Một nhà kinh tế học cảnh báo hôm 11/10 rằng Indonesia – nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á đang đối mặt với rủi ro ngày càng lớn rơi vào “chiếc bẫy trả nợ”, trong bối cảnh các khoản thanh toán lãi vay của Chính phủ đã đạt 444,5 nghìn tỷ Rupiah (tương đương 24,8 tỷ USD, tức gần 643.218 tỷ đồng) trong 9 tháng đầu năm 2026, gần bằng số lượng nợ mới được huy động trong cùng kỳ.

Các khoản thanh toán tiền lãi, được ghi nhận tính đến ngày 30/9/2026, bao gồm 413 nghìn tỷ Rupiah nợ trong nước và 31,5 nghìn tỷ Rupiah nợ nước ngoài.

Ông Rizal Taufikurahman, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Viện Phát triển Kinh tế và Tài chính (INDEF) cho biết gánh nặng ngày càng tăng này cho thấy một tỷ trọng chi tiêu Chính phủ lớn hơn đang bị ngốn bởi các nghĩa vụ tài chính hiện có, thay vì dành cho các khoản đầu tư có thể mở rộng năng lực sản xuất của nền kinh tế số 1 Đông Nam Á.

Ông nhấn mạnh rằng Indonesia chưa rơi vào bẫy nợ, nhưng cảnh báo áp lực tài khóa cấu trúc có thể trở nên gay gắt hơn nếu các khoản vay bổ sung không tạo ra sự gia tăng tương ứng về tăng trưởng kinh tế và thu ngân sách Nhà nước.

Chuyên gia kinh tế cấp cao Rizal cho biết: “Nếu không cải thiện năng suất chi tiêu, nợ công có nguy cơ trở thành một công cụ để duy trì tài chính Chính phủ thay vì thúc đẩy chuyển đổi kinh tế”.

Tiền trả lãi sắp chạm ngưỡng 90% tổng nợ vay mới

Tính đến ngày 30/9, nguồn tài trợ nợ của Chính phủ Indonesia đã đạt 494,3 nghìn tỷ Rupiah, tương đương 59,4% mục tiêu cả năm là 832,2 nghìn tỷ Rupiah.

Khoản tiền 444,5 nghìn tỷ Rupiah chi cho việc trả lãi tương đương khoảng 90% số tiền huy động được thông qua các khoản vay nợ mới trong cùng kỳ.

Mặc dù hai con số này phục vụ các mục đích tài khóa khác nhau và không thể thay thế trực tiếp cho nhau, ông Rizal cho biết việc so sánh này minh họa áp lực ngày càng tăng của chi phí trả nợ đối với ngân sách Nhà nước.

Ông nói: “Điều này cho thấy rủi ro chèn ép tài khóa đang gia tăng, trong đó các nghĩa vụ trong quá khứ dần dần lấn át chi tiêu cho phát triển và các nỗ lực củng cố năng lực sản xuất của nền kinh tế”.

Bẫy trả nợ có thể xuất hiện khi Chính phủ ngày càng bị kìm hãm bởi chi phí phục vụ các khoản nợ hiện tại, làm giảm dư địa tài khóa dành cho các dịch vụ công thiết yếu, cơ sở hạ tầng và đầu tư mang tính sản xuất.

Thâm hụt ngân sách chạm mốc 319 nghìn tỷ Rupiah

Dữ liệu Chính phủ cho thấy thâm hụt ngân sách của Indonesia đã đạt 319 nghìn tỷ Rupiah trong 9 tháng đầu năm 2026, tương đương khoảng 1,24% tổng sản phẩm quốc nội (GDP).

Cán cân cơ bản (primary balance) - đo lường vị thế tài khóa của Chính phủ trước khi tính các khoản trả lãi nợ hiện hữu - được ghi nhận thặng dư 125,5 nghìn tỷ Rupiah tính đến tháng 9.

Chuyên gia kinh tế Rizal cho biết các số liệu này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm soát chi phí đi vay và tăng cường thu ngân sách để đảm bảo tính bền vững tài khóa.

Ông nhấn mạnh: “Nếu không có nguồn thu mạnh mẽ hơn và hoạt động tài chính hiệu quả hơn, ngay cả thặng dư cơ bản cũng không đảm bảo được tính bền vững tài khóa dài hạn”.

Ông thúc giục Chính phủ Indonesia tập trung vào việc giảm chi phí vay, quản lý thời hạn đáo hạn nợ và củng cố cơ sở nhà đầu tư trong nước thay vì chỉ tập trung vào việc đạt các mục tiêu phát hành trái phiếu Chính phủ.

Lời kêu gọi vay nợ có chọn lọc kỹ càng hơn

Chuyên gia kinh tế Rizal cảnh báo công tác quản lý nợ sẽ cần phải thận trọng và có chọn lọc hơn trong quý cuối cùng của năm 2026, do nhu cầu chi tiêu gia tăng, chi phí tài chính cao và sự bất định kinh tế toàn cầu tiếp diễn.

Ông khuyến nghị tối ưu hóa quản lý tiền mặt của Chính phủ Indonesia, kiểm soát rủi ro tái cấp vốn và đảm bảo rằng bất kỳ khoản vay bổ sung nào cũng hỗ trợ cho các khoản chi tiêu mang lại lợi ích kinh tế đáng kể.

Nhà kinh tế này cũng lập luận rằng việc tuân thủ trần thâm hụt ngân sách theo luật định của Indonesia ở mức 3% GDP, mặc dù rất quan trọng, nhưng không nên được xem là thước đo duy nhất đánh giá sức khỏe tài khóa của “xứ sở vạn đảo”.

Ông Rizal cho biết: “Kỷ luật tài khóa không chỉ đơn giản là giữ thâm hụt dưới 3%, mà bên cạnh đó phải đảm bảo rằng gánh nặng nợ nần vẫn nằm trong tầm kiểm soát và năng lực sản xuất của nền kinh tế tăng trưởng nhanh hơn các nghĩa vụ tài khóa”.

Cảnh báo của ông làm nổi bật một thách thức lớn hơn đối với chính sách tài khóa của Indonesia: Cân bằng giữa nhu cầu tài trợ cho các ưu tiên của Chính phủ với chi phí ngày càng tăng trong việc trả nợ hiện tại, đồng thời đảm bảo rằng việc vay nợ đóng góp vào tăng trưởng kinh tế bền vững.