Đúng như dự kiến, Ngân hàng Quốc gia Thụy Sĩ (SNB) mới đây đã quyết định giữ nguyên lãi suất chủ chốt ở mức 0% sau khi kết thúc cuộc họp chính sách quan trọng. Tuy nhiên, các nhà hoạch định chính sách cho biết: “Trong bối cảnh xung đột ở Trung Đông, mức độ sẵn sàng can thiệp vào thị trường ngoại hối của SNB đã tăng lên. SNB muốn đối phó với sự tăng giá nhanh chóng và quá mức của đồng franc Thụy Sĩ, điều có thể đe dọa sự ổn định giá cả tại Thụy Sĩ”.

Vốn được xem là tài sản trú ẩn an toàn, bối cảnh thế giới bất ổn khiến đồng franc Thụy Sĩ tăng mạnh so với USD và các đồng tiền mạnh chủ chốt khác như euro hay yên Nhật. Một đồng franc mạnh gây áp lực giảm phát lên nền kinh tế Thụy Sĩ, đồng thời đe dọa hoạt động xuất khẩu của quốc gia thuộc top 10 nước có GDP cao nhất châu Âu.

Với tỷ lệ lạm phát hàng năm của Thụy Sĩ chỉ ở mức 0,1%, bất kỳ việc cắt giảm lãi suất nào nhằm làm suy yếu đồng franc đều có thể khiến quốc gia Trung Âu này quay trở lại với tình trạng lãi suất thực âm – vốn không được ưa chuộng và đã kéo dài suốt 7 năm cho đến năm 2022.

Một lựa chọn khác là các nhà hoạch định chính sách bán đồng franc Thụy Sĩ và mua ngoại tệ – thường là euro, đôi khi là USD – để điều chỉnh tỷ giá. Tuy nhiên, dưới thời Tổng thống Donald Trump, Mỹ đã chỉ trích mạnh mẽ chiến lược can thiệp tiền tệ của Ngân hàng Trung ương Thụy Sĩ (SNB).

Video sự can thiệp tiền tệ của Thụy Sĩ: Bước đi táo bạo hay thảm họa ngoại giao của nước này với Mỹ? - Nguồn clip: Crash Scene Breakdown
 

Năm ngoái, Bộ Tài chính Mỹ đã bổ sung 9 nền kinh tế vào “Danh sách giám sát” các đối tác thương mại “có chính sách tiền tệ và kinh tế vĩ mô cần được theo dõi chặt chẽ”, tiếp nối các cáo buộc thao túng tiền tệ nhằm vào Thụy Sĩ trong nhiệm kỳ Tổng thống lần đầu tiên của ông Trump (2017 – 2021).

Các quan chức Thụy Sĩ đã bác bỏ những cáo buộc này. Tuy nhiên, chính quyền của Tổng thống Trump đã áp mức thuế 39% đối với Thụy Sĩ vào năm ngoái, mức cao hơn đáng kể so với bất kỳ quốc gia nào và Nhà Trắng cho là do “thao túng tiền tệ và rào cản thương mại”.

Phát biểu với hãng tin CNBC, Chủ tịch SNB Martin Schlegel cho biết Hội đồng Ngân hàng Trung ương muốn hạn chế sự tăng giá quá nhanh hoặc quá mạnh của đồng franc Thụy Sĩ nhằm đảm bảo ổn định giá cả.

Ông nói: “Chúng tôi xem xét chính sách tiền tệ hàng quý và tại đó quyết định việc sử dụng các công cụ như lãi suất và cả can thiệp ngoại hối. Trong cuộc họp này, chúng tôi kết luận rằng việc tăng mức độ sẵn sàng can thiệp vào thị trường ngoại hối là điều cần thiết vào thời điểm hiện tại”.

Thụy Sĩ đã đạt được thỏa thuận với Mỹ để giảm mức thuế xuống còn 15% vào cuối năm ngoái.

