Độc tố bền nhiệt và nỗi lo ngộ độc cấp tính

Sự việc đường dây tiêu thụ khoảng 3.600 con lợn mắc dịch tả lợn châu Phi (tương đương 300 tấn thịt) bị Công an Hà Nội triệt phá mới đây đã gây rúng động dư luận. Đáng chú ý, một lượng lớn thịt không đảm bảo này đã được cung cấp cho một số bếp ăn trường học và chợ dân sinh. Nhiều người tiêu dùng vẫn lầm tưởng rằng chỉ cần "ăn chín, uống sôi" là có thể loại bỏ mọi nguy cơ, tuy nhiên thực tế phức tạp hơn thế.

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, chuyên gia Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội, nhấn mạnh việc tiêu thụ thịt lợn bệnh, ngay cả khi đã nấu chín kỹ, vẫn không an toàn và tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng sức khỏe.

Dù nhiệt độ cao có thể tiêu diệt hầu hết vi khuẩn và virus, nhưng nó không thể loại bỏ các độc tố do vi khuẩn tiết ra trong quá trình lợn bị bệnh hoặc do thịt bắt đầu phân hủy. Những độc tố này rất bền với nhiệt và có thể gây ngộ độc cấp tính, nôn mửa hoặc tiêu chảy nặng, thậm chí nguy hiểm tính mạng. Đặc biệt, thịt lợn chết hoặc ôi thiu có thể sinh ra các độc tố như histamine, endotoxin, mycotoxin – những chất khó bị phá hủy hoàn toàn bởi nhiệt độ nấu nướng thông thường.

Hiểm họa từ liên cầu khuẩn lợn và dư lượng kháng sinh

Một trong những mối đe dọa lớn nhất từ thịt lợn bệnh chính là vi khuẩn Streptococcus suis gây bệnh liên cầu khuẩn lợn. Theo bác sĩ Lê Văn Thiệu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, khi lợn mắc dịch, sức đề kháng suy giảm khiến chúng dễ nhiễm thêm nhiều tác nhân gây bệnh khác.

Liên cầu lợn ở người là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính có thể gây tử vong. Người mắc bệnh có thể gặp hai thể bệnh nguy hiểm nhất là viêm màng não mủ (gây điếc vĩnh viễn) và sốc nhiễm khuẩn (gây xuất huyết lan tỏa, rối loạn đông máu, suy đa cơ quan). Tỉ lệ tử vong dao động từ 5-20%.

ThS Nguyễn Hữu Quý - Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Đà Nẵng, lưu ý: "Thịt lợn đã bị bệnh, tức chắc chắn chứa vi khuẩn gây hại, thì dù có nấu chín kỹ cũng tuyệt đối không được ăn vì vẫn tiềm ẩn nguy cơ cao cho sức khỏe." Ngoài ra, quá trình chế biến thiếu vệ sinh cũng tạo điều kiện cho virus cúm lợn, dịch tả châu Phi lây lan gián tiếp sang người qua vết thương hở hoặc đường hô hấp.

Bên cạnh mầm bệnh sinh học, người tiêu dùng còn đối mặt với rủi ro hóa học. Người chăn nuôi thường tiêm kháng sinh liều cao nhằm "chạy dịch", khiến cơ thể người ăn vô tình hấp thụ dư lượng thuốc. Nhiều tiểu thương thậm chí lạm dụng hóa chất độc hại nhằm khử mùi hôi thịt thiu, gây nguy cơ mắc bệnh ung thư cho khách hàng.

Cách nhận biết và phòng ngừa để bảo vệ sức khỏe

Bộ Y tế và các chuyên gia khuyến cáo người dân tuyệt đối không giết mổ, tiêu thụ lợn bệnh hoặc lợn chết. Để bảo vệ gia đình, người nội trợ cần tránh xa miếng thịt có màu xám nhạt, xuất huyết dưới da, nhão rỉ nước, bốc mùi ôi thiu hoặc mùi kháng sinh. Nếu ấn ngón tay để lại vết lõm hoặc phát hiện hạt trắng như hạt gạo xen kẽ trong thớ cơ, tuyệt đối không mua.

Chuyên gia khuyên người nội trợ chọn mua thực phẩm tại cơ sở uy tín, mang dấu kiểm dịch rõ ràng. Các biện pháp phòng ngừa cần thiết bao gồm:

Từ bỏ thói quen ăn tiết canh, thịt tái: Thực hiện nghiêm quy tắc ăn chín uống sôi và tuyệt đối không ăn thịt chưa nấu kỹ.

Vệ sinh dụng cụ chế biến: Dao, thớt, bàn chế biến cần được vệ sinh kỹ sau khi sử dụng. Rửa tay bằng xà phòng sau khi tiếp xúc với thịt sống.

Sử dụng phương tiện phòng hộ: Người giết mổ, bán thịt cần đeo găng tay, khẩu trang. Người có vết thương hở không nên trực tiếp chế biến thịt lợn sống.

Xử lý kịp thời: Nếu có biểu hiện sốt cao đột ngột, đau đầu, buồn nôn sau khi ăn thịt lợn hoặc tiếp xúc với lợn bệnh, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được khám và điều trị.

Việc kiểm soát và loại bỏ sớm nguồn lây, phát hiện, tiêu hủy lợn mắc bệnh trước khi đưa ra thị trường là biện pháp quan trọng nhất để chặn đứng nguy cơ bùng phát dịch liên cầu khuẩn lợn từ gốc.