Theo Báo Lâm Đồng: Toàn tỉnh hiện đang duy trì quy mô vùng trồng thanh long khá lớn với diện tích đạt trên 25.800 ha. Về tổng thể, cây trồng sinh trưởng tương đối ổn định, minh chứng bằng sản lượng thu hoạch trong tháng 7 vừa qua đạt mốc hơn 29.000 tấn.

Tuy nhiên, khi bước vào thời điểm cuối vụ hàng mùa, những cơn mưa nặng hạt kéo dài đã làm gia tăng đáng kể rủi ro dịch bệnh. Thống kê cho thấy, toàn vùng đang đối mặt với gần 700 ha thanh long nhiễm bệnh đốm nâu, 160 ha thối rễ tóp cành và khoảng 300 ha bị ốc sên tấn công, tập trung chủ yếu tại các xã thuộc Bắc Bình, Hàm Thuận Bắc, Hàm Thuận Nam, Tân Lập hay Tân Thành.

Chính bối cảnh thời tiết bất lợi này đã kéo theo hệ lụy về chất lượng trái giảm sút, khiến giá thành bán ra trên thị trường không được như kỳ vọng. Khảo sát thực tế vào giữa tháng 8, mức giá bình quân cho thanh long hàng mùa (bao gồm cả ruột đỏ và ruột trắng) dao động bấp bênh ở mức 3.000 - 11.000 đồng/kg tùy phân loại. Thậm chí, với những lứa trái không đạt chuẩn, giá có thể rớt xuống mức chạm đáy.

Câu chuyện của ông Lê Trung Thành (tổ dân phố Kim Bình, phường Hàm Thắng) là một ví dụ điển hình cho bài toán kinh tế khó khăn này. Dù đang đối diện với áp lực chi phí phân bón tăng cao trong khi giá bán lứa trước chỉ đạt 2.000 đồng/kg do chất lượng kém, gia đình ông vẫn kiên quyết thay đổi chiến thuật. Trong tổng số 600 trụ thanh long, ông Thành đã mạnh dạn lặt bỏ búp trên 50% diện tích, ưu tiên dưỡng sức cho cây trồng để dồn lực cho lứa trái đang xanh và chuẩn bị chong đèn vào đầu tháng 9 tới.

Không riêng gì khu vực Hàm Thắng, tại các vựa thanh long lớn như Hàm Kiệm, Hàm Thạnh (Hàm Thuận Nam), dù điều kiện khí hậu vẫn ưu ái cho cây phát triển, nông dân cũng đã chấm dứt thói quen "tham bông, tiếc trái". Theo sự đúc kết của ông Nguyễn Văn Hân – một nhà vườn lâu năm tại thôn Đằng Thành (xã Hàm Kiệm), nguyên tắc hiện tại là chỉ giữ lại những lứa búp phát triển đồng đều, có tiềm năng cho ra quả đạt chuẩn xuất khẩu để bán cho doanh nghiệp.

Những lứa ra ít hoặc phát triển kém sẽ bị loại bỏ ngay từ giai đoạn búp non. Sự chắt lọc này chính là chìa khóa giúp cây trồng không bị phân tán dinh dưỡng, tập trung sức đề kháng chống chọi lại nấm bệnh mùa mưa và nâng cao giá trị thương phẩm cho sản phẩm đầu ra.

Đánh giá về xu hướng chuyển dịch này, Ths. Lê Công Hoàng, Phó Trưởng Phòng Bảo vệ thực vật (Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Lâm Đồng) nhận định đây là một hướng đi đúng đắn. Trong tự nhiên, vụ thanh long hàng mùa thường ra hoa ồ ạt, đẩy sản lượng lên mức dư thừa cục bộ và tất yếu làm giá cả sụt giảm.

Việc giữ lại quá nhiều lứa trái cùng lúc sẽ tạo ra gánh nặng lớn về chi phí vật tư và công chăm sóc. Do đó, quyết định tỉa bỏ búp không chỉ giúp quy trình phòng ngừa nấm bệnh trở nên dễ dàng hơn, mà còn là bước đệm hoàn hảo để các nhà vườn tiến hành xử lý chong đèn, rải vụ quanh năm nhằm đón đầu những thời điểm thị trường khát nguồn cung. Chuyên gia cũng đặc biệt lưu ý, bà con cần thu gom búp thừa ra khỏi vườn để ngắt đứt nguồn lây nhiễm, đồng thời có thể tận dụng lượng phụ phẩm này ủ làm phân bón hữu cơ hoặc thức ăn chăn nuôi để tiết kiệm chi phí.

Có thể thấy, giữa bối cảnh bức tranh tiêu thụ thanh long còn nhiều thách thức, hành động tỉa cành, lặt búp không còn là sự hy sinh bất đắc dĩ, mà là sự tính toán đầy lý trí. Điệp khúc "được mùa mất giá – được giá mất mùa" từng vắt kiệt sức lực của nhiều nhà vườn, nay đang dần bị phá vỡ bởi khả năng thích ứng linh hoạt. Nhờ việc chủ động chọn thời điểm ép trái, chọn thị trường và quản lý chặt chẽ chất lượng thay vì số lượng, những người nông dân đang tự tay kiến tạo nên một vòng tuần hoàn sản xuất bền vững hơn, mở ra nhiều kỳ vọng tươi sáng cho vụ thanh long nghịch vụ sắp tới.