Mới đây, một gia đình tại tỉnh An Huy (miền Đông Trung Quốc) đã gây chú ý trên mạng xã hội sau khi phát hiện chiếc bàn ăn cũ được sử dụng suốt nhiều thế hệ thực chất là một tấm biển vinh danh từ thời nhà Thanh, ghi nhận thành tích khoa cử của tổ tiên. Câu chuyện nhanh chóng thu hút sự quan tâm của dư luận bởi giá trị lịch sử đặc biệt của hiện vật.

Theo thông tin được chia sẻ, anh Xu (một người dân địa phương) đã đăng tải đoạn video về chiếc bàn lên mạng xã hội vào ngày 12/7. Video nhanh chóng thu hút hơn 10 triệu lượt xem. 

Trong video, chiếc bàn gỗ màu đỏ sẫm đã bạc màu theo thời gian, bề mặt xuất hiện nhiều vết nứt và các góc bị mài mòn do nhiều năm sử dụng. Tuy nhiên, trên mặt gỗ vẫn còn lưu lại 2 chữ Hán "Cống nguyên" được chạm khắc khá rõ.

"Tôi chưa bao giờ nghĩ chiếc bàn mà gia đình dùng để ăn cơm suốt hàng chục năm lại chính là tấm biển ghi nhận thành tích học tập của cụ tổ nhiều đời trước", anh Xu chia sẻ.

Theo lời anh, hiện vật ban đầu là một tấm biển được treo trang trọng trong gia đình. Tuy nhiên, trải qua nhiều thế hệ, khi không còn ai hiểu ý nghĩa của nó, người thân đã tháo xuống, tận dụng làm mặt bàn ăn vì tấm gỗ dày và chắc chắn. Từ đó, giá trị lịch sử của hiện vật dần bị lãng quên. Sự thật chỉ được phát hiện khi anh Xu tò mò tra cứu ý nghĩa của 2 chữ "Cống nguyên" trên Internet.

Kết quả cho thấy đây là tấm biển do quan phụ trách giáo dục địa phương dưới triều Thanh ban tặng để ghi nhận thành tích của tổ tiên anh là Xu Vân Lý, người từng xếp hạng thứ 6 toàn tỉnh trong kỳ thi Hương - một trong những kỳ thi quan trọng nhất của hệ thống khoa cử phong kiến Trung Hoa.

Theo các tài liệu tra cứu, danh hiệu "Cống nguyên" dùng để chỉ những người có thành tích xuất sắc, được tiến cử lên triều đình hoặc tiếp tục theo học tại các cơ sở giáo dục cấp cao.

Trong chế độ khoa cử Trung Hoa, những thí sinh đạt kết quả cao ở kỳ thi cấp tỉnh có cơ hội được giới thiệu vào Quốc Tử Giám hoặc các học viện của triều đình tại kinh đô. Nhiều học giả cho rằng vị thế của Quốc Tử Giám thời bấy giờ có thể so sánh với các trường đại học danh tiếng hàng đầu Trung Quốc ngày nay.

Những tấm biển vinh danh như của gia đình anh Xu thường được treo trước cổng nhà, trong từ đường hoặc gần khu mộ tổ tiên nhằm tôn vinh truyền thống hiếu học và khẳng định vị thế của dòng họ. Bên cạnh ý nghĩa tinh thần, các hiện vật này còn có giá trị lớn về thư pháp, nghệ thuật chạm khắc và lịch sử. Hiện nay, nhiều tấm biển khoa bảng còn sót lại đã được đưa vào danh mục di sản văn hóa cần bảo tồn.

Sau khi biết được nguồn gốc thực sự của chiếc bàn, anh Xu cho biết sẽ phục chế lớp sơn đã bong tróc và bảo quản hiện vật như một báu vật truyền đời. "Tôi sẽ không bao giờ bán nó", anh khẳng định.

Theo quy định của pháp luật Trung Quốc, những cổ vật được truyền lại hợp pháp qua nhiều thế hệ trong gia đình vẫn thuộc quyền sở hữu tư nhân. Sau khi lan truyền trên mạng xã hội, câu chuyện nhận được hàng triệu lượt tương tác cùng nhiều bình luận hài hước. 

Anh Xu cũng tiết lộ, theo gia phả, dòng họ còn có một người tổ tiên từng tham gia kỳ thi võ khoa. Khác với văn khoa, kỳ thi này đánh giá năng lực quân sự của thí sinh thông qua các nội dung như bắn cung, cưỡi ngựa, nâng tạ và sử dụng giáo mác. 

Hệ thống võ khoa được thiết lập từ thời Nữ hoàng Võ Tắc Thiên dưới triều Đường (618-907) và duy trì đến những năm cuối triều Thanh, trước khi chế độ khoa cử chính thức bị bãi bỏ.