Tuy nhiên, ngay cả sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ cơ chế thuế quan của Tổng thống Donald Trump, Thụy Sĩ lại một lần nữa bị điều tra khi chính quyền Trump tuần trước khởi động cuộc điều tra theo Mục 301 đối với 16 đối tác thương mại.

Nếu các cuộc điều tra kết luận rằng chính sách hoặc hành vi của Thụy Sĩ là “không hợp lý hoặc mang tính phân biệt đối xử và gây gánh nặng hoặc hạn chế thương mại của Mỹ”, Đại diện Thương mại Mỹ có thể áp đặt các mức thuế mới hoặc hạn chế nhập khẩu đối với nước này.

Khi được hỏi liệu thế giới có hiểu rằng động cơ can thiệp ngoại hối của SNB là nhằm ổn định giá cả chứ không phải để giành lợi thế cạnh tranh – vì đồng tiền yếu hơn sẽ giúp hàng xuất khẩu rẻ hơn – ông Schlegel nhấn mạnh rằng SNB “theo truyền thống chỉ can thiệp vì lý do chính sách tiền tệ”.

Ông nói: “Điều đó nhằm đảm bảo điều kiện tiền tệ phù hợp tại Thụy Sĩ, chứ không phải để tạo lợi thế không công bằng cho các nhà xuất khẩu hoặc ngăn cản sự điều chỉnh của cán cân vãng lai”.

Nhà kinh tế Maxime Botteron của UBS cho biết việc SNB nhấn mạnh sự sẵn sàng can thiệp cho thấy Ngân hàng Trung ương Thụy Sĩ vẫn duy trì xu hướng nới lỏng vừa phải, bất chấp giá năng lượng tăng và những rủi ro lạm phát liên quan.

Bà nói: “Chúng tôi không biết liệu SNB đã thực sự can thiệp từ đầu tháng hay chưa, nhưng chúng tôi tin rằng khả năng họ đã làm là rất cao”.

Tuy nhiên, UBS không kỳ vọng SNB sẽ can thiệp vào thị trường ngoại hối kéo dài như giai đoạn năm 2015–2017.

Bà Botteron cho rằng giá năng lượng thế giới duy trì ở mức cao có thể làm dấy lên lo ngại suy thoái toàn cầu. Trong kịch bản đó, áp lực tăng giá đối với đồng franc Thụy Sĩ có thể kéo dài và SNB có thể phải cắt giảm lãi suất xuống mức âm, từ đó giảm nhu cầu can thiệp ngoại hối.

Ông Derek Halpenny, Trưởng bộ phận nghiên cứu thị trường toàn cầu khu vực EMEA của MUFG cho rằng phát biểu của SNB cho thấy ngân hàng này sẵn sàng sử dụng việc can thiệp ngoại hối hơn là lãi suất âm.

Ông nói rằng khi tỷ giá euro/franc giảm xuống dưới 0,9, nguy cơ bất ổn địa chính trị làm đồng franc tăng giá và gây thêm áp lực giảm phát cho nền kinh tế Thụy Sĩ là điều SNB sẽ tìm cách hạn chế.

Giống như bà Botteron, ông Halpenny cho rằng diễn biến thị trường kể từ ngày 16/3 – khi euro lần thứ hai giảm xuống dưới 0,9 franc – cho thấy SNB có thể đã can thiệp để kiềm chế đà tăng quá mức của đồng tiền.

Ông nói thêm rằng lo ngại từ phía Mỹ có thể không phải là yếu tố quá quan trọng trong bối cảnh thị trường biến động mạnh, nhưng SNB vẫn sẽ hành động thận trọng về tần suất và mức độ can thiệp.

“Ở một thời điểm nào đó, nếu áp lực tăng giá kéo dài, họ có thể miễn cưỡng quay lại lãi suất âm. Nhưng hiện tại, bước đi nếu cần thiết sẽ là các đợt can thiệp bán franc một cách thận trọng”, ông Halpenny nói.