Thách thức phân mảnh kinh tế và bài toán hội tụ nguồn lực

Sáng 28-10, tại TPHCM, Diễn đàn Kinh tế Mùa thu năm 2026 chính thức khai mạc, mở ra không gian đối thoại cấp cao giữa Việt Nam và thế giới. Sự kiện có sự tham dự và chỉ đạo của đồng chí Lê Minh Hưng, Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ, cùng sự hiện diện của đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương. Diễn đàn còn quy tụ nhiều đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng, lãnh đạo các bộ ngành như Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn, Bộ trưởng Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đặng Xuân Phong, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng, Thứ trưởng Bộ Công an Đặng Hồng Đức, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Bích Ngọc, và Giám đốc Đại học Quốc gia TPHCM Nguyễn Thị Thanh Mai. Về phía khách mời quốc tế có Giám đốc điều hành Diễn đàn Kinh tế Thế giới Stephan Mergenthaler cùng các học giả, chuyên gia toàn cầu. Đại diện địa phương đăng cai có Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được và Phó Chủ tịch Thường trực UBND TPHCM Nguyễn Lộc Hà.

Diễn đàn năm nay diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế thế giới đang biến chuyển sâu sắc bởi sự cạnh tranh chiến lược, những xung đột địa chính trị, sự phân mảnh kinh tế và quá trình tái cấu trúc toàn diện chuỗi cung ứng toàn cầu. Sự phát triển đột phá của khoa học công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, cùng với yêu cầu chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng đang định hình lại hoàn toàn phương thức sản xuất và cấu trúc kinh tế của các quốc gia. Những biến động này đặt ra yêu cầu bức thiết về việc tìm kiếm động lực tăng trưởng mới thông qua sự hội tụ của các cực tăng trưởng trên toàn cầu.

Phát biểu tại phiên khai mạc, Thủ tướng Lê Minh Hưng đánh giá cao Diễn đàn Kinh tế Mùa thu đã thực sự trở thành một không gian đối thoại cởi mở, kết nối chính sách, công nghệ và cơ hội đầu tư giữa Chính phủ, doanh nghiệp và cộng đồng khoa học.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết: "Chủ đề diễn đàn 'Tinh thần hợp tác trong kỷ nguyên mới' đặt ra một câu hỏi mang ý nghĩa thời đại: Trong bối cảnh toàn cầu đang chứng kiến rất nhiều biến động và thay đổi nhanh chóng, chúng ta sẽ hợp tác như thế nào để không chỉ thích ứng với sự thay đổi, vượt qua thách thức, mà còn cùng nhau chủ động kiến tạo những động lực phát triển mới vì một tương lai tốt đẹp hơn?".

Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh: "Nâng cao năng lực tự chủ và tăng cường hợp tác quốc tế là hai yêu cầu gắn kết chặt chẽ. Không một quốc gia nào có thể phát triển nhanh và bền vững nếu đứng riêng lẻ. Không một thách thức toàn cầu nào có thể được giải quyết hiệu quả chỉ bằng những nỗ lực đơn phương".

Đồng quan điểm về tư duy liên kết không gian phát triển, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được nhận định sự hội tụ không chỉ là xu hướng toàn cầu mà đã trở thành mệnh lệnh cốt lõi của TPHCM. Một đô thị có tầm vóc không thể chỉ đơn thuần tích tụ nguồn lực mà phải tạo ra không gian để các nguồn lực gặp gỡ, kết nối và hình thành những giá trị mới. Theo đó, thành phố đang định hướng tập trung phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế, Khu Thương mại tự do và hệ sinh thái công nghệ, logistics hiện đại nhằm liên kết hữu cơ với vùng Đông Nam bộ, khu vực ASEAN và mạng lưới toàn cầu.

Chuyển hóa cam kết thành hành động để kiến tạo động lực tăng trưởng mới

Để vượt qua các thách thức và kiến tạo động lực mới, yêu cầu tiên quyết được đặt ra là phải củng cố lòng tin, thúc đẩy đối thoại dựa trên sự tôn trọng luật pháp quốc tế và lợi ích chính đáng của các bên. Quá trình này đòi hỏi các nền kinh tế không thể giữ tư duy phát triển biệt lập mà phải chủ động chia sẻ trách nhiệm, kết nối thị trường, nguồn vốn, tri thức và con người.

Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu: "Hợp tác cũng không chỉ dừng ở các tuyên bố hay cam kết, mà phải thực sự chuyển hóa thành những cơ chế thực chất, những dự án khả thi và những kết quả cụ thể có thể đo lường".

