Thách thức duy trì chất lượng và áp lực cạnh tranh

Toàn tỉnh Phú Thọ hiện có 696 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó gồm 584 sản phẩm đạt 3 sao, 106 sản phẩm đạt 4 sao và 6 sản phẩm đạt hạng 5 sao. Hệ thống sản phẩm phong phú này đã tạo việc làm ổn định cho hơn 5.000 lao động nông thôn, với mức thu nhập phổ biến từ 5 đến 10 triệu đồng/người/tháng, góp phần tích cực vào mục tiêu giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới. Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy một số sản phẩm sau khi được công nhận chưa duy trì ổn định chất lượng. Mẫu mã, bao bì ở nhiều nơi còn chậm đổi mới, trong khi việc ứng dụng khoa học công nghệ còn hạn chế, khiến sản phẩm địa phương gặp khó trong việc nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường.

Để giải quyết bài toán bứt phá bằng chất lượng, Hợp tác xã Mỳ gạo Hùng Lô tại phường Vân Phú đã chủ động chuẩn hóa quy trình sản xuất một cách bài bản. Là một trong những chủ thể đầu tiên tham gia chương trình từ năm 2019, đến nay hai sản phẩm mì gạo sinh ra từ làng và mì gạo đặc biệt của đơn vị đã đạt tiêu chuẩn OCOP 5 sao, qua đó giúp giá trị sản phẩm tăng gấp đôi và tạo dựng niềm tin vững chắc với thị trường. Theo Giám đốc HTX Mì gạo Hùng Lô Cao Đăng Duy, kể từ khi tham gia chương trình OCOP, giá trị sản phẩm đã tăng từ 1,5 đến 2 lần so với trước. Việc chuẩn hóa quy trình sản xuất, bảo đảm các tiêu chuẩn về chất lượng và an toàn thực phẩm không chỉ giúp sản phẩm tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng mà còn mở ra cơ hội tiếp cận hệ thống siêu thị, đồng thời từng bước hướng tới thị trường quốc tế.

Tương tự, sự chuyển mình mạnh mẽ trong tư duy sản xuất theo các tiêu chuẩn tiên tiến cũng được ghi nhận rõ nét tại Hợp tác xã sản xuất và chế biến chè Đá Hen ở xã Đồng Lương. Với quy mô 13ha chè nguyên liệu, mỗi năm đơn vị cung ứng ra thị trường hơn 210 tấn chè xanh và chè đen, đồng thời tạo việc làm ổn định cho hơn 20 lao động địa phương với mức thu nhập bình quân ổn định. Ông Nguyễn Văn Thanh - Giám đốc HTX cho biết, đơn vị đã đầu tư dây chuyền sao, sấy, chế biến bằng điện nhằm ổn định chất lượng sản phẩm, đồng thời liên kết với nhiều doanh nghiệp và hợp tác xã để tiêu thụ cũng như xuất khẩu chè đen. Nhờ đó, sản lượng và giá bán sản phẩm đều tăng so với trước.

Không chỉ ở khu vực trung du, tại các xã miền núi, chương trình OCOP đang góp phần quan trọng trong việc đánh thức giá trị văn hóa ẩm thực truyền thống địa phương. Món thịt chua của đồng bào Mường ở Thanh Sơn, từ một món ăn dân dã trong gia đình, nay đã được chuẩn hóa thành sản phẩm OCOP có thương hiệu bài bản, xuất hiện rộng rãi tại nhiều hội chợ xúc tiến thương mại, khu du lịch và điểm nghỉ dưỡng lớn. Nhiều hợp tác xã còn chủ động kết hợp giới thiệu sản phẩm với trải nghiệm quy trình chế biến, tạo sức hút đối với du khách khi đến với Đất Tổ, qua đó mở rộng đáng kể đầu ra cho nông sản địa phương.

Giải pháp đồng bộ và đòn bẩy chính sách mới

Nhằm hỗ trợ các chủ thể nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP sau công nhận, ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ đang đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và hoàn thiện hệ thống tem truy xuất nguồn gốc. Định hướng của tỉnh là thúc đẩy phát triển sản xuất hàng hóa tập trung quy mô lớn, hướng tới sản xuất hữu cơ để đáp ứng tốt hơn nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu. Song song với đó, công tác tái đánh giá định kỳ được siết chặt, kết hợp kiểm tra và xử lý nghiêm tình trạng hàng giả, hàng kém chất lượng nhằm bảo vệ uy tín thương hiệu địa phương.

Hành lang pháp lý cho các hoạt động hỗ trợ này đã được củng cố khi Hội đồng nhân dân tỉnh Phú Thọ ban hành Nghị quyết số 41 quy định chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp, nông thôn giai đoạn 2026 - 2030, chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Đây là chính sách hỗ trợ quy mô lớn trong lĩnh vực nông nghiệp của tỉnh sau sáp nhập, nổi bật với cơ chế thưởng trực tiếp bằng tiền mặt cho sản phẩm đạt sao lần đầu và nâng hạng. Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Phú Thọ Bùi Đức Hinh cho biết, việc ban hành các cơ chế hỗ trợ cụ thể, đặc biệt là chính sách thưởng cho sản phẩm đạt sao và nâng hạng OCOP, được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực để người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư, qua đó nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của sản phẩm địa phương.

Cùng với đòn bẩy từ nguồn ngân sách hỗ trợ, địa phương cũng đang tập trung lồng ghép các nguồn vốn để định hướng hợp tác xã phát triển theo chiều sâu. Việc ưu tiên nhóm sản phẩm chế biến sâu từ nguồn nguyên liệu đặc sản địa phương không chỉ giúp gia tăng giá trị hàng hóa mà còn nâng cao thu nhập cho người dân, phát huy hiệu quả kinh tế và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Theo ông Nguyễn Thanh Hiệp - Phó Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn, thời gian tới ngành Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục hỗ trợ các chủ thể hoàn thiện, nâng hạng sản phẩm OCOP, đồng thời ưu tiên phát triển các sản phẩm chế biến sâu từ đặc sản và nguyên liệu địa phương.

Trong giai đoạn chiến lược tiếp theo, địa phương đặt mục tiêu nâng cấp và công nhận mới 282 sản phẩm OCOP, đồng thời phát triển thêm từ 6 đến 8 chuỗi giá trị nông sản chủ lực. Tỉnh định hướng sản phẩm theo hướng sản xuất hàng hóa tập trung quy mô lớn, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn quản lý chất lượng tiên tiến nhằm hướng tới các hạng sao cao hơn. Các địa phương cũng sẽ tăng cường gắn kết chương trình với du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm văn hóa và các giá trị thể thao cộng đồng, qua đó mở rộng không gian tiêu thụ và khẳng định vững chắc vị thế thương hiệu nông nghiệp Phú Thọ trên thị trường.