Sản lượng giảm doanh thu vẫn bứt phá

Tại hội nghị Tổng kết công tác sản xuất và tiêu thụ vải thiều năm 2026, phương hướng, nhiệm vụ năm 2027, các số liệu báo cáo đã cho thấy một kết quả kinh doanh hết sức ấn tượng. Dù chịu ảnh hưởng bất lợi của thời tiết khiến tổng sản lượng tiêu thụ toàn tỉnh chỉ đạt 131.560 tấn, bằng 64,1% so với năm 2025, nhưng đây lại là vụ vải có hiệu quả kinh tế cao nhất từ trước đến nay.

Tổng doanh thu từ vải thiều và các dịch vụ phụ trợ ước đạt trên 9.000 tỷ đồng, tăng 44,2% so với năm 2025. Trong đó, riêng doanh thu từ tiêu thụ vải thiều ước đạt trên 7.260 tỷ đồng, tăng 95,2% so với năm 2025. Sự tăng trưởng bứt phá này đến từ việc giá bán bình quân đạt khoảng 55.200 đồng/kg, cao nhất từ trước đến nay. Giá vải chín sớm bình quân dao động từ 35.000 đến 70.000 đồng/kg; giá vải chính vụ dao động từ 45.000 đến 110.000 đồng/kg tùy từng thời điểm; đặc biệt, giá vải u trứng có thời điểm đạt mức cao kỷ lục từ 200.000 đến 300.000 đồng/kg.

Tỉnh Bắc Ninh tiếp tục duy trì vùng sản xuất vải thiều tập trung 29.800 ha, lớn nhất cả nước, với diện tích VietGAP đạt 17.500 ha, tăng 183 ha so với năm trước và GlobalGAP đạt 1.400 ha, tăng mạnh so với năm 2025. Việc quản lý chặt chẽ 243 mã số vùng trồng xuất khẩu cùng 42 cơ sở đóng gói đáp ứng yêu cầu của các thị trường nhập khẩu đã giúp trái vải khẳng định vị thế tại các thị trường cao cấp như Nhật Bản, Hoa Kỳ, Canada, Australia, EU và Trung Đông, với giá bán dao động từ 320.000 đến 550.000 đồng/kg.

Nguyên nhân giúp mặt bằng giá duy trì ở mức cao là nhờ sự chủ động trong khâu chuẩn bị và chuyển đổi phương thức xúc tiến thương mại. Bên cạnh sản lượng tiêu thụ nội địa đạt khoảng 91.661 tấn và xuất khẩu đạt khoảng 35.899 tấn, tỉnh còn đẩy mạnh đưa nông sản lên không gian số. Các hoạt động livestream bán hàng trên TikTok, Facebook, Zalo kết hợp cùng lực lượng KOL, KOC đã phát huy hiệu quả rõ nét trong việc mở rộng thị trường, giúp người dân từng bước tham gia vào môi trường kinh doanh số và dần làm chủ chuỗi cung ứng hiện đại.

Đánh giá về kết quả đạt được, ông Nguyễn Thế Thi, Phó Giám đốc Sở Công Thương cho biết: "Có thể khẳng định, năm 2026 là năm công tác chỉ đạo sản xuất và tiêu thụ vải thiều được tổ chức bài bản, chuyên nghiệp và đồng bộ hơn so với các năm trước. Từ khâu sản xuất đến lưu thông, xuất khẩu đều được chuẩn bị theo hướng chủ động, gắn chặt giữa yêu cầu của thị trường với chất lượng sản phẩm".

Đồng hành cùng tỉnh trong công tác tiêu thụ, bà Trần Thị Tân, Giám đốc Trách nhiệm xã hội của TikTok Shop thông tin: "Trước thực tế đó, TikTok Shop đã phối hợp chặt chẽ với Sở Công Thương, dưới sự chỉ đạo của UBND tỉnh, triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ tiêu thụ như tổ chức bốn phiên livestream ngay tại vườn, đồng thời phối hợp với Vụ Phát triển thị trường trong nước và các đơn vị liên quan để đẩy mạnh giới thiệu sản phẩm đến người tiêu dùng trên cả nước".

Điều tiết sản lượng nâng giá trị vải thiều

Thực tế từ vụ vải năm 2026 đặt ra một góc nhìn khác khi sản lượng giảm 35,9% nhưng doanh thu từ quả vải lại gần gấp đôi. Bài toán của vải thiều vì thế không còn là làm ra sản lượng lớn nhất mà là chủ động tạo ra sản lượng phù hợp nhất với chất lượng, năng lực chế biến, khả năng tiêu thụ và nhu cầu của thị trường. Việc nguồn cung không vượt quá xa sức mua đã góp phần nâng cao sức cạnh tranh và giá trị quả vải.

Thực tế ấy cho thấy giá trị của vụ vải không thể chỉ được đo bằng số lượng quả thu hoạch. Khi áp lực và chi phí thu hoạch, vận chuyển, thông quan cũng như tìm kiếm thị trường giảm xuống, người trồng vải lại thu về lợi nhuận cao hơn. Đây chính là minh chứng rõ nét cho sự chuyển dịch từ tư duy chạy theo sản lượng sang tư duy tập trung vào chất lượng và hiệu quả kinh tế.

Từ thực tế sản xuất và tiêu thụ, ông Nguyễn Thế Thi, Phó Giám đốc Sở Công Thương cho rằng hoàn toàn có thể chủ động điều tiết sản lượng bằng các biện pháp kỹ thuật canh tác. Theo ông, việc duy trì sản lượng mỗi vụ khoảng 150 nghìn tấn là hợp lý, giúp giảm áp lực về tiêu thụ, hạ tầng, vận chuyển, nhân công và tiếp thị, đồng thời tạo điều kiện giữ vững chất lượng cũng như giá bán.

Phân tích cụ thể hơn về các giải pháp kỹ thuật, ông Nguyễn Thế Thi cho rằng trong những năm cây sai quả, người trồng có thể áp dụng kỹ thuật tỉa bớt quả non, chủ động giữ lại số lượng quả phù hợp. Phần sản lượng giảm đi có thể được bù đắp bằng giá bán và chất lượng. Cùng với đó là điều tiết diện tích ra quả theo từng năm và rải vụ, đa dạng cơ cấu giống chín sớm, chính vụ và chín muộn để kéo dài thời gian thu hoạch.

Về định hướng điều hành toàn ngành trong thời gian tới, ông Phạm Văn Thịnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh cho biết, từ những kết quả đạt được trong vụ vải năm 2026, tỉnh sẽ tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao giá trị ngành hàng vải thiều trong năm 2027 và các năm tiếp theo. Theo đó, tỉnh sẽ ưu tiên đầu tư hạ tầng sau thu hoạch, đặc biệt là hệ thống kho lạnh, sơ chế, chế biến; đồng thời thúc đẩy liên kết sản xuất an toàn, xây dựng các vùng sản xuất đạt tiêu chuẩn xuất khẩu.

Nói về định hướng quản trị lâu dài, ông Phạm Văn Thịnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh mục tiêu xuyên suốt là xây dựng ngành hàng vải thiều theo hướng minh bạch dữ liệu, hiện đại, bền vững và thích ứng với yêu cầu của thị trường. Đồng thời, tỉnh sẽ tiếp tục huy động nguồn lực phát triển công nghiệp chế biến, hoàn thiện các tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm nhằm nâng cao sức cạnh tranh của nông sản Bắc Ninh trên thị trường trong nước và quốc tế.