Sẵn sàng phương án đối phó biến động địa chính trị từ eo biển Hormuz

Thị trường năng lượng thế giới đang bước vào giai đoạn biến động khốc liệt do những xung đột quân sự trực tiếp giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát mạnh mẽ từ cuối tháng 2 năm 2026. Những diễn biến này không chỉ làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu thô từ Trung Đông mà còn trực tiếp đe dọa đến tuyến hàng hải huyết mạch qua eo biển Hormuz. Đây là khu vực vận chuyển khoảng 20% đến 25% sản lượng dầu thô toàn cầu, do đó bất kỳ sự tắc nghẽn nào tại đây cũng có thể gây ra cú sốc lớn về giá và nguồn cung đối với các nền kinh tế châu Á, trong đó có Việt Nam.

Trước tình hình cấp bách đó, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước thuộc Bộ Công Thương khẳng định cơ quan quản lý đã ngay lập tức vào cuộc. Các cuộc họp khẩn với hai nhà máy lọc dầu Nghi Sơn, Bình Sơn cùng các doanh nghiệp đầu mối lớn như Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) và Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) đã được tổ chức nhằm rà soát thực trạng tồn kho và khả năng sản xuất. Bộ Công Thương đang khẩn trương xây dựng các kịch bản ứng phó chi tiết, bao gồm cả phương án xấu nhất khi nguồn cung thế giới khan hiếm cực độ hoặc giá dầu tăng phi mã trong thời gian ngắn.

Trên cơ sở các kịch bản này, Bộ Công Thương dự kiến trình Thủ tướng Chính phủ nhiều phương án điều hành linh hoạt. Các đơn vị chức năng được yêu cầu theo dõi sát sao diễn biến thị trường, tăng cường kiểm tra tình hình nhập khẩu, xuất bán và lưu thông xăng dầu của các thương nhân đầu mối. Việc thực hiện nghiêm tổng nguồn xăng dầu tối thiểu năm 2026 theo tiến độ phân giao là yêu cầu bắt buộc để bảo đảm nghĩa vụ dự trữ theo quy định của pháp luật. Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cũng đã ban hành văn bản chỉ đạo Sở Công Thương các địa phương phối hợp với lực lượng quản lý thị trường để ngăn chặn triệt để tình trạng găm hàng, nâng giá bất hợp lý tại các cửa hàng bán lẻ.

Bên cạnh giải pháp về nguồn hàng, vấn đề bình ổn giá cũng được đặt lên bàn nghị sự. Bộ Công Thương đang phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính nghiên cứu các phương án tài chính, bao gồm cả việc sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu khi cần thiết để giảm bớt áp lực cho người dân và doanh nghiệp. Đồng thời, một nội dung quan trọng khác là việc bảo đảm nguồn lực tài chính cho các đơn vị kinh doanh. Bộ Công Thương đã kiến nghị Ngân hàng Nhà nước và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố ưu tiên nguồn ngoại tệ và hạn mức tín dụng cho doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh xăng dầu để nhập khẩu dầu thô và thành phẩm trong bối cảnh rủi ro thị trường tăng cao.

Ở khía cạnh sản xuất nội địa, Petrovietnam đã chỉ đạo Công ty Lọc hóa dầu Nghi Sơn phối hợp với các đối tác nước ngoài để cung cấp khẩn cấp lượng dầu dự phòng, bảo đảm công suất vận hành tối đa. Tập đoàn cũng làm việc với các chủ dầu trong nước để ưu tiên bán dầu khai thác nội địa cho các nhà máy lọc dầu trong nước trong trường hợp cấp bách. Đối với Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL), đơn vị này được yêu cầu đa dạng hóa nguồn cung và tuyến vận chuyển để tối ưu hóa chi phí và đảm bảo an toàn hàng hóa. Dù Petrovietnam khẳng định nguồn cung trong một vài tháng tới vẫn được bảo đảm, nhưng cơ quan chức năng nhấn mạnh cần sớm tháo gỡ các nút thắt về cơ chế để tạo sự linh hoạt tối đa trong giai đoạn tiếp theo.

