Tập trung giải các “bài toán lớn” để bứt phá

Quyết định số 726/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Chiến lược phát triển ngành công nghiệp hóa chất Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2040 đã xác lập lộ trình rõ nét. Trong đó, việc ứng dụng công nghệ hiện đại và chuyển đổi số được xem là mũi nhọn để nâng cao sức cạnh tranh, giúp doanh nghiệp nội địa tham gia sâu hơn vào mạng lưới giá trị toàn cầu.

Trong tiến trình này, Nghị quyết số 57-NQ/TW đang nổi lên như một “đòn bẩy” quan trọng, kết nối chặt chẽ giữa nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo với thực tiễn sản xuất đầy biến động của ngành hóa chất.

Dựa trên báo cáo thực hiện nhiệm vụ 4 tháng đầu năm 2026, Cục Hóa chất đang đẩy mạnh phối hợp để cụ thể hóa Nghị quyết 57-NQ/TW. Đơn vị này đang ưu tiên nghiên cứu và định hình các “bài toán lớn”, bao gồm: xây dựng danh mục công nghệ cốt lõi, xác định sản phẩm chiến lược và vạch ra hành lang phát triển khoa học công nghệ cho toàn ngành.

Đáng chú ý, trọng tâm phát triển hiện đang dồn vào các phân khúc có giá trị gia tăng cực cao như: hóa chất siêu tinh khiết cho công nghiệp bán dẫn, linh kiện điện tử, hóa dược và các dòng vật liệu tiên tiến. Đây là những lĩnh vực đóng vai trò hạt nhân trong việc chuyển dịch cơ cấu công nghiệp theo hướng hiện đại hóa.

Chia sẻ về vấn đề này, chuyên gia Đỗ Thanh Bái – Giám đốc Trung tâm Bảo vệ môi trường và an toàn hóa chất (Hội Hóa học Việt Nam) nhận định, do đặc thù kỹ thuật khắt khe nên ngành hóa chất vốn đã có nền tảng tiếp cận công nghệ từ rất sớm so với các ngành khác.

Dưới góc nhìn của ông Bái, đổi mới sáng tạo chính là chìa khóa để nâng cấp năng lực sản xuất. Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn cho rằng quá trình này luôn tiềm ẩn rủi ro thất bại khi áp dụng các công nghệ mới chưa có tiền lệ.

“Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở cả nguồn lực tài chính lẫn nhân tố con người, từ cấp quản lý chính sách đến các đơn vị nghiên cứu và doanh nghiệp. Để thành công, cần một cơ chế phối hợp đồng bộ, nhịp nhàng giữa Nhà nước và khu vực tư nhân thay vì các nỗ lực đơn lẻ”, ông Đỗ Thanh Bái phân tích.

Sức bật từ sự chủ động của doanh nghiệp

Cũng theo ghi nhận từ Cục Hóa chất, đơn vị đã liên tục làm việc với các hiệp hội, doanh nghiệp trong mảng hóa dầu, pin lưu trữ và hóa dược để khảo sát thực tế. Kết quả cho thấy, nhiều doanh nghiệp đã bắt nhịp với chuyển đổi số từ sớm nhằm thích nghi với áp lực cạnh tranh gay gắt trên thị trường quốc tế.

Chuyên gia Đỗ Thanh Bái đánh giá cao sự chuẩn bị này: “Nhiều đơn vị đã triển khai quản trị số và minh bạch thông tin từ nhiều năm trước để đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu. Có thể khẳng định mức độ sẵn sàng của các doanh nghiệp hiện nay đang ở mức rất khả quan”.

Ở góc độ thực thi, ông Nguyễn Quốc An – Phó Tổng giám đốc Công ty CP Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao khẳng định, chuyển đổi số là mục tiêu chiến lược xuyên suốt giai đoạn 2020 - 2025 của đơn vị.

Để hiện thực hóa điều này, ông An cho biết doanh nghiệp phải thực hiện đồng bộ hóa toàn diện chuỗi vận hành, từ khâu nguyên liệu đầu vào đến hệ thống phân phối đầu ra. Điều này đòi hỏi mức đầu tư lớn vào trang thiết bị hiện đại, hệ thống quản trị dữ liệu tập trung và đào tạo nguồn nhân lực số.

Việc chuẩn hóa dữ liệu không chỉ giúp tối ưu hóa sản xuất mà còn tác động trực tiếp đến hiệu quả bán hàng và trải nghiệm của khách hàng cuối cùng.

“Thị trường hiện nay đòi hỏi sự minh bạch tuyệt đối về thông tin sản phẩm. Do đó, doanh nghiệp buộc phải đẩy nhanh tốc độ ứng dụng công nghệ và hoàn thiện năng lực quản trị để không bị bỏ lại phía sau trước xu hướng tiêu dùng mới”, ông An nhấn mạnh.

Các chuyên gia đồng quan điểm rằng, cuộc cách mạng số hiện nay không chỉ thay đổi diện mạo quản trị mà còn tái cấu trúc toàn bộ chuỗi giá trị Sản xuất - Phân phối - Tiêu dùng của ngành hóa chất Việt Nam.