Sự gia tăng đột biến của bệnh 

Năm 2025, Việt Nam ghi nhận sự gia tăng đột biến của hai loại bệnh truyền nhiễm nguy hiểm là sốt xuất huyết và tay chân miệng với mức tăng gần 30% so với cùng kỳ. Đáng lo ngại, dù số ca mắc có xu hướng giảm vào thời điểm giao mùa cuối năm, nhưng tỷ lệ ca bệnh chuyển nặng, nguy kịch lại ở mức cao, buộc Bộ Y tế phải phát đi công văn khẩn yêu cầu siết chặt công tác phòng chống dịch.

Theo số liệu từ hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm của Bộ Y tế, năm 2025 khép lại với bức tranh dịch tễ đáng lo ngại. Cả nước ghi nhận hơn 190.000 ca sốt xuất huyết (tăng 28,4% so với năm 2024) và hơn 107.000 ca tay chân miệng (tăng gần 29%).

Bước sang đầu năm 2026, mặc dù đà tăng số lượng ca mắc trên phạm vi toàn quốc đã có dấu hiệu chững lại, nhưng thực tế tại các cơ sở y tế lại đang diễn ra một nghịch lý: Số lượng giảm nhưng mức độ nghiêm trọng lại tăng. Nhiều địa phương, đặc biệt là các đô thị lớn như TP.HCM, liên tiếp ghi nhận các ca bệnh nhập viện trong tình trạng nguy kịch, sốc, suy đa tạng (đối với sốt xuất huyết) hoặc viêm não, viêm cơ tim (đối với tay chân miệng).

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này, theo ông Võ Hải Sơn - Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), xuất phát từ tâm lý chủ quan của người dân. Không ít phụ huynh và người bệnh tự ý điều trị tại nhà, chỉ đến bệnh viện khi đã xuất hiện các dấu hiệu biến chứng nặng. Điều này không chỉ khiến việc điều trị gặp vô vàn khó khăn, chi phí tốn kém mà còn làm tăng nguy cơ tử vong và để lại di chứng lâu dài.

Siết chặt giám sát tại các "điểm nóng"

Trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) đã có công văn khẩn gửi Sở Y tế TP.HCM và các địa phương, yêu cầu không được lơ là.

Bộ Y tế chỉ rõ nguyên nhân khách quan khiến sốt xuất huyết gia tăng là do biến đổi khí hậu thất thường kết hợp với tốc độ đô thị hóa nhanh. Các công trình xây dựng, khu nhà trọ, khu sản xuất... đã vô tình tạo ra các ổ lăng quăng/bọ gậy khó kiểm soát. Trong khi đó, bệnh tay chân miệng bùng phát mạnh do điều kiện vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường tại các nhóm trẻ, trường mầm non chưa đảm bảo, cộng với ý thức khử khuẩn bề mặt trong cộng đồng còn hạn chế.

Do đó, Bộ Y tế yêu cầu các địa phương phải giám sát chặt chẽ các ổ dịch cũ, phát hiện sớm ổ dịch mới. Đặc biệt tại TP.HCM, ngành y tế cần phối hợp với ngành giáo dục để đảm bảo "3 sạch" tại trường học, đồng thời đẩy mạnh chiến dịch diệt lăng quăng tại các khu dân cư.

Chủ động phòng bệnh: "Vắc-xin" hiệu quả nhất

Cả sốt xuất huyết (do virus Dengue lây qua muỗi vằn) và tay chân miệng (do nhóm Enterovirus lây qua đường tiêu hóa/tiếp xúc) hiện đều là những bệnh truyền nhiễm lưu hành thường niên với số mắc cao. Tuy nhiên, đây là những bệnh hoàn toàn có thể chủ động phòng tránh nếu tuân thủ đúng khuyến cáo.

Để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình, Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện nghiêm túc các biện pháp sau:

Đối với bệnh Sốt xuất huyết: "Không có lăng quăng, không có sốt xuất huyết". Người dân cần đậy kín dụng cụ chứa nước; thả cá diệt lăng quăng; lật úp các vật dụng phế thải (vỏ dừa, lốp xe, mảnh chai...); thay nước bình hoa thường xuyên. Quan trọng nhất là ngủ màn, mặc quần áo dài tay phòng muỗi đốt ngay cả ban ngày.

Đối với bệnh Tay chân miệng: Thực hiện nguyên tắc "3 Sạch":

Ăn uống sạch: Ăn chín, uống chín, vật dụng ăn uống phải được rửa sạch, không dùng chung khăn, cốc chén.

Ở sạch: Thường xuyên lau sạch các bề mặt tiếp xúc hàng ngày (tay nắm cửa, đồ chơi, mặt bàn, sàn nhà) bằng xà phòng hoặc chất tẩy rửa.

Bàn tay sạch: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng cho cả trẻ em và người chăm sóc trẻ.

Khuyến cáo đặc biệt: Khi trẻ hoặc người lớn có dấu hiệu sốt, xuất hiện nốt phỏng (lòng bàn tay, bàn chân, miệng) hoặc lừ đừ, nôn ói, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám. Tuyệt đối không tự ý truyền dịch hoặc mua thuốc điều trị tại nhà để tránh bỏ lỡ "thời gian vàng" cứu chữa.