Na Uy đang triển khai xây dựng một trong những dự án hạ tầng giao thông tham vọng nhất thế giới đó là đường hầm đường bộ dưới biển Rogfast. Khi hoàn thành, công trình này được kỳ vọng trở thành đường hầm đường bộ dưới biển dài và sâu nhất thế giới, góp phần thay đổi căn bản mạng lưới giao thông dọc bờ biển phía tây của Na Uy.

Rogfast có chiều dài khoảng 27km, với điểm sâu nhất nằm ở độ sâu 392m dưới mực nước biển. Công trình được xây dựng nhằm thay thế các tuyến phà hiện nay và trở thành một mắt xích quan trọng của tuyến cao tốc ven biển E39 - tuyến đường huyết mạch chạy dọc bờ tây Na Uy.

Tên gọi Rogfast là viết tắt của cụm từ tiếng Na Uy “Rogaland fastforbindelse”, có nghĩa là “kết nối cố định Rogaland”, theo tên khu vực nơi dự án được triển khai.

Dự án chính thức khởi công vào tháng 1/2018, song phải tạm dừng vào cuối năm 2019 do dự báo chi phí vượt ngân sách. Sau khi các hợp đồng cũ bị hủy và dự án được tái cấu trúc, việc thi công được khởi động trở lại vào cuối năm 2021. Theo kế hoạch hiện nay, công trình dự kiến hoàn thành vào năm 2033 với tổng chi phí khoảng 25 tỷ kroner Na Uy (tương đương 67.300 tỷ đồng).

Về thiết kế, Rogfast gồm hai ống hầm riêng biệt, mỗi ống có hai làn xe phục vụ giao thông đường bộ. Một chi tiết kỹ thuật đáng chú ý của dự án là vòng xuyến kép nằm ở độ sâu khoảng 260m dưới mực nước biển, gần trung tâm đường hầm. Vòng xuyến này kết nối với một đường hầm nhánh dẫn tới đảo Kvitsøy - đô thị nhỏ nhất của Na Uy giúp người dân trên đảo có thể tiếp cận trực tiếp tuyến cao tốc mà không cần sử dụng phà như trước.

Để rút ngắn thời gian thi công, công trình được đào đồng thời từ hai đầu đường hầm với mục tiêu hai mũi thi công gặp nhau ở giữa với sai số không quá 5cm, đây cũng là một trong những tiêu chuẩn chính xác nghiêm ngặt nhất trong xây dựng đường hầm hiện nay.

Muốn đạt được độ chính xác này, các kỹ sư sử dụng hệ thống đo đạc laser hiện đại. Máy quét laser quay liên tục sẽ ghi lại hình dạng phần đường hầm vừa được đào, thu thập khoảng 2 triệu điểm dữ liệu mỗi giây để tạo ra “bản sao số” của công trình. Dữ liệu này sau đó được so sánh với thiết kế ban đầu nhằm phát hiện và điều chỉnh kịp thời mọi sai lệch. Việc kiểm soát sai số ở mức rất nhỏ không chỉ giúp bảo đảm độ chính xác kỹ thuật mà còn góp phần tiết kiệm chi phí, vật liệu và giảm phát thải, do hạn chế tình trạng phải đào bổ sung hoặc vận chuyển đất đá không cần thiết.

Rogfast là một phần của kế hoạch nâng cấp toàn tuyến cao tốc ven biển E39 dài khoảng 1.100km, nối thành phố Trondheim ở phía bắc với Kristiansand ở phía nam. Hiện nay, để di chuyển hết tuyến đường này cần khoảng 21 giờ và phải sử dụng tới 7 chuyến phà. Khi các dự án hạ tầng hoàn thành, thời gian di chuyển dự kiến sẽ giảm xuống còn khoảng một nửa. Tuy nhiên, toàn bộ kế hoạch nâng cấp tuyến E39 có thể phải tới sau năm 2050 mới hoàn tất.

Trong quá trình thi công Rogfast, một trong những thách thức kỹ thuật lớn nhất là xử lý hiện tượng rò rỉ nước mặn khi đường hầm được đào sâu hơn 300m dưới mực nước biển. Để khắc phục, các kỹ sư phải sử dụng kỹ thuật bơm vữa chuyên dụng nhằm bịt kín các khe nứt trong đá, bảo đảm an toàn cho công nhân cũng như sự ổn định của kết cấu công trình.

Bên cạnh đó, hệ thống thông gió quy mô lớn cũng được thiết kế để bảo đảm chất lượng không khí trong đường hầm. Hệ thống này sử dụng các quạt phản lực kết hợp với các trục thông gió dẫn lên đảo Kvitsøy, giúp duy trì lưu thông không khí hiệu quả cho toàn bộ chiều dài đường hầm.

Ngoài ra, hệ thống giám sát giao thông theo thời gian thực, camera và radar sẽ được lắp đặt để phát hiện nhanh các sự cố như xe hỏng, tai nạn hoặc ùn tắc, từ đó bảo đảm an toàn cho người tham gia giao thông.

Theo các nhà quản lý dự án, việc thay thế các tuyến phà bằng đường hầm sẽ giúp cải thiện khả năng kết nối giữa các khu vực ven biển, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân tiếp cận việc làm, giáo dục và các dịch vụ công. Chi phí logistics giảm cũng được kỳ vọng sẽ giúp các doanh nghiệp mở rộng phạm vi hoạt động, đặc biệt trong ngành thủy sản - một lĩnh vực kinh tế quan trọng của Na Uy.

Hiện nay, đường hầm Seikan tại Nhật Bản đang giữ kỷ lục là đường hầm có đoạn đi dưới biển dài nhất thế giới, với tổng chiều dài 53,85km và đoạn dưới biển dài 23,3km. Ngoài ra, đường hầm Channel nối Anh và Pháp dài 50,46km cũng có đoạn vượt biển biển dài tới 37,9km. Tuy nhiên, cả hai công trình này đều là đường hầm dành cho đường sắt và có độ sâu nhỏ hơn đáng kể.

Cụ thể, Seikan nằm sâu khoảng 240m dưới mực nước biển, còn Channel Tunnel sâu khoảng 115m. Với độ sâu lên tới 392m, Rogfast khi hoàn thành sẽ trở thành công trình giao thông dưới biển sâu nhất từng được xây dựng, đánh dấu bước tiến quan trọng trong kỹ thuật xây dựng hạ tầng dưới lòng đại dương.