Sai lầm từ quan niệm “ăn gì bổ nấy” của người dân

Trong những ngày thời tiết chuyển lạnh liên tục, trên các diễn đàn mạng xã hội xuất hiện không ít lời than phiền về tình trạng đau đầu, cảm lạnh. Thay vì đến các cơ sở y tế thăm khám, nhiều người lại lựa chọn lên mạng tìm kiếm tư vấn về các món ăn bài thuốc để cải thiện sức khỏe tại nhà. Trong số đó, món óc heo tần cùng ngải cứu, kỷ tử và táo tàu nhận được sự quan tâm và chia sẻ nhiều nhất.

Theo lý giải của cộng đồng mạng, món ăn này khi dùng nóng có tác dụng làm ấm cơ thể và giúp trừ cảm lạnh. Nhiều người tin rằng ngải cứu giúp giảm đau đầu hiệu quả, trong khi kỷ tử và táo tàu hỗ trợ giấc ngủ, giữ ấm cơ thể. Đặc biệt, quan niệm dân gian “ăn gì bổ nấy” càng khiến không ít người tin rằng óc heo là “thần dược” giúp tăng cường trí nhớ cho người cao tuổi và giúp trẻ nhỏ thông minh hơn.

Tuy nhiên, trước làn sóng chia sẻ này, các chuyên gia y tế đã đồng loạt lên tiếng cảnh báo người dân cần hết sức thận trọng. Lương y Bùi Đắc Sáng (Hội Đông y Hà Nội) cho biết, dù ngải cứu có thể hỗ trợ giảm đau đầu, nhưng việc kết hợp với óc heo cần được cân nhắc kỹ về liều lượng. Nếu sử dụng thường xuyên, món ăn này có thể gây tác dụng ngược, đặc biệt với những người đang gặp vấn đề về rối loạn chuyển hóa.

Dưới góc độ y học hiện đại, PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm Khám, tư vấn dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì (Viện Dinh dưỡng Quốc gia) khẳng định, việc ăn óc heo để tăng cường trí nhớ là không có cơ sở khoa học. Vị chuyên gia này nhấn mạnh, không có thực phẩm nào hoàn toàn tốt hay xấu, vấn đề cốt lõi nằm ở sự cân bằng. Việc thổi phồng công dụng của óc heo trong bồi bổ não bộ là một lầm tưởng nguy hiểm.

Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Tiết chế Dinh dưỡng (Bệnh viện 19-8, Bộ Công an) cho biết, trong 100g óc lợn chỉ chứa khoảng 9–11g protein, thấp hơn nhiều so với thịt nạc. Trong khi đó, lượng cholesterol lên tới 2.000–2.200mg/100g, cao gấp khoảng 40 lần so với thịt nạc cùng trọng lượng. Những dưỡng chất thực sự có lợi cho não bộ như DHA, EPA hay vitamin E lại không hề nổi trội trong loại nội tạng này.

Việc tiêu thụ quá nhiều óc heo không giúp não khỏe hơn mà còn tạo áp lực lớn lên hệ mạch máu. Chế độ ăn giàu chất béo bão hòa làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch, kéo theo các biến chứng nguy hiểm như tai biến mạch máu não hoặc nhồi máu cơ tim. Đây đều là những yếu tố trực tiếp gây tổn thương não bộ không thể đảo ngược, đòi hỏi người dân cần đặc biệt lưu ý khi lựa chọn thực phẩm bồi bổ hằng ngày.

Giải pháp sử dụng thực phẩm khoa học để bảo vệ não bộ

Để duy trì trí tuệ minh mẫn và cơ thể khỏe mạnh, các chuyên gia khuyến cáo người dân cần thay đổi tư duy bồi bổ theo hướng khoa học. Chức năng não bộ không phụ thuộc vào việc ăn óc động vật mà liên quan chặt chẽ đến quá trình lưu thông máu, khả năng kiểm soát huyết áp, đường huyết và mỡ máu. Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang cho biết, tại nhiều quốc gia như Pháp hay Italy, óc động vật đã bị loại bỏ khỏi thực đơn vì những lo ngại về sức khỏe tim mạch.

Theo khuyến cáo, có 6 nhóm đối tượng cần tuyệt đối tránh hoặc hạn chế tối đa món ăn này, gồm người cao tuổi, người có mỡ máu cao, bệnh nhân tăng huyết áp, người mắc đái tháo đường, người có tiền sử tim mạch và người thừa cân béo phì. Với các trường hợp này, việc ăn óc heo sẽ khiến tình trạng rối loạn lipid máu trở nên nghiêm trọng hơn, gây khó khăn cho việc kiểm soát bệnh nền và đi ngược lại mục tiêu bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Đối với người trưởng thành khỏe mạnh, nhu cầu cholesterol mỗi ngày không nên vượt quá 300mg, trong khi chỉ một bát nhỏ óc heo đã khiến lượng cholesterol nạp vào vượt ngưỡng cho phép nhiều lần. Đây cũng là lý do óc heo không nằm trong danh sách thực phẩm được khuyến khích trong chế độ ăn lành mạnh của y học hiện đại, bởi tạo ra gánh nặng chuyển hóa lớn và làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh lý nguy hiểm.

Thay vì trông chờ vào những món ăn giàu mỡ máu, PGS Nguyễn Trọng Hưng khuyến nghị người dân nên duy trì chế độ ăn cân đối, tăng cường cá biển, rau xanh và trái cây tươi để bổ sung Omega-3. Trường hợp vẫn muốn ăn óc heo do sở thích, chỉ nên sử dụng với tần suất rất thấp, khoảng 1–2 lần mỗi tháng. Đồng thời, không nên ăn vào buổi tối để tránh gây áp lực cho hệ tiêu hóa.

Bên cạnh dinh dưỡng, việc duy trì vận động thể chất thường xuyên kết hợp giấc ngủ điều độ mới là chìa khóa bền vững giúp bảo vệ não bộ. Sự minh mẫn chỉ có thể đạt được khi các yếu tố dinh dưỡng lành mạnh và lối sống khoa học được kết hợp hài hòa. Người dân cần tỉnh táo trước những thông tin bồi bổ thiếu căn cứ lan truyền trên mạng xã hội để tránh tự gây hại cho sức khỏe.

Tuân thủ khuyến cáo của chuyên gia về ăn uống vừa đủ, cân bằng sẽ giúp bảo vệ hệ tim mạch và duy trì sức sống cho não bộ lâu dài. Không có bất kỳ loại thực phẩm “thần dược” nào có thể thay thế một lối sống lành mạnh và chế độ dinh dưỡng đa dạng. Việc chăm sóc sức khỏe não bộ đòi hỏi sự kiên trì từ vận động đến ăn uống khoa học, thay vì dựa vào những quan niệm dân gian cũ kỹ về các món nội tạng nhiều mỡ.