Thị trường ôtô và xe máy điện du lịch tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn bão hòa cục bộ với sự thống trị của một vài tên tuổi lớn. Điều này vô tình đẩy các thương hiệu sinh sau đẻ muộn, hoặc những ông lớn muốn mở rộng hệ sinh thái, bước vào một ngách thị trường hoàn toàn mới. Đó chính là lãnh địa của những chiếc xe điện phục vụ kinh doanh vận tải và giao nhận hàng hóa đặc thù.

Cuộc tháo chạy khỏi mảng xe cá nhân để tìm ngách sinh tồn

Sự chuyển hướng chiến lược thể hiện rõ nhất qua câu chuyện của Nuen Moto. Hãng xe điện Việt này từng thu hút sự chú ý với dự án môtô thuần điện Nuen N1-S, nhưng cuối cùng lại quyết định thông báo dừng phát triển để nhường chỗ cho một thương hiệu hoàn toàn mới mang tên Volty. Kết quả là mẫu xe Volty U1 ra đời với khả năng tùy biến cao, linh hoạt chuyển đổi dung tích chở hàng nhằm nhắm thẳng vào tệp khách hàng doanh nghiệp vận hành đội xe giao nhận.

Tương tự, TMT Group cũng đang có động thái tìm kiếm "quân bài" mới khi dòng xe điện thương hiệu Wuling chưa thể tạo ra cú bứt phá doanh số như kỳ vọng. Hãng này xác nhận chuẩn bị giới thiệu dải sản phẩm mới thuộc dòng xe điện tốc độ thấp với giá dự kiến từ 123 triệu đồng. Trong đó, nổi bật là mẫu Q5 phục vụ chở người dạng xe golf và mẫu Q7 chuyên dụng với thùng hàng hở phía sau.

Ngay cả những ông lớn như Honda cũng không đứng ngoài cuộc chơi. Trước khi mang các dòng CUV e: hay ICON e: ra mắt công chúng, hãng xe Nhật Bản đã âm thầm đưa mẫu Honda Benly e: chạy thử nghiệm trên đường phố Việt Nam. Mẫu xe này hoạt động dưới vai trò phương tiện giao nhận, phục vụ giới hạn cho Bưu điện Việt Nam và một thương hiệu thức ăn nhanh. Trong khi đó, startup Selex Motors lại chọn cách tiếp cận trực diện hơn khi tự mô tả mẫu Selex Camel của họ là "xe điện bán tải đầu tiên tại Việt Nam" nhằm nhấn mạnh sức tải và khả năng tích hợp thùng hàng đa dạng.

Điểm chung của dòng xe máy điện dịch vụ này nằm ở cấu trúc khung xe kéo dài và gọn gàng để luồn lách trong các ngõ hẻm đô thị. Yên xe thường được thiết kế dạng đơn dành cho một người lái, nhường toàn bộ không gian phía sau cho phần đế kim loại gắn thùng hàng. Thiết kế thực dụng này hoàn toàn trái ngược với phần lớn xe máy điện phổ thông đang chạy theo kiểu dáng thời trang trên thị trường.

Mở rộng quy mô với các ông lớn xe thương mại bốn bánh

Ở phân khúc xe bốn bánh và hạng nặng, cuộc đua điện hóa vận tải còn diễn ra ở quy mô khổng lồ hơn. VinFast không chỉ cung cấp các dòng xe Green tối ưu cho người chạy taxi mà còn đưa vào thị trường các mẫu xe van điện EC Van và dòng xe bus điện EBus. Sự hiện diện của hãng xe này tạo ra một hệ sinh thái vận tải hành khách bằng điện khép kín tại nhiều thành phố lớn.

Thế nhưng, VinFast không độc diễn trên sân chơi thương mại. Kim Long nổi lên như một thương hiệu xe điện đáng chú ý khi liên tục tung ra các mẫu xe van điện GK48 EV, xe bus điện B30 EV và B40 EV. Đáng chú ý, hãng này còn mạnh dạn giới thiệu mẫu xe đầu kéo điện K9KEV, phác họa tầm nhìn về một ngành logistics không phát thải.

Gần đây nhất, Tasco Auto đã gây tiếng vang khi hoàn tất thương vụ mua lại Vĩnh Phát Motors. Động thái này nhằm thâu tóm năng lực sản xuất và lắp ráp các dòng xe thương mại, xe tải, xe van. Đáng chú ý, Tasco tuyên bố tập trung 100% nguồn lực vào xe thuần điện và năng lượng mới, với lô sản phẩm thương mại đầu tiên dự kiến lăn bánh vào năm 2027.

Trạm sạc và đổi pin là tử huyệt quyết định thành bại

Cung cấp các mẫu xe tối ưu cho vận tải là một hướng đi khôn ngoan để né tránh sự cạnh tranh khốc liệt ở mảng xe phổ thông. Tuy nhiên, xe điện thương mại tuyệt đối không phải là một miếng bánh dễ nuốt. Đặc thù của phương tiện chạy dịch vụ là cường độ hoạt động liên tục suốt ngày đêm, kéo theo nhu cầu nạp năng lượng với tần suất dày đặc.

Với xe máy xăng truyền thống, tài xế shipper chỉ mất vài phút ghé vào trạm xăng để tiếp tục hành trình. Nhưng với xe điện, việc phải chờ đợi hàng giờ đồng hồ để sạc pin là điều tối kỵ, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của người lao động. Nhận thức được điểm yếu này, các hãng xe đều hiểu rằng hạ tầng mới là yếu tố quyết định.

Selex Motors đã nhanh chân triển khai mạng lưới trạm đổi pin rộng khắp, trong khi Volty cũng cam kết mẫu U1 sẽ ra mắt kèm tính năng tháo lắp pin linh hoạt. Một số tài xế đối tác của các ứng dụng gọi xe tại Việt Nam thậm chí đã bắt đầu được trải nghiệm hệ thống xe máy điện đổi pin tại các trụ năng lượng của thương hiệu Gogoro đến từ Đài Loan.

Bài toán hạ tầng của xe ôtô thương mại còn phức tạp hơn gấp bội. Để giải quyết, Kim Long cho phép các mẫu xe của hãng nạp năng lượng tại hệ thống trạm Futa EV. Tasco Auto đang phát triển ứng dụng VETC Trạm sạc nhằm hỗ trợ người dùng tìm kiếm và thanh toán tại nhiều trụ đối tác. Trong một tham vọng lớn hơn, công ty TMT-Egreen đặt mục tiêu phủ sóng 30.000 trụ sạc và 60.000 cổng sạc trên toàn quốc vào năm 2030.

Phân khúc xe điện thương mại có thể không hào nhoáng như xe du lịch cá nhân, nhưng lại có khả năng tạo ra doanh thu bền vững. Trong một thị trường cạnh tranh rất quyết liệt, "ngôi vương" sẽ thuộc về hãng xe có đủ tiềm lực tài chính để phủ sóng trạm sạc và giải quyết trọn vẹn bài toán chi phí vận hành cho người kinh doanh.