Một phân tích kinh tế mới đây cho thấy châu Âu và Mỹ sẽ cần phải đầu tư thêm 23,6 nghìn tỷ USD trong vòng 25 năm tới để chấm dứt sự phụ thuộc vào Trung Quốc trong các ngành công nghiệp trọng yếu như sản xuất và công nghệ. Các chuyên gia Trung Quốc nhận định đây là bằng chứng mới nhất cho thấy cái gọi là sự “tách rời” (decoupling) của các nước phương Tây khỏi Trung Quốc là điều phi thực tế và phải trả giá bằng những khoản chi phí khổng lồ.

Theo báo cáo của tờ Financial Times hôm thứ Hai (13/7), công ty tư vấn EY-Parthenon tính toán rằng việc tái lập cơ sở hạ tầng, nghiên cứu, phần mềm, sản xuất và các chuỗi cung ứng hiện đang phụ thuộc vào Trung Quốc sẽ ngốn của Mỹ 13,7 nghìn tỷ USD, khu vực đồng euro (Eurozone) 9,1 nghìn tỷ USD và Vương quốc Anh 800 tỷ USD vào năm 2050.

Với mức 550 tỷ USD mỗi năm, khoản đầu tư hàng năm mà Chính phủ Mỹ và các doanh nghiệp nước này cần bỏ ra để tách rời khỏi Trung Quốc xấp xỉ bằng khoản tiền 600 tỷ USD mà các tập đoàn công nghệ lớn của nền kinh tế lớn nhất thế giới đã đầu tư vào các trung tâm dữ liệu trong năm 2025. Đối với Liên minh châu Âu (EU), mức chi tiêu yêu cầu sẽ tương đương với việc tăng gần gấp đôi ngân sách hàng năm của khối này, EY-Parthenon cho biết.

Các nhà phân tích của EY-Parthenon viết rằng, về mặt lý thuyết, khoản đầu tư bổ sung chung ở mức trung bình 940 tỷ USD một năm trong vòng 25 năm “không phải là không thể vượt qua”. Tuy nhiên, khoản chi này sẽ phải được bổ sung bên cạnh các khoản đầu tư hiện có cho năng lượng, công nghệ, quốc phòng và cơ sở hạ tầng.

“Thông qua nguồn dữ liệu phong phú, báo cáo đã chứng minh rõ ràng mức độ hợp tác kinh tế và thương mại chặt chẽ giữa Trung Quốc, Mỹ và châu Âu. Năng lực công nghiệp mạnh mẽ và quy mô kinh tế của Trung Quốc đóng vai trò quan trọng và không thể thay thế đối với sự phát triển kinh tế cũng như tính bền vững lâu dài của Mỹ và châu Âu”, ông Chu Mật (Zhou Mi), nghiên cứu viên cao cấp tại Học viện Hợp tác Kinh tế và Thương mại Quốc tế Trung Quốc chia sẻ với tờ Thời báo Hoàn cầu (Global Times) hôm thứ Hai (13/7).

Ông Chu lưu ý rằng nếu phương Tây thực sự cố gắng tách rời hoàn toàn khỏi Trung Quốc, những tổn hại gây ra cho nền kinh tế của họ sẽ mang tính sâu sắc và dài hạn. Tác hại này không chỉ phản ánh ở chi phí tài chính khổng lồ mà còn ở thực tế là nhiều động lực phát triển và bệ đỡ công nghiệp sẽ cực kỳ khó để thay thế một cách hiệu quả.

Ông Hồ Kỳ Mộc (Hu Qimu), Giáo sư tại Viện Con đường Tơ lụa Hàng hải thuộc Đại học Hoa Kiều phát biểu với tờ Thời báo Hoàn cầu hôm 13/7 rằng do tình trạng suy giảm công nghiệp tương đối nghiêm trọng ở châu Âu và Mỹ, các lĩnh vực công nghiệp của họ hiện không hoàn chỉnh và phụ thuộc nặng nề vào năng lượng sản xuất của Trung Quốc. Để đạt được sự “tách rời”, họ sẽ cần phải tự mình xây dựng lại các danh mục công nghiệp còn thiếu này.

Tuy nhiên, ngay cả khi châu Âu và Mỹ đầu tư những khoản tiền khổng lồ để tái thiết một số lĩnh vực đó, chi phí sẽ ở mức cực kỳ cao, cuối cùng dẫn đến việc chi phí của các ngành hạ nguồn và người tiêu dùng tăng mạnh. Do đó, ông Hồ nhấn mạnh: “Việc tách rời (Trung Quốc) đơn giản là phi thực tế”.

