Một khu phố tại Trung Quốc gần đây trở thành tâm điểm tranh luận trên mạng xã hội sau khi nhiều cư dân phản ánh bị các cửa hàng thương mại điện tử từ chối giao hàng. Nguyên nhân được cho là xuất phát từ tình trạng lợi dụng chính sách hoàn trả hàng hóa diễn ra trong thời gian dài, khiến nhiều người bán quyết định đưa cả khu vực vào “danh sách đen”.

Theo Fast Technology ngày 9/5, một cư dân mạng cho biết cô gặp tình huống khó xử khi mua hàng trên sàn thương mại điện tử. Cụ thể, trong quá trình đặt hàng, hệ thống hiển thị thông báo “không thể giao đến địa chỉ này”. Khi liên hệ bộ phận chăm sóc khách hàng, cô được giải thích rằng toàn bộ khu phố nơi cô sinh sống đã bị cửa hàng chặn giao dịch.

Nhân viên chăm sóc khách hàng cho biết khu vực này tồn tại quá nhiều trường hợp “ăn chùa” trên nền tảng thương mại điện tử, gây thiệt hại lớn cho người bán. Vì vậy, nhiều cửa hàng buộc phải ngừng giao hàng tới đây để hạn chế rủi ro. Nữ khách hàng cho biết đây là lần đầu tiên cô cảm thấy mình bị “phân biệt đối xử trong mua sắm” chỉ vì tiếng xấu của nơi cư trú.

Dưới phần bình luận của bài đăng, nhiều người tự nhận là cư dân cùng khu phố cũng chia sẻ trải nghiệm tương tự. Một tài khoản được cho là chủ cửa hàng thời trang còn công khai số liệu cho thấy trong 122 đơn hàng gửi đến khu vực này, có tới 94 trường hợp yêu cầu đòi hoàn tiền. Thậm chí, có người còn gửi trả lại quần áo đã sử dụng trong suốt 3 năm.

Theo phản ánh từ phía người bán, phần lớn hàng hóa hoàn trả đều có dấu vết sử dụng. Không ít sản phẩm bị trả lại ngay trước thời hạn “7 ngày trả hàng không cần lý do” trong tình trạng dính nước hoa, mỹ phẩm, thậm chí có cả vết bẩn và vết máu.

Các chủ shop cho rằng tình trạng lạm dụng chính sách đổi trả đang khiến nhiều cửa hàng nhỏ và vừa rơi vào cảnh thua lỗ. Chi phí vận chuyển, kiểm tra hàng hóa, xử lý khiếu nại và tổn thất do hàng hóa không thể bán lại đang tạo áp lực lớn đối với hoạt động kinh doanh.

Một số nhân viên giao hàng cũng tiết lộ nguyên nhân phía sau hiện tượng này. Theo đó, khu phố nói trên tập trung nhiều người làm trong lĩnh vực livestream và sản xuất nội dung trực tuyến. Những người này thường đặt mua số lượng lớn quần áo để sử dụng trong các buổi phát sóng hoặc quay video, sau đó lợi dụng chính sách hoàn trả để gửi trả toàn bộ sản phẩm sau khi sử dụng xong. Hành vi này bị nhiều người ví như việc biến các nền tảng thương mại điện tử thành “kho quần áo miễn phí”.

Tuy nhiên, việc các cửa hàng đưa cả một khu vực vào danh sách hạn chế giao dịch cũng gây ra nhiều tranh cãi. Nhiều người tiêu dùng cho rằng không phải cư dân nào trong khu phố cũng có hành vi gian lận, do đó việc “đánh đồng” toàn bộ khách hàng là thiếu công bằng.

Các chuyên gia pháp lý nhận định người bán có quyền tự chủ trong hoạt động kinh doanh và có thể từ chối giao dịch với một số khách hàng nhất định trước khi hợp đồng mua bán được xác lập. Xét dưới góc độ pháp luật dân sự, việc lựa chọn đối tượng giao dịch về cơ bản không trái quy định.

Dù vậy, giới chuyên gia cũng cảnh báo rằng nếu việc từ chối bán hàng bị mở rộng thành hình thức “phân biệt khu vực” một cách cực đoan, người bán có thể đối mặt với nguy cơ vi phạm nguyên tắc giao dịch công bằng theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, gốc rễ của vấn đề nằm ở việc các nền tảng thương mại điện tử hiện chưa xây dựng được cơ chế đủ hiệu quả để phân biệt giữa nhu cầu trả hàng chính đáng và hành vi lợi dụng chính sách hoàn trả.

Trong khi đó, chi phí khiếu nại và bảo vệ quyền lợi của người bán lại quá cao, khiến không ít cửa hàng lựa chọn biện pháp “tự cứu” bằng cách hạn chế giao dịch với các khu vực có tỷ lệ hoàn trả bất thường. Hệ quả là những người tiêu dùng trung thực cũng bị ảnh hưởng, mất đi cơ hội tiếp cận đa dạng sản phẩm và dịch vụ.

Nhiều ý kiến cho rằng để giải quyết tình trạng này, ngoài việc hoàn thiện hành lang pháp lý, các nền tảng thương mại điện tử cần xây dựng hệ thống đánh giá tín nhiệm minh bạch hơn đối với cả người mua lẫn người bán. Việc nhận diện chính xác các hành vi gian lận chuyên nghiệp được xem là giải pháp quan trọng nhằm bảo vệ môi trường kinh doanh lành mạnh, đồng thời bảo đảm quyền lợi cho người tiêu dùng chân chính.