Chia sẻ về tầm nhìn chiến lược, người đứng đầu Chính phủ khẳng định Việt Nam đang bước vào giai đoạn bản lề 2026-2030 với quyết tâm phấn đấu tốc độ tăng trưởng GDP bình quân đạt từ 10% trở lên mỗi năm. Mục tiêu này được đặt trong thế trận giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và hướng tới tầm nhìn trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045. Nhờ kiên định đổi mới mô hình tăng trưởng, bức tranh kinh tế Việt Nam đã ghi nhận những mốc son nổi bật. Tính trong chín tháng đầu năm 2026, tăng trưởng GDP đạt 9,01%, mức cao nhất kể từ năm 2011. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu vượt mốc 987 tỷ USD. Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đăng ký đạt 50,36 tỷ USD, tăng 76,4%, với vốn thực hiện đạt 21,07 tỷ USD. Việc chính thức gia nhập nhóm nước thu nhập trung bình cao vào tháng 7-2026 và vươn lên vị trí thứ 43 trên 139 nền kinh tế về Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu đã minh chứng cho năng lực nội sinh của đất nước.

Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định: "Việt Nam ngày nay đã vươn lên trở thành một nền kinh tế phát triển năng động với tốc độ tăng trưởng GDP rất cao, một điểm đến đầu tư an toàn, hấp dẫn, một đối tác tin cậy và thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế".

Thủ tướng Lê Minh Hưng bày tỏ: "Chúng tôi mong muốn các đối tác quốc tế không chỉ đầu tư tại Việt Nam mà đầu tư cùng Việt Nam, và không chỉ sản xuất tại Việt Nam mà còn cùng nghiên cứu và phát triển, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và kiến tạo những chuỗi giá trị mới có sức cạnh tranh khu vực và toàn cầu".

Dưới góc nhìn của cộng đồng quốc tế, Giám đốc điều hành Diễn đàn Kinh tế Thế giới Stephan Mergenthaler đánh giá cao sự sẵn sàng của nền kinh tế Việt Nam trước các xu hướng vĩ mô. Ông chỉ ra ba động lực cốt lõi sẽ định hình quỹ đạo tăng trưởng tiếp theo bao gồm sự hội tụ công nghệ và trí tuệ, nền công nghiệp phát triển bền vững có khả năng chống chịu, và năng lực kết nối ý tưởng, nguồn vốn, nhân tài.

Ông Stephan Mergenthaler nhận định: "Những thay đổi này đặt ra thách thức thật sự mà ở đâu người ta cũng cảm nhận được. Nhưng chúng cũng mở ra nhiều cơ hội lớn, nhất là với những nền kinh tế biết thích ứng, đổi mới và xây dựng quan hệ đối tác mới".

Ông Stephan Mergenthaler đánh giá: "Với một nền kinh tế sản xuất năng động như Việt Nam, điều này đặc biệt quan trọng".

Ông Stephan Mergenthaler phân tích: "Chúng ta có thể thấy rõ điều đó ở TP.HCM, thành phố có vị thế tốt để củng cố vai trò trung tâm tăng trưởng kết nối. Tinh thần kinh doanh năng động, năng lực công nghiệp và tầm nhìn quốc tế là nền tảng vững chắc để gắn kết doanh nghiệp Việt Nam, nhà đầu tư toàn cầu và các đối tác công nghệ. Khi Việt Nam tiếp tục theo đuổi tham vọng nâng cao năng suất và tăng trưởng dựa trên đổi mới sáng tạo, những kết nối này sẽ càng quan trọng".

Ông Stephan Mergenthaler nhấn mạnh: "Nhìn về phía trước, tôi tin rằng đầu tư vào các mối quan hệ và sự thấu hiểu chung, những yếu tố giúp tiến bộ ấy thành hiện thực, có lẽ là một trong những khoản đầu tư dài hạn tốt nhất cho xã hội của chúng ta".

Việc Việt Nam gắn kết chặt chẽ giữa hội nhập quốc tế với nâng cao năng suất, sức chống chịu và năng lực doanh nghiệp nội địa đang tạo ra một hệ sinh thái cộng hưởng mạnh mẽ. Chuỗi các hoạt động đối thoại chuyên sâu, đặc biệt là phiên thảo luận trực tiếp giữa Thủ tướng Chính phủ và Giám đốc điều hành Diễn đàn Kinh tế Thế giới mang tên định vị Việt Nam trong tương lai toàn cầu, tiếp tục củng cố niềm tin của các nhà đầu tư về một môi trường kiến tạo, minh bạch. Quá trình thực thi các định hướng này sẽ được Chính phủ, chính quyền địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và giới khoa học phân định rõ trách nhiệm, đảm bảo mọi ý tưởng kết nối và công nghệ đột phá đều mang lại giá trị gia tăng thực chất cho nền kinh tế.