Doanh nghiệp nỗ lực tạo nguồn và điều tiết thị trường hiệu quả

Trong nỗ lực chung nhằm giữ vững thị trường, các doanh nghiệp đầu mối lớn đóng vai trò then chốt trong việc thực thi các kịch bản phản ứng nhanh. Đại diện Petrolimex cho biết đơn vị đã nhận diện rõ hai hệ quả song hành từ xung đột Trung Đông là tình trạng khan hiếm nguồn hàng và áp lực tăng giá mạnh do chi phí bảo hiểm hàng hải, cước vận chuyển cùng chi phí tài chính leo thang. Để ứng phó, ngay trong 10 ngày đầu tháng 3 năm 2026, Petrolimex đã chủ động tăng cường nhập khẩu khối lượng hàng tương đương 50% lượng tạo nguồn của cả tháng. Đây là bước đi chiến lược nhằm gia tăng dự trữ sớm, tạo ra một đệm an toàn quan trọng giúp giảm thiểu rủi ro gián đoạn nguồn cung từ các tuyến vận tải truyền thống.

Tính đến đầu tháng 3, tồn kho toàn hệ thống của Petrolimex vẫn được duy trì đúng quy định, bảo đảm đáp ứng đủ nhu cầu cho hệ thống phân phối rộng khắp cả nước. Doanh nghiệp cũng đã chỉ đạo các công ty thành viên tại các tỉnh, thành phố chủ động phối hợp với chính quyền địa phương để xây dựng phương án điều độ hàng hóa sát với nhu cầu thực tế. Việc theo dõi sát diễn biến tiêu thụ tại các địa bàn trọng điểm giúp doanh nghiệp kịp thời điều chuyển hàng hóa giữa các kho, cảng, không để xảy ra tình trạng thiếu hàng cục bộ hay đứt gãy chuỗi cung ứng trong bất kỳ tình huống nào.

Tại kỳ điều hành giá ngày 5 tháng 3 năm 2026, liên bộ Công Thương - Tài chính đã quyết định điều chỉnh tăng mạnh giá bán lẻ xăng dầu trong nước với mức tăng từ 1.807 đồng đến 7.132 đồng mỗi lít hoặc kg tùy loại mặt hàng. Đây là phiên tăng mạnh thứ hai liên tiếp, phản ánh đúng diễn biến giá thế giới khi xung đột tại Trung Đông leo thang khiến việc vận chuyển qua eo biển Hormuz gặp khó khăn. Theo đánh giá của cơ quan điều hành, mặc dù tồn kho dầu thô của Mỹ tăng và OPEC+ thống nhất tăng sản lượng từ tháng 4, nhưng những yếu tố này vẫn không đủ để xoa dịu lo ngại về nguồn cung do các cuộc tấn công trả đũa nhắm vào cơ sở năng lượng tại Trung Đông.

Tại các thành phố lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, công tác quản lý thị trường được triển khai quyết liệt. Ghi nhận thực tế ngày 5 tháng 3 cho thấy nguồn cung vẫn cơ bản ổn định, các cửa hàng xăng dầu duy trì bán hàng liên tục dù có thời điểm người dân tập trung đông do tâm lý lo ngại giá tăng. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, Sở Công Thương đã tổ chức họp khẩn với các doanh nghiệp chủ lực. Petrolimex Sài Gòn báo cáo sản lượng tiêu thụ từ đầu tháng 3 đã tăng khoảng 15%, đồng thời kiến nghị thành phố tạo điều kiện cho xe bồn vận chuyển vào giờ cao điểm để tăng vòng quay hàng hóa.

Không chỉ ở mặt hàng xăng dầu, lĩnh vực khí hóa lỏng cũng đang triển khai các giải pháp tình thế để phục vụ nhân dân. Công ty Cổ phần Kinh doanh Khí Miền Nam đã đề xuất phương án chiết bình gas loại 12 kg xuống còn 8 kg nhằm phân bổ nguồn hàng cho nhiều hộ gia đình hơn trong bối cảnh nguồn cung nhập khẩu gặp khó khăn. Các cơ quan quản lý như Sở Công Thương Thành phố Hồ Chí Minh đã bày tỏ sự ủng hộ đối với các sáng kiến linh hoạt này, đồng thời cam kết rút ngắn các thủ tục hành chính, hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm nguồn cung thay thế từ các khu vực không chịu ảnh hưởng bởi xung đột. Sự đồng hành giữa cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp lúc này chính là chìa khóa để bảo đảm thị trường năng lượng Việt Nam luôn vững vàng trước những sóng gió từ kinh tế và địa chính trị thế giới.