Người đặt nền móng cho chuyên ngành bỏng ở Việt Nam

Nhắc đến một trong những cái tên tiêu biểu của y học Việt Nam, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến GS.TSKH, Thầy thuốc Nhân dân, Thiếu tướng Anh hùng LLVTND Lê Thế Trung. Ông được biết đến như người tiên phong trong nhiều lĩnh vực quan trọng như điều trị bỏng, ghép tạng và y học thảm họa. Đặc biệt, ông chính là người đặt nền móng cho chuyên ngành bỏng ở Việt Nam, khởi xướng xây dựng Viện Bỏng Quốc gia (nay là Bệnh viện Bỏng Lê Hữu Trác).

Giáo sư Lê Thế Trung sinh năm 1928. Trước khi trở thành bác sĩ, ông là một công nhân ngành in. Sau đó, ông tham gia Vệ quốc đoàn, theo học khóa y tá đầu tiên, rồi tiếp tục học lớp y sĩ khóa 1 của Trường Quân y sĩ Việt Nam tại Liên khu Việt Bắc.

Trong kháng chiến chống Pháp, ông tham gia nhiều chiến dịch lớn và trưởng thành qua thực tiễn chiến trường khắc nghiệt. Tại chiến dịch Chiến dịch Điện Biên Phủ, dù điều kiện thiếu thốn, ông cùng đồng đội vẫn vô cùng sáng tạo, sử dụng tre, gáo dừa, mảnh bầu khô làm dụng cụ y tế; nước đun sôi được dùng để pha dịch truyền; còn ánh sáng cho các ca phẫu thuật chỉ là đèn pin và đèn dầu.

Liên tục chứng kiến bộ đội bị thương nặng, ông tập trung nghiên cứu ngoại khoa dã chiến và đạt nhiều thành tựu trong xử trí vết thương chiến tranh, đặc biệt là vết bỏng. Nhờ khả năng điều trị xuất sắc, ông được nhiều người ví như “phù thủy” trong chữa bỏng.

Năm 1968, ông được giao chức Trưởng đoàn Quân y phục vụ chiến dịch Khe Sanh, trực tiếp vào chiến trường nghiên cứu và hoàn thành công trình về tổn thương do sóng nổ, xử trí ngoại khoa và ghép da tự thân ngay tại chiến trường. Đến năm 1972, ông sang Liên Xô làm luận án Phó Tiến sĩ với đề tài về nhiễm khuẩn mủ xanh trong bỏng.

Sau khi trở về nước, ông cùng đồng nghiệp xây dựng Trường Đại học Quân y (nay là Học viện Quân y) và Bệnh viện 103, đồng thời tiếp tục phát triển chuyên ngành bỏng.

Dấu ấn lớn trong sự nghiệp của ông là được phong Phó Giáo sư năm 1981, Giáo sư năm 1982. 4 năm sau, ông bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ khoa học tại Học viện Quân y Kirov năm 1986. Đến năm 1988, trên cương vị Giám đốc Học viện Quân y, ông được phong quân hàm Thiếu tướng.

Không chỉ là chuyên gia hàng đầu về điều trị bỏng, GS.TSKH Lê Thế Trung còn đóng vai trò then chốt trong lĩnh vực ghép tạng, đặc biệt là ghép thận. Năm 1992, ca ghép thận đầu tiên tại Việt Nam được thực hiện thành công tại Bệnh viện Quân y 103 với sự hỗ trợ của chuyên gia nước ngoài, trong đó GS Lê Thế Trung giữ vai trò như người chỉ huy tổng thể.

Đến năm 2004, khi là đồng Chủ tịch Hội đồng chuyên môn ghép tạng Việt Nam, ông tiếp tục cùng các cộng sự thực hiện thành công ca ghép gan đầu tiên tại Việt Nam cho một bệnh nhi 9 tuổi, với nguồn hiến từ chính cha ruột. Thành tựu này đã mở ra hướng phát triển mới, đưa kỹ thuật ghép tạng ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong nhiều bệnh viện trên cả nước, tiến tới thực hiện các ca ghép phức tạp như ghép tim, phổi, tim - phổi hay đa tạng.

Trong sự nghiệp của mình, ông nhận được nhiều bằng khen, huân huy chương như Huân chương Quân công hạng Nhì; Huân chương Chiến công hạng Nhì; Huân chương Chiến thắng hạng Nhì; Huân chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng Nhất; Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng Nhất, Nhì, Ba; Huy chương Quân kỳ Quyết thắng; Huy chương Vì sự nghiệp Giáo dục - Đào tạo; Huy chương Vì sự nghiệp Khoa học công nghệ; Huy chương Vì sự nghiệp Y tế; Huy hiệu 70 năm tuổi Đảng...

Tháng 6/2018, Giáo sư Lê Thế Trung từ trần khiến gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp, học trò... vô cùng thương tiếc.

Các con đều giỏi giang, thành đạt

Tiếp nối truyền thống vẻ vang của gia đình, các con của Giáo sư Lê Thế Trung đều giỏi giang, được nhiều người ngưỡng mộ. Trong đó, Thiếu tướng, GS.TS Lê Trung Hải - con trai cả ông, trở thành chuyên gia trong lĩnh vực ghép tạng tại Việt Nam.

Theo đó, sau khi tốt nghiệp Đại học Quân y, bác sĩ trẻ Lê Trung Hải đã tình nguyện tham gia phục vụ tại chiến trường. Những tháng ngày khắc nghiệt ấy đã rèn luyện nên một bác sĩ bản lĩnh, ý chí, luôn khát khao tìm tòi, nghiên cứu, cống hiến cho lý tưởng cứu người.

Những đóng góp xuất sắc của hai cha con đã được ghi nhận bằng những phần thưởng cao quý. Năm 2005, lần đầu tiên trong lịch sử Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học và Công nghệ, danh sách đồng tác giả của Cụm công trình ghép tạng đã có sự góp mặt của cả hai cha con là GS.TSKH Lê Thế Trung và GS.TS Lê Trung Hải.

Không dừng lại ở đó, con trai út của cố Giáo sư Lê Thế Trung, Đại tá, Thạc sĩ Lê Trung Thắng cũng đạt được những thành tựu đáng ghi nhận. Năm 2010, ông được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học và Công nghệ với vai trò đồng tác giả của Cụm công trình “Kết hợp Quân - Dân y”.

Gia đình của cố Giáo sư Lê Thế Trung là gia đình hiếm có của Việt Nam khi cả 3 cha con đều được vinh danh bằng Giải thưởng Hồ Chí Minh. Đây là một trong những gia đình tiêu biểu cho truyền thống hiếu học, tinh thần cống hiến trong y học Việt Nam.