Các đường dây lừa đảo trực tuyến tại Madagascar đang thu hút sự chú ý của giới chức quốc tế sau khi các cuộc điều tra phát hiện mối liên hệ với những tổ chức từng hoạt động tại Campuchia. Những mạng lưới này chuyên thực hiện các hành vi lừa đảo tình cảm, tiền điện tử và đầu tư, phần lớn do công dân Trung Quốc điều hành.

Trong các chiến dịch phối hợp với Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) hồi tháng 8 và tháng 9, lực lượng chức năng đã triệt phá 13 khu tổ hợp lừa đảo do người Trung Quốc vận hành. Theo thông cáo từ phía Mỹ, chỉ trong một ngày, nhà chức trách thu giữ lượng tiền điện tử trị giá khoảng 52 triệu USD và kiểm tra hơn 3.200 thiết bị điện tử.

Tổng cộng 148 công dân Trung Quốc đã bị dẫn độ về nước. Trước đó, Văn phòng Liên hợp quốc về Ma túy và Tội phạm (UNODC) từng cảnh báo về sự mở rộng của các mạng lưới lừa đảo này, đặc biệt tại khu vực miền Nam châu Phi. 

Tuy nhiên, công tác truy quét tại Madagascar cũng vướng phải một vụ bê bối. Hồi tháng 8, 11 công dân Trung Quốc bị bắt trong chiến dịch chống lừa đảo trực tuyến bất ngờ được thả khỏi nhà tù. Sự việc gây chấn động dư luận và bị cáo buộc có liên quan đến người đứng đầu cơ quan quản lý trại giam.

Trong khi đó, một số công dân châu Phi vẫn bị tạm giữ, dù kết quả điều tra ban đầu cho thấy họ có thể là nạn nhân của hoạt động buôn người.

Dụ lao động châu Phi bằng lời hứa việc làm

Khoảng 20 công dân Kenya, Rwanda, Uganda và Zimbabwe hiện bị tạm giữ trong vụ việc. Theo điều tra của giới chức Madagascar, các tổ chức lừa đảo đã sử dụng mạng xã hội để tuyển dụng lao động châu Phi, hứa hẹn công việc cùng mức lương hấp dẫn tại quốc đảo nằm trên Ấn Độ Dương.

Hassan Mouigni, người đứng đầu đơn vị điều tra tội phạm thuộc lực lượng cảnh sát Madagascar, cho biết những người này được tuyển qua Facebook để sang nước này làm việc trong lĩnh vực thương mại.

Tuy nhiên, khi đến nơi, phần lớn hộ chiếu của họ bị chủ sử dụng lao động thu giữ. Sau đó, các lao động bị ép tham gia hoạt động lừa đảo trực tuyến.

Ông Mouigni nhận định những người này thực chất là nạn nhân của hành vi lừa dối trong tuyển dụng.

Một trong những nhân vật bị nhà chức trách Mỹ chú ý là Chui Kok Wa, công dân Malaysia bị cáo buộc điều hành đường dây lừa đảo tình cảm. Người này sinh sống trong một biệt thự tại khu Ivato, khu vực sang trọng gần thủ đô Antananarivo.

Theo ông Mouigni, thông tin thị thực trong hộ chiếu cho thấy Chui Kok Wa lần đầu đến Madagascar vào năm 2024, trước đó từng có mặt tại Campuchia.

Bộ Tư pháp Mỹ nhận định tổ chức tội phạm có liên hệ với Malaysia và Trung Quốc do người này điều hành đã mở các khu tổ hợp lừa đảo tại Madagascar từ đầu năm 2025. Nhiều khả năng, hoạt động được chuyển khỏi Campuchia sau khi lực lượng chức năng nước này triển khai các chiến dịch truy quét.

Tsitohaina Ralihivao, điều phối viên đơn vị chống tội phạm mạng thuộc Bộ Truyền thông Madagascar, cũng đề cập mối liên hệ giữa hai sự việc.

Theo ông, các tổ hợp lừa đảo tại Campuchia gần biên giới Thái Lan từng trở thành mục tiêu truy quét trong năm 2025, giữa thời điểm quân đội hai nước xảy ra đụng độ. Sau khi các cơ sở bị phía Thái Lan triệt phá, những tổ chức này chuyển địa điểm hoạt động và xuất hiện tại Madagascar.

FBI cảnh báo các trung tâm lừa đảo mở rộng sang châu Phi

Nhận định về xu hướng dịch chuyển địa bàn hoạt động cũng xuất hiện trong một tài liệu của FBI do Bộ Tư pháp Mỹ công bố tại tòa án. Tài liệu được xây dựng sau khi cơ quan điều tra thẩm vấn ba công dân Brazil từng làm việc tại một khu tổ hợp lừa đảo ở Antananarivo. Theo lời khai, ban đầu họ tìm kiếm việc làm thông qua các thông tin tuyển dụng trên mạng, nhưng cuối cùng lại bị đưa đến một cơ sở tại Campuchia.

Đầu tháng 5/2026, ba người được chuyển đến Antananarivo. Việc di chuyển diễn ra trong bối cảnh xung đột vũ trang giữa Campuchia và Thái Lan, đồng thời các chiến dịch truy quét của cảnh sát Campuchia gây sức ép lên những tổ chức lừa đảo.

FBI nhận định các trung tâm lừa đảo trực tuyến đang ngày càng mở rộng sang châu Phi, sau khi nhiều tổ hợp tương tự bị đóng cửa tại Đông Nam Á.

Theo ông Mouigni, giới chức Mỹ tham gia điều tra bởi các đường dây này chủ yếu nhắm đến người dân tại những quốc gia nói tiếng Anh, bao gồm Mỹ, Canada và Pakistan.

Điều phối viên Ralihivao cho rằng đây cũng là nguyên nhân khiến các tổ chức lừa đảo có nhu cầu tuyển dụng lao động từ những quốc gia châu Phi sử dụng tiếng Anh.

Thuê nguyên khách sạn để vận hành đường dây

Hoạt động của các tổ chức lừa đảo tại thủ đô Madagascar dần thu hút sự chú ý của người dân địa phương và cơ quan chức năng.

Ông Mouigni cho biết, trong giai đoạn đầu, các tổ chức thường chọn những biệt thự kín đáo làm địa điểm hoạt động. Tuy nhiên, nhà chức trách bắt đầu chú ý khi chúng chuyển sang thuê nguyên cả khách sạn để vận hành các trung tâm lừa đảo.

Một trong những cơ sở bị phát hiện đặt tại khách sạn Live Hotel ở thủ đô Antananarivo. Người bị nghi đứng đầu tổ hợp này là một công dân Trung Quốc, sau đó nằm trong số những người bị dẫn độ về Bắc Kinh.

Theo tài liệu của FBI, những công dân Trung Quốc được xác định là thủ lĩnh các tổ chức lừa đảo này đều không thể được cơ quan điều tra Mỹ thẩm vấn.