Cây cầu vượt biển dài nhất thế giới của Trung Quốc kết nối 3 đô thị Hong Kong, Chu Hải và Macau là một phần trong đại dự án nhằm hình thành trung tâm công nghệ - khoa học liên kết 2 đặc khu hành chính với 9 thành phố lân cận, tạo nên khu vực Greater Bay Area. Ý tưởng xây dựng tuyến kết nối giữa Hong Kong và Chu Hải đã xuất hiện từ đầu những năm 1980, song chỉ chính thức được triển khai vào năm 2003, khi Bắc Kinh chấp thuận để tỉnh Quảng Đông cùng Hong Kong và Macau khởi động dự án.

Cầu vượt biển Hong Kong - Chu Hải - Macau có tổng chiều dài khoảng 55km, thực chất là một hệ thống tổ hợp gồm 3 cầu dây văng, 1 đường hầm dưới biển và các đảo nhân tạo. Trong đó, công trình bao gồm 2 đảo nhân tạo với diện tích khoảng 100.000m² mỗi đảo, cùng đường hầm xuyên biển dài từ 6,3 đến 6,7km.

Riêng phần cầu dài 22,9km kết hợp với đường hầm dưới biển đã tạo nên tổng thể công trình, đưa dự án trở thành cây cầu vượt biển dài nhất thế giới và đứng thứ 6 trong số các cây cầu dài nhất toàn cầu.

Công trình được thiết kế với tuổi thọ vượt 100 năm, có khả năng chịu được động đất cường độ 8 độ Richter, chống chọi siêu bão cấp 16 và đủ sức đứng vững trước va chạm trực diện từ tàu hàng cỡ lớn. Ngoài ra, cầu còn có thể chịu được gió bão với vận tốc vượt 300km/h.

Quá trình xây dựng tiêu tốn hơn 400.000 tấn thép, tương đương gấp 4,5 lần lượng thép sử dụng cho cầu Cổng Vàng và đủ để xây dựng khoảng 60 tháp Eiffel, cùng với 1,08 triệu m³ xi măng.

Một trong những hạng mục nổi bật là đường hầm dưới biển dài khoảng 6,3-6,7km, đóng vai trò kết nối các đảo nhân tạo, đồng thời giúp tăng độ ổn định cho kết cấu công trình và tạo điều kiện cho tàu thuyền trọng tải lớn lưu thông. Khu vực thi công nằm trong vùng thường xuyên chịu ảnh hưởng của khoảng 27-28 cơn bão mỗi năm, vì vậy các tiêu chuẩn về khả năng chống chịu điều kiện thời tiết khắc nghiệt được đặt lên mức cao.

Đáng chú ý, trong quá trình xây dựng các đảo nhân tạo, dự án đã sử dụng khoảng 20.000m² ván tre. Sau gần 8 năm kể từ khi chính thức thông xe vào năm 2018, giải pháp sử dụng vật liệu có nguồn gốc tự nhiên này cho thấy khả năng thích ứng tốt với môi trường khắc nghiệt.

Dự án hoàn thành không chỉ đánh dấu bước tiến quan trọng trong phát triển hạ tầng giao thông mà còn gắn với mục tiêu thúc đẩy kinh tế và du lịch khu vực. Từ khi đưa vào khai thác năm 2018, thời gian di chuyển từ sân bay Hong Kong tới Macau và khu vực đại lục đã được rút ngắn xuống còn khoảng 45 phút.

Tuy vậy, việc hoàn thiện một cây cầu vượt biển với quy mô lớn không phải là nhiệm vụ dễ dàng. Theo số liệu chính thức công bố vào tháng 12/2017, tổng chi phí xây dựng dự án đã tăng khoảng 26% so với kế hoạch ban đầu.

Cơ quan giao thông Hong Kong đưa ra nhiều nguyên nhân lý giải cho việc đội chi phí, trong đó nhấn mạnh đến điều kiện thi công phức tạp tại khu vực biển sâu cùng hàng loạt thách thức kỹ thuật trong quá trình xây dựng. Bên cạnh đó, tiến độ dự án cũng bị kéo dài thêm 2 năm so với kế hoạch ban đầu là hoàn thành và đưa vào sử dụng vào năm 2016.

Cầu Hồng Kông - Chu Hải - Ma Cao còn được nhắc đến như một công trình đòi hỏi nhiều công sức và sự đánh đổi của lực lượng lao động trong ngành xây dựng tại Trung Quốc. Theo thống kê của Hội vì quyền các nạn nhân tai nạn công nghiệp, kể từ năm 2010, đã có 10 công nhân thiệt mạng và hơn 600 người khác bị thương trong quá trình thi công dự án.

Ngoài những vấn đề về chi phí và tiến độ, tác động đến môi trường cũng là mối quan tâm được nhiều ý kiến đề cập. Khu vực vùng nước dưới chân cầu là môi trường sinh sống của loài cá heo trắng Trung Quốc, còn được gọi là cá heo lưng bướu Thái Bình Dương. Số lượng loài này được ghi nhận có xu hướng suy giảm đáng kể. 

Trong giai đoạn từ tháng 04/2017 đến tháng 03/2018, chỉ còn 47 cá thể được quan sát. Một số chuyên gia bày tỏ lo ngại rằng hoạt động xây dựng cầu cũng như việc mở rộng sân bay trong khu vực có thể là nguyên nhân làm gia tăng nguy cơ tuyệt chủng đối với loài động vật này.

Tổng hợp