Mảnh vỡ 4 tấn của tên lửa SpaceX Falcon 9 đâm vào Mặt Trăng khi nào?

Hãng thông tấn Reuters đưa tin một phần của tên lửa SpaceX trôi dạt trong không gian từ năm ngoái đang trên đà đâm vào Mặt Trăng với tốc độ cao vào rạng sáng thứ Tư (5/8/2026).

Vật thể có kích thước bằng một chiếc xe buýt trường học này là tầng thứ hai của tên lửa SpaceX Falcon 9, vốn từng phóng một tàu đáp Mặt Trăng của công ty Firefly Aerospace lên Mặt Trăng vào tháng 1 năm 2025.

Với khối lượng 4 tấn (4.000 kg), thân tên lửa dự kiến va chạm với Mặt Trăng vào khoảng 2h35 sáng 5/8 theo giờ miền Đông nước Mỹ (giờ ET), tức 13h35 chiều cùng ngày theo giờ Việt Nam, lao xuống bề mặt với tốc độ 5.400 dặm/giờ (8.690 km/h). Mảnh rác vũ trụ này sẽ bốc lên một cột bụi Mặt Trăng có thể được ánh sáng mặt trời chiếu sáng nhưng rất khó phát hiện bằng mắt thường từ Trái Đất.

Tập đoàn hàng không vũ trụ SpaceX của tỷ phú giàu nhất thế giới Elon Musk cho biết vụ va chạm này là ngoài ý muốn. Mảnh tên lửa dự kiến sẽ đâm vào Hố va chạm Einstein ở khu vực rìa phía Tây của Mặt Trăng - nơi thường rất khó quan sát từ Trái Đất.

Lực vũ trụ đẩy mảnh tên lửa về phía Mặt Trăng

Các tầng tên lửa như vậy thường sẽ rơi trở lại bầu khí quyển Trái Đất và bốc cháy hoặc lao xuống đại dương sau khi đẩy tải trọng của tên lửa vào đúng vị trí trên quỹ đạo.

Tuy nhiên, do sứ mệnh tàu vũ trụ đổ bộ lên Mặt Trăng vào tháng 1 năm 2025 cần lực đẩy lớn hơn so với các sứ mệnh gần Trái Đất, tầng thứ hai của tên lửa vẫn nằm lại trong không gian, trôi dạt vô định giữa hàng nghìn mảnh rác vũ trụ khác mà các vệ tinh đang hoạt động phải chủ động né tránh.

Mãi đến đầu năm nay, các nhà thiên văn học mới xác định được tầng tên lửa này - sau khi đã xả hết nhiên liệu và không còn khả năng điều khiển - đang di chuyển trên quỹ đạo kết thúc bằng một cú va chạm với Mặt Trăng.

“Về bản chất, sự kết hợp giữa hoạt động của Mặt Trời và lực hấp dẫn đã đưa nó vào con đường hướng tới Mặt Trăng”, bà Julianna Scheiman, Giám đốc các chương trình khoa học NASA và tàu Dragon của SpaceX, chia sẻ với báo giới hôm thứ Hai (3/8).

“Sự kiện này có thể mang lại một số giá trị khoa học, dù có lẽ không nhiều và chúng ta có thể rút ra được một vài điều từ nó”, ông Bill Gray, người tạo ra phần mềm thiên văn được sử dụng rộng rãi và là người đã công bố báo cáo về vụ va chạm này vào tháng 4 cho biết.

“Nó không gây ra bất kỳ nguy hiểm nào cho ai, dù nó cho thấy sự thiếu cẩn trọng nhất định trong việc xử lý các thiết bị phần cứng vũ trụ còn sót lại (rác vũ trụ)”.

Video những điều chúng ta đã biết về vụ tên lửa của SpaceX đâm vào Mặt Trăng ngày 5/8/2026 - Nguồn clip: 19 News

Các vụ va chạm của rác vũ trụ lên Mặt Trăng rất hiếm khi xảy ra. Một tầng tên lửa của Trung Quốc từng đâm vào Mặt Trăng vào tháng 3 năm 2022 sau khi hoàn thành sứ mệnh thử nghiệm Mặt Trăng. Năm 2009, NASA từng chủ động đâm một tầng tên lửa vào Mặt Trăng để nghiên cứu cột vật chất bề mặt bị hất văng ra sau vụ va chạm.

Nhiều tàu vũ trụ có mục tiêu hạ cánh mềm xuống Mặt Trăng trong những năm gần đây cũng đã bị rơi. Sứ mệnh Luna-25 chạy bằng năng lượng hạt nhân của Nga đã mất kiểm soát và lao xuống bề mặt năm 2023. Nguồn năng lượng nhỏ plutonium-238 của nó nhiều khả năng vẫn nằm lại an toàn trên bề mặt Mặt Trăng.

Năm 2019, tàu đổ bộ Chandrayaan-2 của Ấn Độ và tàu Beresheet của Israel cũng lần lượt gặp tai nạn khi hạ cánh. Trong số hàng hóa mà Beresheet mang theo có cả gấu nước (tardigrade) – sinh vật hiển vi nổi tiếng với khả năng chịu bức xạ và môi trường khắc nghiệt, được cho là vẫn có thể tồn tại trên bề mặt Mặt Trăng.

Trong thập niên 1970, NASA cũng từng cố ý cho các tầng tên lửa Saturn V va chạm với Mặt Trăng nhằm nghiên cứu tác động địa chấn do các cú va đập tạo ra.

Theo bà Scheiman, NASA và SpaceX hiện đang thảo luận các biện pháp nhằm ngăn chặn những vụ va chạm tương tự trong tương lai.

NASA dự kiến xây dựng một căn cứ trên Mặt Trăng và triển khai các sứ mệnh đưa phi hành gia đến đây thường xuyên từ cuối thập niên này thông qua chương trình Artemis trị giá hàng tỷ USD. Cơ quan này không muốn các mảnh rác vũ trụ ngoài kiểm soát đâm vào các cơ sở và thiết bị phục vụ chương trình.