Hoạt động thương mại ô tô quốc tế của Việt Nam vừa ghi nhận đà tăng trưởng mạnh nhất kể từ đầu năm. Theo số liệu thống kê mới nhất, các doanh nghiệp đã làm thủ tục thông quan cho hơn 25.200 ô tô nguyên chiếc các loại trong tháng 9/2026. Mức sản lượng này tăng 30,8% so với tháng liền trước, đi kèm trị giá kim ngạch đạt gần 567 triệu USD. Nhịp độ nhập khẩu tăng tốc dồn dập cho thấy các hãng xe đang khẩn trương tích lũy hàng tồn kho, chuẩn bị nguồn cung sẵn sàng cho chu kỳ mua sắm cao điểm cuối năm.

Xe Trung Quốc đẩy Thái Lan xuống vị trí thứ ba

Bản đồ nguồn cung ô tô ngoại vào Việt Nam hiện đang bị chi phối hoàn toàn bởi ba đối tác lớn là Indonesia, Trung Quốc và Thái Lan. Tổng lượng xe nhập về từ ba thị trường này chiếm tới 93% toàn bộ lượng xe nguyên chiếc thông quan trong tháng.

Indonesia tiếp tục duy trì vị trí dẫn đầu tuyệt đối với 10.254 chiếc. Lợi thế của quốc gia vạn đảo nằm ở việc tập trung lắp ráp các dòng xe đa dụng MPV và SUV cỡ nhỏ giá rẻ, đánh đúng vào thị hiếu thực dụng của người tiêu dùng Việt Nam hiện nay. Tuy nhiên, sự xáo trộn đáng chú ý nhất lại nằm ở hai vị trí bám đuổi phía sau.

Trung Quốc đã chính thức vượt qua Thái Lan để vươn lên vị trí thứ hai với 6.757 chiếc, ghi nhận mức tăng trưởng 48,1% so với tháng 8. Trong khi đó, dù cũng đạt mức tăng 50,8%, Thái Lan đành chấp nhận lùi xuống vị trí thứ ba với 6.528 chiếc. Việc Thái Lan đánh mất vị thế á quân quen thuộc phản ánh sự trỗi dậy mạnh mẽ của chuỗi cung ứng phương tiện đến từ thị trường tỷ dân, đặc biệt ở nhóm phương tiện phục vụ sản xuất và xây dựng.

Bảng so sánh chi tiết về lượng xe, tỷ trọng và mức độ tăng trưởng của 3 thị trường cung cấp ô tô nguyên chiếc lớn nhất cho Việt Nam trong tháng 9/2026:

Phân hóa ngách thị trường theo từng cửa khẩu

Quan sát luồng di chuyển của các lô hàng, thị trường đang cho thấy sự phân công lao động rất rõ nét giữa các quốc gia xuất khẩu. Phân khúc xe ô tô từ 9 chỗ ngồi trở xuống tiếp tục đóng vai trò định hình quy mô thị trường khi chiếm 74% tỷ trọng, tương đương 18.707 chiếc với trị giá 328,5 triệu USD. Lượng xe du lịch này phần lớn có xuất xứ từ Indonesia và Thái Lan nhằm hưởng ưu đãi thuế quan nội khối ASEAN. Chúng được vận chuyển bằng đường biển và cập bến chủ yếu tại hệ thống cảng của khu vực TP.HCM và Hải Phòng, trong đó riêng cụm cảng TP.HCM đã ghi nhận lượng xe con thông quan tăng 42,5%.

Ở chiều ngược lại, ngách thị trường xe vận tải và xe chuyên dụng lại là sân chơi riêng của các nhà sản xuất Trung Quốc. Thống kê cho thấy có 2.792 chiếc xe thuộc phân khúc này được nhập về từ Trung Quốc trong tháng 9, tăng 95% so với tháng trước và chiếm tới 98% toàn bộ thị phần phân khúc. Lượng phương tiện hạng nặng này chủ yếu tiến vào thị trường nội địa thông qua cửa khẩu đường bộ Lạng Sơn. Sự gia tăng đột biến của nhóm xe chuyên dụng nhập khẩu qua biên giới phía Bắc là hệ quả trực tiếp từ việc giải ngân đầu tư công được đẩy mạnh, kéo theo nhu cầu khổng lồ về máy móc phục vụ thi công hạ tầng và mở rộng kho bãi logistics.

Ngành ô tô tiêu tốn hơn 10 tỷ USD ngoại tệ sau 9 tháng

Nhập khẩu nguyên chiếc chỉ là một nửa của bức tranh thương mại ngành ô tô. Để duy trì hoạt động cho các dây chuyền lắp ráp trong nước, các nhà máy tại Việt Nam vẫn phải phụ thuộc rất lớn vào nguồn linh kiện ngoại nhập. Chỉ tính riêng trong tháng 9, các doanh nghiệp đã chi ra 630 triệu USD để nhập khẩu phụ tùng và linh kiện ô tô, với nguồn cung chủ đạo vẫn tiếp tục chảy về từ Trung Quốc.

Cộng dồn 9 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đã sử dụng hơn 10,13 tỷ USD ngoại tệ để nhập khẩu cả ô tô nguyên chiếc lẫn linh kiện phụ tùng. Mức chi tiêu này đã tăng vọt 34,5%, tương ứng mức tăng 2,6 tỷ USD so với cùng kỳ năm ngoái.

Con số tổng trị giá vượt mốc 10 tỷ USD phản ánh hai mặt của một nền kinh tế đang phục hồi. Một mặt, nó cho thấy sức hấp thụ của thị trường bán lẻ và nhu cầu sản xuất công nghiệp đang ấm lên rõ rệt. Mặt khác, mức chi tỷ USD này tiếp tục khoét sâu vào điểm yếu cố hữu của ngành công nghiệp ô tô nội địa khi tỷ lệ nội địa hóa vẫn dậm chân tại chỗ, buộc các doanh nghiệp phải liên tục dùng ngoại tệ để mua sắm phụ tùng từ các chuỗi cung ứng lân cận.