Báo cáo do Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) công bố ngày 14/10 cho thấy chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 9 nhích 0,6% so với tháng trước sau khi điều chỉnh theo mùa, đưa mức tăng cả năm lên 3,7%. Con số thường niên này cao hơn mức kỳ vọng 3,6% mà giới chuyên gia trong cuộc khảo sát của Dow Jones đưa ra, dù mức tăng theo tháng khớp với tính toán ban đầu. 

Nếu loại bỏ hai nhóm mặt hàng thường xuyên biến động mạnh là lương thực và năng lượng, CPI lõi ghi nhận mức tăng 0,3% trong tháng và 2,6% so với cùng kỳ năm trước. Cả hai thông số cốt lõi này đều cao hơn dự báo trước đó lần lượt là 0,2% và 2,5%.

Cơn sốt giá nhiên liệu tiếp tục đóng vai trò là động lực chính kéo bức tranh lạm phát đi lên. Riêng chỉ số năng lượng đã tăng tới 5,2%, chịu tác động trực tiếp từ mối xung đột chưa có hồi kết giữa Mỹ và Iran bùng nổ từ cuối tháng 2. Đáng chú ý, mức nhảy vọt 9,1% của giá xăng đã chiếm tới một nửa tỷ trọng đi lên của CPI toàn phần. Nhìn lại 12 tháng qua, người tiêu dùng Mỹ phải gánh chi phí xăng dầu đắt hơn 34,2%, trong khi dầu sưởi chứng kiến đà leo dốc dữ dội lên tới 74,2%.

Các cấu phần khác trong rổ hàng hóa ghi nhận diễn biến trái chiều. Giá thực phẩm chững lại so với tháng trước nhưng vẫn đắt hơn 2,5% so với cùng kỳ. Chi phí nhà ở tiếp tục tăng 0,4%, đồng thời thị trường ô tô con và xe tải đã qua sử dụng cũng đắt thêm 0,7%.

Báo cáo vừa phát đi lập tức tác động tới tâm lý giới đầu tư. Các hợp đồng tương lai trên thị trường chứng khoán Mỹ đồng loạt quay đầu giảm điểm, trong khi lợi suất trái phiếu ghi nhận mức tăng vọt.

Áp lực giá cả đo lường bằng CPI đã liên tục nằm trên ngưỡng mục tiêu 2% của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) suốt từ tháng 3/2021 đến nay. Xu hướng hạ nhiệt từng xuất hiện vào đầu năm 2026, trước khi đảo chiều tăng tốc sau các chiến dịch không kích do Mỹ và Israel tiến hành nhắm vào Iran. Dù tốc độ tính theo năm có phần chậm lại trong vài tháng gần đây, chỉ số này vẫn neo cao hơn đáng kể so với kỳ vọng của nhà điều hành.

Trước thực tế đó, các quan chức ngân hàng trung ương đã thông qua quyết định nâng lãi suất điều hành thêm 25 điểm cơ bản trong cuộc họp tháng 9, đánh dấu lần thắt chặt chính sách tiền tệ đầu tiên sau hơn 3 năm. Động thái này kéo khung lãi suất mục tiêu lên mức 3,75% - 4%.

Thị trường tài chính hiện nghiêng về kịch bản Fed sẽ giữ nguyên lãi suất trong tháng 10 và chỉ kích hoạt thêm một đợt nâng vào tháng 12. Định giá phái sinh cũng cho thấy khả năng cơ quan này có thêm ít nhất 2 đợt tăng lãi suất nữa trong năm 2027. Dù vậy, thị trường hợp đồng tương lai quỹ liên bang không có phản ứng xáo trộn đột ngột nào ngay sau khi số liệu CPI được công bố.

Về mặt lý thuyết, những đợt rung lắc từ nguồn cung đẩy giá năng lượng thường được xem là tạm thời và các nhà hoạch định chính sách có xu hướng bỏ qua khi tính toán bước đi tiếp theo. Tuy nhiên, giới chức Fed bày tỏ quan ngại rằng nếu chiến sự kéo dài, làn sóng tăng giá này có nguy cơ thẩm thấu vào diện rộng của nền kinh tế, từ đó bám rễ sâu vào kỳ vọng chi tiêu của cả doanh nghiệp lẫn người dân.

Gần đây, nhiều nhà điều hành then chốt nhận định cơ quan này không việc gì phải vội vã triển khai các bước đi cứng rắn, dẫu đa phần vẫn chung quan điểm sẽ có thêm một đợt tăng lãi suất trước khi năm nay khép lại. Dù CPI là thước đo quen thuộc, Fed vẫn ưu tiên dựa vào chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) do Bộ Thương mại Mỹ tổng hợp để hoạch định chính sách và dự báo kinh tế. Dữ liệu PCE tháng 9 sẽ được công bố vào cuối tháng này.