Tỉnh miền Bắc sở hữu hồ nước ngọt dung tích gấp 14 lần hồ Tây, có ‘kho báu’ trăm năm vẫn dùng tốt
Hồ có vai trò quan trọng trong việc cung cấp nước sinh hoạt và phục vụ tưới tiêu cho khoảng 10.000ha đất nông nghiệp của tỉnh.
Hồ Yên Lập từng được xem là một trong những công trình thủy lợi lớn nhất Việt Nam, giữ vai trò quan trọng trong việc cung cấp nước sinh hoạt và tưới tiêu cho khoảng 10.000ha đất nông nghiệp. Đây cũng là một trong những hồ nước ngọt nhân tạo lớn nhất tỉnh Quảng Ninh.
Hồ Yên Lập là công trình được xây dựng trên sông Yên Lập, thuộc phường Đại Yên, TP. Hạ Long cũ - nay là phường Tuần Châu. Công trình được khởi công vào cuối năm 1977 và chính thức hoàn thành, đưa vào hoạt động từ năm 1982. Đến năm 2005, hồ tiếp tục được đầu tư nâng cấp, mở rộng.
Vào thời điểm mới hoàn thành, hồ Yên Lập cung cấp nước phục vụ nuôi trồng thủy sản và tưới tiêu cho khoảng 110km2 đất sản xuất nông nghiệp, chủ yếu tại thị xã Quảng Yên cũ. Nhờ đó, sản lượng lương thực quy thóc của Quảng Yên đã tăng từ 10.400 tấn vào năm 1980 lên 56.000 tấn vào năm 2015.
Sau khi được nâng cấp, mở rộng, hồ có dung tích khoảng 127 triệu m3, lớn gấp gần 14 lần hồ Tây (9,3 triệu m3), với diện tích mặt nước 12,5km2, rộng gần gấp đôi quận Hoàn Kiếm cũ, Hà Nội.
Hiện hồ đảm nhiệm vai trò cấp nước tưới tiêu cho khoảng 10.067ha đất nông nghiệp của tỉnh Quảng Ninh, đồng thời cung cấp nước sinh hoạt và phục vụ sản xuất công nghiệp cho người dân trong khu vực. Riêng đặc khu Cát Hải mỗi năm tiếp nhận khoảng 1,05 triệu m3 nước từ hồ Yên Lập.
Không chỉ mang giá trị lớn về thủy lợi, hồ Yên Lập còn được cho là sở hữu một “kho báu” tài nguyên đáng chú ý. Khu vực dưới đáy nước và lưu vực hồ hiện được cho là còn khoảng 10 triệu tấn than lộ vỉa, ở độ sâu đáy vỉa khoảng âm 350-500m. Theo một số thông tin, trữ lượng than tại đây có thể lên tới hàng triệu tấn, với sản lượng ước tính gấp đôi sản lượng khai thác than của cả nước trong vòng một năm.
Trong quá trình xây dựng hồ, đơn vị thi công đã để nguyên khoảng 5km2 rừng nguyên sinh với nhiều loại gỗ quý như táu, sến, dẻ sồi, dổi cùng nhiều cây lim. Khi mực nước dâng lên, toàn bộ khu rừng này dần chìm dưới lòng hồ. Theo mô tả, phần gỗ ngâm dưới đáy nước sâu ít bị mối mọt, lõi gỗ có thể bảo tồn được hàng trăm năm.
Đáng chú ý, trong một chuyến thăm dò của kỹ sư thuộc Đoàn địa chất 37 chuyên khảo sát nước, tài liệu địa chất năm 1980 cho thấy khu vực ven bờ hồ Yên Lập, về phía làng Đồng Đăng cũ, có một túi nước ngầm lớn dài hơn 1.000m và rộng khoảng 70m. Đây được xem là một tiềm năng đáng chú ý cho việc nghiên cứu và khai thác nguồn nước trong tương lai.
Ngày nay, hồ Yên Lập đã trở thành điểm đến thu hút nhiều du khách nhờ cảnh quan thiên nhiên yên bình, thơ mộng. Với rừng thông bao phủ hai bên bờ cùng không gian núi rừng thoáng đãng, nơi đây được xem là một trong những điểm du lịch sinh thái nổi bật của Quảng Ninh.
