Bộ Y tế đề xuất tăng mức phạt vi phạm an toàn thực phẩm lên 100 triệu đồng
Trong bối cảnh các vụ ngộ độc thực phẩm có dấu hiệu gia tăng phức tạp, Bộ Y tế đã chủ trì soạn thảo nghị định mới với đề xuất tăng mạnh các chế tài xử phạt. Theo đó, mức phạt tiền có thể lên tới 100 triệu đồng đối với cá nhân và 200 triệu đồng đối với tổ chức nhằm siết chặt kỷ cương trong lĩnh vực an toàn thực phẩm.
Mạnh tay với hành vi sử dụng nguyên liệu "bẩn"
Theo dự thảo đang được Bộ Tư pháp thẩm định, mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng sẽ tăng từ 1,5 đến 2 lần so với quy định hiện hành. Cụ thể, các cơ sở sử dụng động vật chết do dịch bệnh hoặc thuộc diện buộc tiêu hủy để chế biến thực phẩm sẽ đối mặt với mức phạt 60 - 80 triệu đồng (áp dụng cho lô hàng dưới 10 triệu đồng).
Đặc biệt, nếu giá trị lô hàng từ 10 triệu đồng trở lên hoặc chủ cơ sở sử dụng hóa chất cấm, mức phạt sẽ chạm khung từ 80 - 100 triệu đồng. Đối với hành vi sử dụng nguyên liệu hết hạn sử dụng, cơ quan chức năng có thể áp dụng mức phạt gấp 5 - 7 lần giá trị lô hàng vi phạm.
Quyết tâm nâng cao tính răn đe này xuất phát từ thực tế đáng báo động: chỉ riêng quý I/2026, cả nước đã ghi nhận 36 vụ ngộ độc thực phẩm, tăng 20 vụ so với cùng kỳ năm ngoái. Điển hình là vụ việc lực lượng chức năng triệt phá đường dây tuồn 300 tấn thịt lợn mắc dịch tả châu Phi vào các trường học, gây rúng động dư luận thời gian qua.
Kiểm soát chặt chẽ theo chuỗi giá trị và một đầu mối quản lý
Không chỉ dừng lại ở việc tăng tiền phạt, Bộ Y tế còn lấy ý kiến cho dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) với những thay đổi căn cơ về tư duy quản lý. Điểm mới quan trọng nhất là định hướng xây dựng mô hình quản lý thống nhất một đầu mối từ Trung ương đến địa phương, thay vì phân tán như hiện nay.
Chiến lược quản lý mới sẽ chuyển dịch mạnh mẽ sang kiểm soát theo toàn bộ chuỗi giá trị. Điều này có nghĩa là thực phẩm sẽ được giám sát chặt chẽ từ khâu nguyên liệu đầu vào, trồng trọt, chăn nuôi, giết mổ cho đến chế biến, lưu thông và tận tay người tiêu dùng.
Bên cạnh đó, các loại phụ gia thực phẩm và chất hỗ trợ chế biến có nguy cơ bị sử dụng sai mục đích sẽ thuộc diện kiểm soát đặc biệt. Doanh nghiệp bắt buộc phải khai báo, theo dõi và lưu trữ thông tin xuyên suốt quá trình nhập khẩu và phân phối để hạn chế tối đa việc lạm dụng chất cấm trong sản xuất thực phẩm.
Hướng tới sự phát triển bền vững của ngành thực phẩm
Để đảm bảo sức khỏe cộng đồng một cách bền vững, dự thảo cũng đề xuất các hình thức xử phạt bổ sung nghiêm khắc như: đình chỉ hoạt động xưởng chế biến từ 2 - 12 tháng, tước giấy công bố sản phẩm đến 2 năm và buộc tiêu hủy toàn bộ tang vật. Nhóm vi phạm về điều kiện vệ sinh cơ sở (như khu vực sản xuất ẩm mốc, thiếu thiết bị khử trùng) cũng sẽ bị phạt nặng từ 15 - 20 triệu đồng.
Tuy nhiên, song song với "cây gậy" xử phạt, Nhà nước cũng đưa ra "củ cà rốt" với nhiều chính sách ưu đãi. Các doanh nghiệp tiên phong đầu tư công nghệ tiên tiến, áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như GMP, HACCP, ISO 22000 sẽ được hỗ trợ về lãi suất, miễn giảm thuế và ưu tiên các thủ tục hành chính.
Việc kết hợp giữa chế tài mạnh mẽ và chính sách khuyến khích được giới chuyên môn nhận định là bước đi tất yếu. Đây không chỉ là giải pháp bảo vệ sức khỏe người dân mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh cho thương hiệu thực phẩm Việt Nam trên bản đồ kinh tế quốc tế.
