Bức tranh thương mại toàn cầu năm 2026 đang chứng kiến sự định hình lại của nhiều chuỗi cung ứng lõi. Trong đó, ngành công nghiệp điện tử tại dải đất hình chữ S tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột khi duy trì đà tăng trưởng bứt phá. Báo cáo thống kê trong tám tháng đầu năm 2026 cho thấy kim ngạch xuất khẩu điện thoại và linh kiện của Việt Nam đã chạm mốc 45,58 tỷ USD, ghi nhận mức tăng 19,4% so với cùng kỳ năm ngoái. Nhóm hàng này không chỉ mang về nguồn ngoại tệ khổng lồ mà còn đóng vai trò đầu tàu, dẫn dắt đà tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu chung của cả nền kinh tế.

Trên bản đồ xuất khẩu, sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các siêu cường kinh tế và năng lực sản xuất của Việt Nam ngày càng thể hiện rõ nét. Trung Quốc tiếp tục duy trì vị trí là khách hàng lớn nhất của ngành điện thoại và linh kiện Việt Nam. Xuyên suốt tám tháng đầu năm, thị trường tỷ dân này đã nhập khẩu gần 9,6 tỷ USD, tăng 16,81% so với cùng kỳ và chiếm tới 21,05% tổng kim ngạch xuất khẩu của nhóm hàng. Dù ghi nhận sự sụt giảm nhẹ so với cùng kỳ trong tháng 8, đà tăng trưởng chung từ đầu năm vẫn cho thấy nhu cầu khổng lồ từ nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Ngay sau Trung Quốc, Hoa Kỳ tiếp tục là điểm đến chiến lược quan trọng với kim ngạch đạt 8,62 tỷ USD, chiếm gần 19% tổng tỷ trọng. Đáng chú ý, chỉ riêng trong tháng 8, giá trị xuất khẩu sang cường quốc này đã vọt lên mức 1,50 tỷ USD, đánh dấu mức tăng trưởng đột biến 41,40% so với cùng kỳ năm 2025. Sự ổn định và tăng trưởng mạnh tại hai thị trường khó tính bậc nhất thế giới minh chứng cho chất lượng cũng như mức độ đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của hệ thống nhà máy đóng tại Việt Nam.

Cùng lúc đó, các thị trường truyền thống khác cũng ghi nhận những con số khả quan. Khu vực châu Âu mang về 5,48 tỷ USD trong tám tháng với mức tăng 12,43%. Các quốc gia láng giềng trong khối ASEAN như Thái Lan, Malaysia và Philippines cũng góp phần đẩy kim ngạch khu vực này tăng 17,40%, tạo ra mạng lưới tiêu thụ đa dạng và giảm thiểu rủi ro phụ thuộc vào một vài đối tác nhất định.

Hiện tượng Hàn Quốc và nghịch lý của chuỗi cung ứng

Điểm sáng thú vị nhất trong bức tranh xuất khẩu điện tử năm nay lại đến từ những quốc gia vốn là cái nôi của ngành công nghiệp công nghệ. Hàn Quốc đang vươn lên trở thành một hiện tượng khi kim ngạch nhập khẩu điện thoại và linh kiện từ Việt Nam trong tám tháng đạt 4,71 tỷ USD, tương đương mức tăng trưởng phi mã 74,44%. Tỷ trọng của thị trường này đã phình to từ 7,07% lên 10,34%. Riêng trong tháng 8, con số này còn gây ấn tượng mạnh hơn khi tăng tới 109,41% so với cùng kỳ năm trước.

Tương tự, Nhật Bản cũng cho thấy sự phụ thuộc ngày càng lớn vào nguồn cung từ Việt Nam khi chi ra 1,83 tỷ USD để nhập khẩu mặt hàng này, tăng 55,63%. Việc hai quốc gia công nghệ hàng đầu châu Á ồ ạt nhập khẩu điện thoại và linh kiện từ Việt Nam thoạt nhìn có vẻ là một nghịch lý, nhưng thực chất lại phản ánh quy luật phân công lao động toàn cầu. Các tập đoàn công nghệ khổng lồ đã dịch chuyển hoàn toàn trọng tâm lắp ráp và sản xuất linh kiện sang Việt Nam, biến nơi đây thành tổng hành dinh sản xuất trước khi xuất khẩu thành phẩm ngược trở lại quê nhà.

Đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam nhận định sự dịch chuyển cơ cấu thị trường này đang tạo ra động lực to lớn, giúp ngành điện tử củng cố vững chắc vị trí khi đóng góp hơn 30% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước.

Tấm vé bước vào kỷ nguyên công nghệ mới

Những con số thống kê hàng chục tỷ USD không phải là kết quả của sự may mắn. Theo đánh giá từ các chuyên gia kinh tế, Việt Nam hiện đã vươn lên đứng thứ 2 toàn cầu về xuất khẩu điện thoại di động thông minh. Quốc gia này đồng thời nắm giữ vị trí thứ 5 về xuất khẩu linh kiện máy tính, thứ 6 về thiết bị máy tính, thứ 7 về gia công phần mềm và thứ 8 về thiết bị linh kiện điện tử.

Thành tựu này là hệ quả tất yếu của một chiến lược trải thảm đỏ đón dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đúng hướng trong suốt thập kỷ qua. Việc thu hút thành công nguồn vốn FDI khổng lồ vào lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn và thiết bị thông minh đã kéo theo sự hiện diện của hàng loạt gã khổng lồ như Samsung, LG, Foxconn, Amkor hay Hana Micron. Kéo theo đó là sự xuất hiện của các dải sản phẩm mang thương hiệu toàn cầu được dán nhãn sản xuất tại Việt Nam, từ điện thoại Google, Apple, Nokia, Xiaomi cho đến các linh kiện cấu thành của Cisco hay Sony.

Việt Nam đã bước qua giai đoạn là một thị trường gia công giá rẻ bên lề để trở thành mắt xích không thể thay thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Khi thế giới đang bước vào chu kỳ bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu và máy chủ đám mây, nhu cầu về phần cứng điện tử sẽ tiếp tục mở rộng. Đây chính là thời điểm vàng để dải đất hình chữ S thu hút các nguồn vốn thế hệ mới, từ đó hình thành một hệ sinh thái điện tử và bán dẫn nội địa đủ sức tự chủ trong tương lai.