Truy xuất nguồn gốc vẫn còn hạn chế trong thực tế

Tại buổi họp báo thường kỳ ngành Nông nghiệp và Môi trường, ông Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ, cho biết hoạt động truy xuất nguồn gốc đã được triển khai trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, hiện nay việc áp dụng vẫn chủ yếu tập trung ở doanh nghiệp và một số nông hộ, quy mô còn phân tán, nhỏ lẻ nên hiệu quả chưa đạt như kỳ vọng. Tính đến ngày 12/6/2026, Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản đã được triển khai đối với 18.500 sản phẩm thuộc 112 nhóm sản phẩm. Đồng thời, hệ thống đang quản lý 919 lô hàng của 547 nông hộ, 255 vùng trồng và 149 doanh nghiệp tại 26/34 tỉnh, thành phố trên cả nước.

Thực tế cũng ghi nhận đến ngày 17/6, Bộ đã phối hợp cùng các địa phương tổ chức truy xuất gần 20.000 sản phẩm thuộc khoảng 150 dòng sản phẩm. Những con số này cho thấy, dù hệ thống đang dần vận hành ổn định trên hai nền tảng gồm website và ứng dụng điện thoại, nhưng vẫn còn không ít thách thức trong việc mở rộng bao phủ trên diện rộng đối với các ngành hàng vốn rất đa dạng.

Ông Nguyễn Văn Long cũng cho biết thêm, theo quy định của Luật Chất lượng sản phẩm hàng hóa, truy xuất nguồn gốc là bắt buộc đối với nhóm mặt hàng có nguy cơ rủi ro cao, còn các sản phẩm khác áp dụng theo hình thức tự nguyện. Hiện Bộ đang phấn đấu để từ ngày 1/7 chính thức ra mắt hệ thống và tổ chức truy xuất nguồn gốc theo lộ trình, áp dụng đối với các nông sản dùng làm thực phẩm cũng như các sản phẩm hàng hóa thuộc nhóm nguy cơ rủi ro cao.

Thực tế cho thấy, truy xuất nguồn gốc hiện không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn liên quan đến thói quen canh tác lâu đời của người nông dân. Để khắc phục, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành đầy đủ các văn bản hướng dẫn chi tiết, đồng thời giao nhiệm vụ cụ thể cho các đơn vị trực thuộc và địa phương. Bên cạnh đó, các đơn vị cũng tổ chức nhiều lớp tập huấn trực tiếp cho các chủ thể sản xuất nhằm bảo đảm tính đồng bộ trong triển khai.

Nâng cao giá trị nông sản bằng giải pháp đồng bộ

Từ đầu năm đến nay, Bộ đang triển khai thí điểm truy xuất nguồn gốc đối với trái sầu riêng. Đến ngày 10/5/2026, đã có 3 container của các doanh nghiệp xuất khẩu thành công sang Trung Quốc với đầy đủ thông tin truy xuất nguồn gốc. Đây được xem là tín hiệu tích cực, cho thấy sự sẵn sàng của ngành nông nghiệp trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe từ thị trường nhập khẩu.

Theo ông Nguyễn Văn Long, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang làm việc với nhiều doanh nghiệp và dự kiến từ ngày 1/7/2026 sẽ mở rộng triển khai truy xuất nguồn gốc đối với một số nông sản chủ lực như lúa gạo, thịt, trứng, sữa, dứa, chanh leo và chè. Trong đó, có sự tham gia của các doanh nghiệp lớn như Thaibinh Seed, Lộc Trời, Masan, Dabaco, Thiên Vương, Doveco, Nafoods cùng các doanh nghiệp chè tại Thái Nguyên.

Ông Nguyễn Văn Long cho biết thêm, thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ báo cáo và đề xuất Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp đồng loạt triển khai truy xuất nguồn gốc nông sản trên phạm vi cả nước. Đồng thời, Bộ tiếp tục hoàn thiện hệ thống theo hướng bảo đảm kết nối, liên thông và xác thực dữ liệu; hoàn thiện các văn bản hướng dẫn, quy trình nghiệp vụ, chuẩn dữ liệu và cơ chế chia sẻ thông tin.

Để đi vào vận hành chính thức, ông Long cho biết thời gian qua Bộ đã phối hợp với Bộ Công an và Bộ Khoa học và Công nghệ rà soát cơ sở pháp lý. Hiện Bộ Công an đang xây dựng nghị định về xác thực, bao gồm cả nội dung truy xuất nguồn gốc. Đồng thời, Bộ cũng sẽ phối hợp với Bộ Công Thương và Bộ Y tế để thống nhất, kết nối hệ thống với các nền tảng quốc gia theo quy định, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông sản Việt.

Ông Long nhấn mạnh, Bộ đã phối hợp với các đơn vị giải pháp phần mềm để xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc theo hướng tích hợp đầy đủ thông tin liên quan đến các mặt hàng cần truy xuất. “Hiện nay trong hệ thống pháp luật nông nghiệp và môi trường cũng như các nghị định thư đã ký kết thì chưa bao giờ dùng thuật ngữ ‘luồng xanh’, tất cả các sản phẩm đáp ứng yêu cầu của nước nhập khẩu đều được xuất khẩu. Việc truy xuất nguồn gốc chỉ là một trong những nội dung để chứng minh rằng nông sản Việt Nam được sản xuất đúng quy trình, được kiểm soát chất lượng và bảo đảm an toàn thực phẩm, chứ không phải để tạo ra ‘luồng xanh’ trong xuất khẩu nông sản”, ông Long chia sẻ.