Bức tranh ngành hóa chất quý 1/2026: Chuyển dịch mạnh mẽ sang công nghệ cao và bán dẫn
Ngành hóa chất Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt lớn khi chuyển mình từ sản xuất cơ bản sang các nhóm công nghệ chiến lược như bán dẫn và pin năng lượng. Dù đối mặt với áp lực dư cung toàn cầu, những con số tăng trưởng ấn tượng trong quý 1/2026 và danh mục công nghệ mới từ Nghị quyết 57-NQ/TW đang mở ra triển vọng bứt phá cho toàn ngành.
Theo số liệu thống kê mới nhất, chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp (IIP) quý 1/2026 ước tăng 9,0% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, ngành hóa chất tiếp tục khẳng định vị thế trụ cột khi chiếm 2-5% GDP toàn ngành công nghiệp với tốc độ tăng trưởng ổn định từ 10-11%/năm. Đặc biệt, theo cục Hóa chất(Bộ Công thương) Việt Nam hiện đang nắm giữ vị thế chiến lược trên bản đồ thế giới khi chiếm tới 50% thị phần xuất khẩu phốt pho vàng toàn cầu – nguyên liệu không thể thiếu cho chuỗi giá trị bán dẫn tại các thị trường khó tính như Nhật Bản, Hàn Quốc và Đức.
Tuy nhiên, bức tranh tăng trưởng cũng ghi nhận sự phân hóa rõ rệt giữa các nhóm sản phẩm. Trong khi ngành công nghiệp bán dẫn bùng nổ, một số mặt hàng truyền thống như phân Urê và NPK lần lượt giảm 9,6% và 5,4% sản lượng do biến động nhu cầu và áp lực dư cung từ thị trường quốc tế. Ngành Xút-Clo cũng đang phải đối mặt với thách thức lớn từ hàng nhập khẩu giá rẻ của Trung Quốc, gây sức ép lên các kế hoạch đầu tư nội địa.
Dù vậy, tín hiệu tích cực vẫn chiếm ưu thế trong hoạt động đầu tư và xuất nhập khẩu. Trong quý 1/2026, có tới 93,9% kim ngạch nhập khẩu là tư liệu sản xuất và nguyên liệu hóa chất, cho thấy một chu kỳ mở rộng sản xuất quy mô lớn đang bắt đầu. Tính đến đầu năm 2026, ngành đã thu hút thành công 27 dự án trọng điểm với tổng vốn đầu tư gần 100.000 tỷ đồng, tập trung vào các lĩnh vực "nhiệt" như hóa dầu và nguồn điện hóa học.
Để thoát khỏi phân khúc giá trị thấp, Cục Hóa chất đang khẩn trương xây dựng danh mục công nghệ chiến lược dựa trên định hướng của Nghị quyết 57-NQ/TW. Trọng tâm của danh mục này là nhóm công nghệ hóa chất tinh khiết phục vụ ngành chip, bao gồm việc sản xuất các loại axit và dung môi đạt độ siêu tinh khiết 99,999%. Song song đó là công nghệ điện hóa cho pin Lithium-ion và tái chế pin nhằm đón đầu làn sóng xe điện (EV).
Ngành hóa dược cũng ghi nhận sự chuyển dịch sang tổng hợp hữu cơ hiện đại và ứng dụng CO2 siêu tới hạn để tự chủ nguồn nguyên liệu thuốc (API). Ngoài ra, các công nghệ bảo vệ môi trường như thu giữ carbon (CCUS) và xử lý chất thải bằng công nghệ plasma đang được kỳ vọng sẽ giúp ngành hóa chất Việt Nam đạt được các tiêu chuẩn xanh quốc tế.
Dự báo về quý 2/2026, niềm tin của các doanh nghiệp đang rất lớn. Khảo sát cho thấy hơn 78% doanh nghiệp đánh giá hoạt động sản xuất kinh doanh sẽ khả quan hơn hoặc giữ mức ổn định. Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng về cả công nghệ lẫn nguồn vốn đầu tư, ngành hóa chất đang sẵn sàng cho một giai đoạn phát triển mới, hiện đại và bền vững hơn.
