Thị trường chứng khoán quốc tế vừa chứng kiến tuần giao dịch ảm đạm của các nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu. Áp lực điều chỉnh chung của thị trường cổ phiếu đã đẩy nhóm doanh nghiệp đầu ngành vào chuỗi ngày giảm điểm sâu.

Chỉ trong năm phiên gần nhất, thị giá của SK Hynix đã sụt giảm tới 26%. Hai đối thủ bám đuổi là Samsung và Micron cũng ghi nhận mức lao dốc lần lượt 22% và khoảng 11%. Diễn biến này hoàn toàn trái ngược với đợt tăng phi mã trước đó, thời điểm làn sóng trí tuệ nhân tạo đưa giá trị vốn hóa của bộ ba quyền lực ngành chip lên các mốc cao kỷ lục.

Tâm lý hoảng loạn bắt nguồn từ đầu tuần, ngay sau khi ChangXin Memory Technologies (CXMT) công bố kế hoạch đưa vào thị trường dòng sản phẩm bộ nhớ máy chủ ứng dụng kiến trúc hoàn toàn mới. Đột phá từ nhà sản xuất bộ nhớ hàng đầu Trung Quốc giúp gia tăng đáng kể mật độ lưu trữ, làm dấy lên mối lo ngại về việc doanh nghiệp này có thể giành giật thị phần toàn cầu vốn nằm trọn trong tay Samsung, SK Hynix và Micron. 

Dù vậy, giới phân tích quốc tế vẫn đặt dấu hỏi lớn về khả năng hiện thực hóa kế hoạch này ở quy mô thương mại. Ông Ben Barringer, Trưởng bộ phận nghiên cứu công nghệ toàn cầu tại Quilter Cheviot, nhận định rằng rào cản cốt lõi của việc đổi mới kiến trúc nằm ở tỷ lệ sản phẩm đạt chuẩn. Nếu tỷ lệ này dừng ở mức 50%, đồng nghĩa phân nửa số thành phẩm làm ra phải đưa vào thùng rác do lỗi vận hành.

Đồng quan điểm, chuyên viên phân tích cấp cao Kevin Cassidy từ Rosenblatt Securities đánh giá các bước tiến của CXMT khó có thể tạo ra tác động đáng kể đến lượng hàng lưu thông thực tế trên thị trường, đồng thời không đủ sức làm xô lệch cán cân cung cầu hiện tại.

Song song với yếu tố cạnh tranh từ Trung Quốc, giới đầu tư còn dồn sự chú ý vào nguy cơ đảo chiều chu kỳ của ngành công nghiệp bán dẫn. Mọi sự quan tâm bắt đầu nóng lên từ một bài bình luận trên tờ Maeil Business Newspaper của Hàn Quốc, trong đó cảnh báo chính phủ nước này cần sớm chuẩn bị phương án dự phòng khi cơn sốt AI có dấu hiệu chững lại.

Bài phân tích trích dẫn góc nhìn từ Giáo sư Hwang thuộc Đại học Quốc gia Seoul và ông Ahn Ki-hyun, Giám đốc điều hành Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn Hàn Quốc. Cả hai chuyên gia đều đưa ra dự báo về một làn sóng bùng nổ nguồn cung vào năm 2029, biến thị trường thành cuộc chiến tranh giành đẫm máu trước khi siêu chu kỳ chip nhớ chính thức khép lại và bước vào thời kỳ suy thoái vào năm 2030.

Nhận định trên nhanh chóng nhận được sự chú ý từ tỷ phú Elon Musk. Lãnh đạo Tesla và SpaceX chia sẻ trên mạng xã hội X rằng các nhà máy tại Trung Quốc sẽ xuất xưởng một khối lượng rất lớn bộ nhớ RAM ngay từ năm 2028. Hiện nay, RAM là mặt hàng chủ lực do Samsung, SK Hynix, Micron và chính CXMT cung ứng.

Viễn cảnh dư thừa bộ nhớ vào năm 2029 sẽ trở thành lực cản nặng nề đối với nhóm cổ phiếu bán dẫn, bởi giá bán lao dốc sẽ trực tiếp bào mòn biên lợi nhuận của doanh nghiệp. Mặc dù vậy, mốc dự báo xa xôi này vẫn chưa nhận được sự đồng thuận rộng rãi từ giới chuyên môn.

Trước đây, nhóm khách hàng lớn nhất của các hãng chip nhớ là các thương hiệu thiết bị điện tử tiêu dùng phục vụ việc sản xuất điện thoại thông minh hay máy tính cá nhân. Khi làn sóng phát triển trung tâm dữ liệu và phần cứng AI của Nvidia bùng nổ, linh kiện bộ nhớ trở thành mắt xích tối quan trọng, dẫn đến tình trạng khan hiếm nguồn cung trầm trọng và đẩy giá bán lên mức kỷ lục.

Mô hình tăng trưởng nóng rồi lao dốc vốn là đặc trưng quen thuộc của ngành bộ nhớ, nơi giá cả tăng phi mã khi thiếu hàng và sụp đổ nhanh chóng mỗi khi các nhà máy chạy đua nâng công suất dẫn đến thừa mứa. Câu hỏi lớn nhất với các nhà đầu tư lúc này là liệu quy luật chu kỳ cũ có còn lặp lại hay không.

Thực tế, tất cả các nhà sản xuất bộ nhớ lớn đều đang triển khai xây dựng thêm cơ sở hạ tầng, nhưng một nhà máy mới thường mất từ 3 đến 5 năm để hoàn thiện và chính thức vận hành. Do đó, phần lớn các chuyên gia nhận định sự thiếu hụt hàng hóa sẽ chỉ có thể hạ nhiệt từ năm 2028, song thị trường sẽ không ghi nhận những đợt giảm giá quá khắc nghiệt.

Số liệu dự báo từ Counterpoint Research cho thấy giá DRAM trong năm 2028 có thể giảm khoảng 23% so với năm 2027, nhưng con số này vẫn sẽ cao hơn tới 230% nếu đối chiếu với mặt bằng giá của năm 2025.

Chuyên viên phân tích cấp cao Jeongku Choi của Counterpoint Research giải thích thêm rằng ngành công nghiệp chip nhớ đang hoạt động dưới trạng thái bình thường mới. Các bên tham gia hiện gắn kết bằng những bản hợp đồng dài hạn từ 3 đến 5 năm với các khoản tiền thanh toán trước rất lớn, đi kèm khung giá trần và giá sàn cố định. Nhờ cơ chế ràng buộc chặt chẽ này, thị trường dẫu có bước vào chu kỳ điều chỉnh cũng khó lặp lại những cú rơi tự do lịch sử như các giai đoạn trước.