Trải qua hơn 150 năm tồn tại và phát triển, kênh đào Xuy-ê (Suez) không chỉ là một công trình giao thông vĩ đại của nhân loại mà còn là biểu tượng cho tham vọng chinh phục tự nhiên và kết nối thế giới. Từ những ngày đầu được đào bằng công cụ thô sơ với hàng triệu lao động, đến nay, kênh đào này vẫn giữ vai trò sống còn trong thương mại quốc tế.

Công trình thế kỷ: 10 năm xây dựng, 1,5 triệu lao động

Kênh đào Xuy-ê là tuyến đường thủy nhân tạo nằm trên lãnh thổ Ai Cập, kéo dài theo trục Bắc - Nam, nối liền Địa Trung Hải với Biển Đỏ. Nhờ đó, tuyến đường này trở thành “cây cầu” quan trọng giúp tàu thuyền di chuyển trực tiếp giữa châu Âu và châu Á mà không cần vòng qua mũi Hảo Vọng ở phía Nam châu Phi.

Ý tưởng về một con kênh nối hai vùng biển thực chất đã xuất hiện từ thời cổ đại, khi các Pharaoh Ai Cập cho đào một tuyến kênh nối sông Nile với Biển Đỏ. Tuy nhiên, công trình này chỉ hoạt động theo mùa và dần bị bỏ hoang.

Đến năm 1789, Napoleon Bonaparte từng ấp ủ kế hoạch xây dựng kênh đào hiện đại nhưng không thành do sai lầm trong khảo sát địa hình. Phải đến năm 1859, dự án mới chính thức được triển khai dưới sự dẫn dắt của Ferdinand de Lesseps.

Công trình được khởi công tại thành phố Port Said và hoàn thành vào ngày 17/11/1869, sau 10 năm thi công với khoảng 1,5 triệu lao động. Họ sử dụng các công cụ thủ công ban đầu, sau đó chuyển sang máy đào chạy bằng hơi nước hiện đại hơn vào cuối dự án.

Khi mới đưa vào vận hành, kênh dài khoảng 164km, sâu 8m và có thể tiếp nhận các tàu trọng tải khoảng 4.500 tấn, phù hợp với quy mô tàu thuyền thời bấy giờ.

Liên tục mở rộng để giữ vai trò huyết mạch

Trải qua nhiều giai đoạn cải tạo, kênh đào Xuy-ê ngày nay đã có chiều dài khoảng 193,3km và độ sâu lên tới 24m. Nhờ đó, tuyến đường này có thể tiếp nhận các tàu siêu trọng tải lên tới hơn 200.000 tấn.

Một trong những cột mốc quan trọng gần đây là dự án mở rộng năm 2015 với chi phí khoảng 17 tỷ USD. Công trình này giúp tăng năng lực lưu thông, cho phép tàu di chuyển hai chiều ở nhiều đoạn, giảm thời gian chờ đợi và nâng cao hiệu quả khai thác.

Trước đó, năm 2014, Ai Cập cũng đã triển khai xây dựng tuyến kênh mới dài 72km song song với kênh cũ. Dự án trị giá 8,5 tỷ USD này giúp rút ngắn thời gian di chuyển qua kênh từ 18-22 giờ xuống còn khoảng 11 giờ, đồng thời giảm đáng kể thời gian chờ đợi của tàu.

Hiện nay, mỗi ngày có khoảng 50 tàu đi qua kênh đào Xuy-ê và con số này được kỳ vọng tiếp tục tăng mạnh nhờ các cải tiến về hạ tầng và vận hành.

“Huyết mạch” của thương mại toàn cầu

Không chỉ là một công trình kỹ thuật, kênh đào Xuy-ê còn là một trong những tuyến vận tải quan trọng nhất thế giới. Khoảng 12% tổng khối lượng thương mại toàn cầu được vận chuyển qua đây, đặc biệt là dầu mỏ và hàng hóa giữa châu Á - châu Âu.

Việc tồn tại của kênh đào giúp rút ngắn hành trình hàng hải tới 6.000km so với việc vòng qua châu Phi, từ đó tiết kiệm đáng kể chi phí và thời gian vận chuyển. Một chuyến đi qua kênh thường chỉ mất từ 13-15 giờ, đây là con số cực kỳ ấn tượng so với các tuyến đường thay thế.

Ngoài vai trò kinh tế, kênh đào Xuy-ê còn có ý nghĩa chiến lược quan trọng về quân sự. Đây là tuyến đường cho phép tàu quân sự di chuyển nhanh chóng giữa Địa Trung Hải và Biển Đỏ, đồng thời được bảo vệ nghiêm ngặt bởi quân đội Ai Cập.

Từ một công trình được đào bằng sức người với công cụ thô sơ, kênh đào Xuy-ê là minh chứng sống động cho khả năng biến ý tưởng táo bạo thành hiện thực và tiếp tục định hình dòng chảy kinh tế của thế giới trong nhiều thập niên tới.