Thường Học Phúc sinh năm 1979 tại Trú Mã Điếm, Hà Nam, Trung Quốc, trong một gia đình có bố mẹ đều làm nông nghiệp. Ngay từ nhỏ, anh đã bộc lộ năng lực học tập nổi bật so với bạn bè cùng trang lứa.

Năm 1997, trong kỳ thi đại học (Cao khảo), Thường Học Phúc đạt 800/900 điểm, trở thành thủ khoa. Với kết quả này, anh trúng tuyển nguyện vọng 1 vào ngành Quản lý Thông tin của Đại học Nhân dân Trung Quốc.

Trong 4 năm đại học, Học Phúc duy trì thành tích học tập tốt. Tuy nhiên, do hoàn cảnh gia đình khó khăn, anh không tiếp tục học lên cao học mà quyết định đi làm để hỗ trợ cha mẹ.

Sau khi tốt nghiệp, theo lời mời của một người bạn, anh đến thị trấn Uy Hải, tỉnh Sơn Đông để tìm việc. Tại đây, Học Phúc dành phần lớn thời gian cho công việc. Ban đầu, anh tin rằng chỉ cần chăm chỉ làm việc thì có thể xây dựng một cuộc sống sung túc.

Thế nhưng, sau một thời gian, công việc khiến anh cảm thấy kiệt sức. Học Phúc cho rằng, bản thân chẳng khác nào một "người máy", trong khi sức khỏe ngày càng suy giảm.

Cuối cùng, anh quyết định từ bỏ công việc có mức lương cao. Sau thời gian cân nhắc, Học Phúc chuyển đến Thượng Hải và mở một cửa hàng kinh doanh máy tính. Việc kinh doanh thuận lợi giúp anh có thu nhập đáng kể.

Tuy nhiên, đến năm 2010, anh bất ngờ đóng cửa cửa hàng vì không muốn tiếp tục chịu áp lực từ công việc kinh doanh.

"Ăn tôi cũng phải tranh thủ từng phút. Sống trong thành phố phát triển như Thượng Hải tôi cảm thấy mệt mỏi, ngột ngạt. Tôi khao khát được về quê, sống yên bình", Học Phúc chia sẻ.

Trở về Trú Mã Điếm, thay vì sống cùng gia đình, anh dựng một căn nhà đơn sơ và bắt đầu bán hoa quả. Việc con trai từ bỏ công việc có thu nhập cao, đóng cửa hàng ở thành phố để về quê bán hoa quả khiến bố mẹ Học Phúc phản đối gay gắt.

Trước sự phản đối của gia đình, anh cho biết bản thân cảm thấy cuộc sống hiện tại thoải mái, thu nhập từ việc bán hoa quả đủ trang trải cuộc sống. Khi có thời gian rảnh, anh có thể đọc sách.

Biết tin Học Phúc trở về quê, cán bộ địa phương nhiều lần vận động anh tìm một công việc khác phù hợp với năng lực và có thể phát huy khả năng của mình. Tuy nhiên, anh từ chối và tiếp tục bán hoa quả.

Công việc này được Học Phúc duy trì trong 7 năm. Đến năm 2017, anh kết hôn và sau đó có một con gái. Sau 5 năm chung sống, vợ chồng anh ly hôn do bất đồng quan điểm. Học Phúc rơi vào cảnh khó khăn tài chính khi phải bồi thường cho vợ và chu cấp một khoản tiền lớn cho con.

Bi kịch khiến thủ khoa đại học trở thành người ăn xin

Sau cuộc hôn nhân đổ vỡ, Học Phúc lựa chọn cuộc sống lang bạt và ăn xin. Dù tiếp tục vấp phải sự phản đối từ gia đình, anh vẫn giữ quyết định của mình.

"Suy nghĩ của tôi và mọi người không giống nhau. Tôi cảm thấy mọi thứ trong cuộc sống khá mệt mỏi. Tôi lựa chọn cuộc sống lang bạt để không làm phiền đến mọi người", anh nói.

Gần 3 năm trước, một đoạn clip ghi lại hình ảnh Học Phúc xuất hiện trên đường phố đã gây chú ý trên mạng xã hội Trung Quốc. Người từng là thủ khoa đại học khi đó xuất hiện với bộ dạng tiều tụy, râu tóc không được chăm sóc, quần áo và gương mặt lấm lem. Anh đi dọc đường phố, thậm chí lục tìm thức ăn trong các thùng rác.

Hình ảnh này khiến nhiều người bất ngờ khi biết người đàn ông trong đoạn clip từng đạt thành tích cao trong kỳ thi đại học và có thời gian làm chủ một cửa hàng kinh doanh tại Thượng Hải.

Đáng chú ý, khi được phóng viên đề nghị phỏng vấn, Học Phúc vẫn trả lời với thái độ tự tin, cách nói chuyện rõ ràng, mạch lạc. Câu chuyện về "thủ khoa đại học trở thành người ăn xin" vì thế tiếp tục thu hút sự quan tâm của cộng đồng mạng Trung Quốc.

Sự việc thậm chí khiến một số người tìm đến giáo viên chủ nhiệm cũ của Học Phúc. Người thầy bày tỏ sự xót xa trước hoàn cảnh của học trò và hy vọng anh một ngày nào đó có thể trở lại cuộc sống ổn định.

Gia đình Học Phúc cũng mong muốn con trai từ bỏ cuộc sống lang bạt để tìm một hướng đi khác. Tuy nhiên, anh vẫn cho rằng cuộc sống hiện tại phù hợp với mình.

Với nhiều người, việc một thủ khoa đại học từng làm chủ doanh nghiệp rồi trở thành người ăn xin là một bước ngoặt khó lý giải. Nhưng với Học Phúc, cuộc sống giản đơn, không bị ràng buộc bởi những áp lực vật chất và công việc mới là điều anh đang tìm kiếm.