Tín hiệu tăng trưởng tích cực từ thị trường Nhật Bản

Theo báo cáo từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu cá rô phi sang Nhật Bản ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng trong nửa đầu năm 2026. Tính riêng tháng 6/2026, kim ngạch xuất khẩu đạt gần 200.000 USD, tăng 11% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 6 tháng đầu năm, kim ngạch đạt khoảng 1,4 triệu USD, tăng 54% so với cùng kỳ năm 2025.

Về cơ cấu mặt hàng, nhóm phi lê đông lạnh (mã HS0304) chiếm tỉ trọng lớn nhất với khoảng 67% tổng kim ngạch. Nhóm sản phẩm chế biến có giá trị gia tăng (GTGT - mã HS16) chiếm 21%, trong khi các sản phẩm cá đông lạnh khác (mã HS03) chiếm khoảng 10%, phần còn lại thuộc các nhóm sản phẩm khác. Cơ cấu này phản ánh xu hướng tập trung vào dòng sản phẩm phi lê, đồng thời hình thành rõ nét nhu cầu đối với các mặt hàng chế biến sâu.

Đáng chú ý, đầu tháng 7/2026, lô cá rô phi phi lê đầu tiên phục vụ chế biến sushi và sashimi đã được Công ty CP Thủy sản sạch Việt Nam xuất khẩu sang Nhật Bản. Ông Võ Văn Phục - Tổng giám đốc doanh nghiệp - cho biết lô hàng này là thành quả sau 6 tháng xây dựng quy trình nuôi và chế biến chuyên biệt, kiểm soát nghiêm ngặt về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Đại diện VASEP chia sẻ: "Khách hàng Nhật Bản đánh giá tích cực chất lượng và hương vị cá rô phi Việt".

Nâng cao năng lực sản xuất và đáp ứng chuẩn mực khắt khe

Để đưa cá rô phi lên bàn ăn sushi và sashimi Nhật Bản, sản phẩm phải vượt qua hàng loạt yêu cầu kỹ thuật khắt khe. Các chuyên gia thủy sản VASEP cho biết doanh nghiệp phải kiểm soát chặt chẽ toàn bộ chuỗi sản xuất từ vùng nuôi, nguồn nước, nguyên liệu đến quy trình chế biến, cấp đông, kiểm soát ký sinh trùng, an toàn thực phẩm và khả năng truy xuất nguồn gốc.

Sự tham gia vào phân khúc cao cấp này đòi hỏi sự đầu tư đồng bộ về hạ tầng lẫn quy mô sản xuất. Hiện nay, Việt Nam sản xuất khoảng 300.000 tấn cá rô phi mỗi năm. Nhằm đảm bảo nguồn cung và nâng cao năng lực chế biến, các doanh nghiệp trong nước liên tục mở rộng vùng nuôi và hạ tầng kỹ thuật. Tiêu biểu tại Sóc Trăng, một nhà máy có công suất 200 tấn/ngày đã đi vào hoạt động từ giữa năm 2025, chuyên cung cấp cá rô phi nguyên con, phi lê và các sản phẩm GTGT. Các doanh nghiệp cũng định hướng mở rộng xuất khẩu sản phẩm giá trị gia tăng sang Mỹ, Canada và các thị trường tiềm năng khác.

"Tấm vé chất lượng" mở đường rộng lớn cho ngành hàng

So với các thị trường lớn như Mỹ hay Brazil, Nhật Bản hiện chưa tạo ra kim ngạch đột biến trong ngắn hạn. Tuy nhiên, giá trị then chốt của thị trường này nằm ở vai trò tạo lập tiêu chuẩn tham chiếu chất lượng. Việc đáp ứng các đòi hỏi khắt khe của xứ sở hoa anh đào được coi là "tấm vé chất lượng", khẳng định năng lực kiểm soát chuỗi sản xuất của doanh nghiệp Việt.

Cá rô phi xuất hiện trên thực đơn sushi đã làm thay đổi góc nhìn của thị trường quốc tế đối với dòng sản phẩm này, từ một loại cá phổ thông thành nguyên liệu đáp ứng các yêu cầu cao về hình thức, hương vị và trải nghiệm ẩm thực. Thành công này không chỉ gia tăng giá trị trên từng đơn vị nguyên liệu mà còn làm tiền đề cho việc phát triển đa dạng các mặt hàng mới như phi lê cắt lát, khẩu phần đóng gói, sản phẩm ăn liền hay tẩm gia vị.

Đánh giá về triển vọng phát triển, VASEP nhận định: “Tăng trưởng 54% trong 6 tháng đầu năm, cùng sự chuyển dịch sang phi lê và sản phẩm giá trị gia tăng, cho thấy Nhật Bản đang mở ra một hướng phát triển mới cho cá rô phi Việt Nam. Đây không chỉ là bước tiến về thị trường mà còn đánh dấu quá trình nâng cấp của ngành hàng, từ xuất khẩu sản phẩm phổ thông sang chinh phục những phân khúc có tiêu chuẩn và giá trị cao hơn”.