Báo cáo mới nhất từ cơ quan hải quan Nga hé lộ một bức tranh biến động mạnh mẽ của thị trường nông sản quốc tế. Giữa thời điểm người tiêu dùng toàn cầu đang thắt chặt chi tiêu, hoạt động giao thương trái cây họ cam quýt giữa Bắc Kinh và Moscow lại bất ngờ bứt tốc, mang về những khoản doanh thu nằm ngoài dự đoán của giới phân tích thị trường.

Cơn mưa tiền từ thị trường xứ bạch dương

Tháng 9/2026 đánh dấu một cột mốc lịch sử khi kim ngạch xuất khẩu quýt và các giống lai quýt từ Trung Quốc sang Nga cán mốc 4,7 triệu USD. Dữ liệu từ RIA Novosti chỉ ra con số này cao gấp 6,1 lần so với tháng trước đó, tương đương mức tăng trưởng lên tới 510%. Nếu đặt lên bàn cân so sánh với cùng kỳ năm 2025, giá trị xuất khẩu mặt hàng này cũng nhích thêm 8%, thiết lập đỉnh doanh thu cao nhất kể từ đợt bùng nổ hồi tháng 4 đầu năm.

Làn sóng tiêu thụ không chỉ dừng lại ở trái quýt. Khối lượng bưởi các loại từ các nhà vườn Trung Quốc cập bến thị trường Nga cũng ghi nhận mức tăng gấp 2,2 lần so với thời điểm tháng 8. Dù tổng kim ngạch nhóm trái cây này chưa thể xô đổ kỷ lục của năm ngoái, động lượng tăng trưởng mạnh mẽ trong thời gian ngắn đang chứng minh sức hút của nông sản Trung Quốc đối với tệp khách hàng tại khu vực này.

Nước cờ lấp đầy khoảng trống đối thủ để lại

Sự bứt phá của các doanh nghiệp Trung Quốc không diễn ra một cách ngẫu nhiên, mà bắt nguồn từ sự thoái lui đột ngột của một đối thủ sừng sỏ. Thổ Nhĩ Kỳ vốn là nhà cung cấp cam quýt truyền thống cho Nga, từng đẩy kim ngạch xuất khẩu quýt tăng gấp 1,5 lần vào mùa xuân năm 2026 với giá trị thu về 10,8 triệu USD. Kịch bản tưởng chừng đang màu hồng lại bất ngờ đổi chiều một cách khó hiểu.

Đến tháng 8/2026, giá trị xuất khẩu cam từ Ankara sang Moscow rơi tự do từ mức 89.600 USD xuống vỏn vẹn 10 USD, một con số gần như xóa sổ sự hiện diện của họ trên các kệ hàng siêu thị. Các nhà xuất khẩu Thổ Nhĩ Kỳ đã chủ động bẻ lái dòng hàng hóa, chuyển hướng dồn dập sang Iraq, Đức và Azerbaijan. Khoảng trống khổng lồ mà Thổ Nhĩ Kỳ bỏ lại lập tức được các thương nhân Trung Quốc đánh hơi thấy và nhanh chóng lấp đầy bằng nguồn cung khổng lồ sẵn có.

Nghịch lý được mùa rớt giá tại quê nhà

Ở góc nhìn vĩ mô, Bộ Nông nghiệp Mỹ từng đưa ra dự báo sản lượng quýt của Trung Quốc trong niên vụ 2025/2026 sẽ chạm ngưỡng 27,1 triệu tấn. Thời tiết ưu ái tại các vựa trồng quy mô lớn như Quảng Tây và Vân Nam đã giúp quốc gia này giữ vững ngôi vương trên bản đồ sản xuất trái cây họ cam quýt toàn cầu. Nhưng chính sự trù phú này lại đang đẩy những người nông dân vào một bi kịch điển hình của quy luật cung cầu.

Thị trường nội địa đang phải oằn mình tiêu thụ lượng cung quá lớn, khiến giá bán buôn bình quân trong tháng 9/2026 chỉ lẹt đẹt ở mức 6,89 nhân dân tệ mỗi kg. Tại mương vườn, nông dân chỉ thu về khoảng 1,42 nhân dân tệ cho mỗi kg quýt, một mức giá bị giới chuyên gia đánh giá là khó có thể bù đắp chi phí phân bón và nhân công. Tình hình càng trở nên ảm đạm vào đầu tháng 10 khi vụ thu hoạch rộ bắt đầu, kéo giá bán lẻ của một số giống cam quýt chín sớm tại Giang Tây bốc hơi gần một nửa so với cùng kỳ năm trước.

Đứng trước áp lực dư thừa nghiêm trọng tại sân nhà, việc vươn vòi bạch tuộc sang thị trường Nga không chỉ là bài toán gia tăng lợi nhuận mà còn là giải pháp xả hàng sống còn. Sự kiện này mang đến bài học nhãn tiền cho các quốc gia có thế mạnh về nông sản, bao gồm cả Việt Nam, trong việc chủ động điều tiết sản lượng quy mô lớn và linh hoạt đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.