Những ngày qua, mạng xã hội Trung Quốc xôn xao trước câu chuyện một bé gái 13 tuổi ở thành phố Tam Môn Hiệp, tỉnh Hà Nam âm thầm sử dụng gần 180.000 nhân dân tệ (khoảng 700 triệu đồng) tiền tiết kiệm của gia đình để đặt mua 179 bức tranh nhân vật hoạt hình trên mạng.

Theo Sina, số tiền bị tiêu hết là khoản tích góp của gia đình trong nhiều năm, vốn được dành cho sinh hoạt và chữa bệnh. Gia đình bé gái có hoàn cảnh khó khăn. Người mẹ mắc tâm thần phân liệt trong thời gian dài, gần như mất khả năng tự chăm sóc bản thân. Người cha là lao động tự do, từng bị ảnh hưởng sức khỏe và khả năng nhận thức sau một vụ ngộ độc khí than xảy ra năm 2025.

Do lo sợ bản thân có thể gặp bất trắc, người cha đã giao thẻ ngân hàng cùng mật khẩu cho con gái quản lý. Đến ngày 9/5, khi mang xe máy đi sửa và cần sử dụng tiền, ông mới phát hiện toàn bộ khoản tiết kiệm 180.000 tệ trong tài khoản đã không còn.

Trong cuộc phỏng vấn với Đài truyền hình Hà Nam, bé gái tên Xiao Tong thừa nhận bản thân yêu thích anime và các nhân vật hoạt hình 2D nên đã thuê họa sĩ trên mạng vẽ tranh theo ý tưởng cá nhân.

Theo Sohu, Xiao Tong sử dụng nhiều tài khoản trên các nền tảng chuyên nhận đặt tranh minh họa nhân vật OC (Original Character - nhân vật gốc) trong cộng đồng anime. Giá mỗi đơn dao động từ vài chục đến vài nghìn nhân dân tệ, tùy mức độ chi tiết và yêu cầu về tiến độ.

Dữ liệu từ nền tảng cho thấy tài khoản của bé gái phát sinh giao dịch liên tục từ tháng 5/2025. Riêng tháng 2/2026, Xiao Tong thực hiện tới 14 đơn hàng. Tổng cộng, cô bé đã đặt 179 bức tranh. Bức đắt nhất có giá 5.400 tệ (gần 21 triệu đồng).

Để nhanh chóng sở hữu các tác phẩm yêu thích, Xiao Tong nhiều lần yêu cầu họa sĩ rút ngắn thời gian hoàn thành từ khoảng 1 tháng xuống còn 5 ngày và chấp nhận trả thêm tiền. Trên trang cá nhân, bé gái từng tuyên bố gia đình mình “đủ điều kiện để theo đuổi sở thích”.

Nhiều họa sĩ xác nhận từng nhận đơn từ tài khoản của Xiao Tong. Họa sĩ Xiao Bei - người thực hiện bức tranh đắt nhất, cho biết không hề biết khách hàng là trẻ vị thành niên.

“Tôi đã thông báo không nhận yêu cầu từ người nhỏ tuổi và phải thức đêm để kịp tiến độ khách hàng yêu cầu”, người này chia sẻ.

Ngày 11/5, họa sĩ Xiao Bei đăng video cho biết đã chủ động liên hệ nền tảng để trao đổi và sẵn sàng hoàn trả chi phí. Một họa sĩ khác tên Yan cũng xác nhận đã hoàn tiền ngay sau khi nhận được yêu cầu hủy đơn với lý do “cần tiền đóng viện phí”, do tác phẩm chưa được thực hiện.

Một số họa sĩ khác cho biết tài khoản của Xiao Tong thường xuyên liên hệ nhiều người cùng lúc để hỏi giá và thương lượng chi phí làm gấp. Tuy nhiên, cũng có trường hợp tranh đã hoàn thành hoặc đang trong quá trình thực hiện nên việc xử lý hoàn tiền trở nên phức tạp.

Theo thống kê, hiện vẫn còn 4 tác phẩm đang được thực hiện, trong đó có một đơn đã giao ngày 13/5 và đơn muộn nhất dự kiến hoàn thành vào ngày 1/6.

Ngày 11/5, tài khoản của bé gái đã bị khóa trên nền tảng đặt tranh. Hệ thống hiển thị thông báo: “Người dùng hiện đang bị đóng băng xử phạt, nếu có thắc mắc vui lòng liên hệ dịch vụ khách hàng”.

Sau khi sự việc được truyền thông đăng tải, dư luận Trung Quốc tranh luận mạnh về trách nhiệm của gia đình, nền tảng số và cộng đồng sáng tạo nội dung.

Nhiều ý kiến cho rằng vấn đề nằm ở tính “vô hình” của các sản phẩm kỹ thuật số. Khác với mua hàng hóa thông thường có đơn giao tận nhà, việc đặt tranh online gần như diễn ra hoàn toàn trên mạng nên phụ huynh khó phát hiện.

Theo phản ánh, Xiao Tong chỉ cần khai thông tin “21 tuổi” là có thể thực hiện giao dịch. Trong toàn bộ quá trình đặt tranh và thanh toán, nền tảng không yêu cầu xác minh danh tính, xác thực 2 bước hay nhận diện khuôn mặt. Các khoản tiền liên tục được chuyển đi trong thời gian dài nhưng hệ thống cũng không đưa ra cảnh báo bất thường.

Nhiều người lo ngại tình trạng trẻ vị thành niên giả danh người lớn trên mạng đang ngày càng phổ biến. Một số em tham gia các cộng đồng trực tuyến dưới danh tính trưởng thành rồi chủ động tìm đến những giao dịch có giá trị cao.

Về mặt pháp lý, nhiều ý kiến cho rằng hợp đồng do trẻ 13 tuổi thực hiện có thể bị xem xét hủy bỏ. Tuy nhiên, điều này cũng khiến các họa sĩ rơi vào thế khó xử vì phần lớn tác phẩm đã hoàn thành hoặc đang được thực hiện. Một bên là gia đình có hoàn cảnh khó khăn, số tiền chữa bệnh gần như bị tiêu sạch. Một bên là những người sáng tạo đã bỏ thời gian và công sức cho các đơn hàng.

Không ít ý kiến nhận định các nền tảng nghệ thuật số tại Trung Quốc hiện vẫn thiếu cơ chế bảo vệ trẻ vị thành niên. Trong khi game online và livestream đã được siết quản lý trong nhiều năm, các dịch vụ mới như đặt tranh theo yêu cầu hay AI giọng nói vẫn bị xem là “vùng xám” trong hoạt động giám sát người dùng trẻ tuổi.

Sau khi câu chuyện được phát sóng trên truyền hình, nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng nguyên nhân sâu xa nằm ở việc trẻ thiếu nhận thức về giá trị đồng tiền trong môi trường thanh toán số.

“Yêu thương không phải đáp ứng mọi nhu cầu vật chất, mà là giúp trẻ hiểu sự khác biệt giữa điều mình muốn và điều thực sự cần”, một người dùng mạng bình luận.