Video phương Tây đang giảm rủi ro từ sự phụ thuộc vào Trung Quốc hay đang tìm cách kiềm chế nền kinh tế nước này? - Nguồn clip: Counting the Cost 

Phân tích của EY-Parthenon chỉ ra rằng do hàng hóa do Trung Quốc sản xuất thường có lợi thế về giá xuất xưởng rẻ hơn từ 20 - 100% so với các đối thủ phương Tây, việc giảm phụ thuộc vào ngành sản xuất Trung Quốc sẽ đẩy giá cả lên cao và làm cho lạm phát gia tăng.

Tại châu Âu, việc cắt đứt sự phụ thuộc vào Trung Quốc có thể khiến giá cả ở các lĩnh vực trọng yếu tăng cao hơn từ 1 - 2,5%, đồng thời khiến lạm phát của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) và Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) liên tục vượt mức mục tiêu 2%, báo cáo của EY-Parthenon dẫn một phân tích từ ECB cho biết.

Ông Hồ Kỳ Mộc lưu ý rằng sự cạnh tranh công nghiệp toàn cầu hiện nay chủ yếu tập trung vào hai lĩnh vực cốt lõi: Những công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI) và các khoáng sản cũng như tài nguyên trọng yếu. Lĩnh vực thứ hai liên kết chặt chẽ với các vật liệu mới và thiết bị cao cấp, cấu thành một phần của nền kinh tế thực và khu vực công nghiệp vật chất.

Theo đánh giá của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), Trung Quốc dự kiến sẽ cung cấp hơn 60% lượng lithium và coban tinh chế của thế giới vào năm 2035 – những khoáng sản thiết yếu cho quá trình chuyển dịch sang các nguồn năng lượng sạch hơn, cùng với khoảng 80% graphite (than chì) cấp pin và các nguyên tố đất hiếm.

Về việc giữ cho chuỗi công nghiệp và cung ứng toàn cầu đối với các khoáng sản trọng yếu được an toàn và ổn định, lập trường của Trung Quốc không hề thay đổi. Tuy nhiên, một số nước phương Tây bao gồm cả các thành viên G7 đã liên tục tăng cường nỗ lực xây dựng các liên minh nhóm nhỏ nhằm áp đặt các biện pháp đơn phương chống lại Trung Quốc.

Trên thực tế, ngay cả khi có mức đầu tư khổng lồ, phương Tây cũng không thể tách rời khỏi Trung Quốc trong ngắn hạn vì Bắc Kinh đang nắm giữ thế độc quyền đối với nhiều nguyên liệu công nghiệp quan trọng, bà Alicia García-Herrero, chuyên gia kinh tế trưởng khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại ngân hàng đầu tư Natixis nhận định trên tờ Financial Times.

Ông Chu Mật chỉ ra rằng các lợi thế của Trung Quốc trong lĩnh vực công nghệ, sản xuất và các lĩnh vực khác bắt nguồn từ các chính sách kinh tế ổn định, môi trường có thể dự đoán được mà nước này tạo ra cho thị trường, cùng môi trường kinh tế và thương mại mở.

Theo Khảo sát niềm tin kinh doanh của doanh nghiệp châu Âu tại Trung Quốc năm 2026, Trung Quốc vẫn duy trì vị thế là “nhà vô địch hạng nặng về các chuỗi cung ứng hiệu quả và tối ưu chi phí”, với 75% số người được hỏi khẳng định hoạt động sản xuất của họ tại Trung Quốc hiệu quả hơn so với các cơ sở ở những nơi khác.

Các phát hiện từ Báo cáo Khảo sát Môi trường Kinh doanh Trung Quốc năm 2026 do Hiệp hội Thương mại Mỹ tại Trung Quốc (AmCham China) công bố cũng cho thấy Trung Quốc tiếp tục là điểm tựa vững chắc cho đầu tư nước ngoài, với 50% số người được hỏi vẫn xếp quốc gia siêu cường châu Á này nằm trong top 3 điểm đến toàn cầu hàng đầu của họ.

“Xu hướng toàn cầu hóa là không thể đảo ngược. Các nước phương Tây nên nhận thức rõ ràng về mối quan hệ kinh tế đan xen sâu sắc với Trung Quốc và hiểu rằng chỉ có tăng cường hợp tác mới có thể đạt được lợi ích chung và kết quả đôi bên cùng có lợi”, ông Hồ Kỳ Mộc đúc kết.