Ngày 12/1/2026, ghi nhận thực tế cho thấy miền Bắc đang chìm trong hình thái thời tiết đặc trưng của mùa đông: ban ngày nắng hanh, trời quang mây nhưng ban đêm nhiệt độ giảm sâu, kèm theo đó là lớp sương mù dày đặc tích tụ bụi mịn không thể khuếch tán.

Chênh lệch nhiệt độ "cực đoan" – Thách thức sức khỏe

Theo số liệu quan trắc từ Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, trong khoảng từ đêm 11/1 đến sáng 12/1, nền nhiệt tại Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ giảm sâu, tạo ra cảm giác rét buốt thấu xương.

Tại các vùng núi cao, nhiệt độ ghi nhận ở mức rất thấp: Trùng Khánh (Cao Bằng) xuống 5,8 độ C; Đồng Văn (Hà Giang) 6,0 độ C; Sa Pa (Lào Cai) 7,1 độ C và Mẫu Sơn (Lạng Sơn) 8,3 độ C. Khu vực đồng bằng cũng không ngoại lệ khi nhiệt độ ban đêm phổ biến từ 11–14 độ C. Tại Hà Nội, trạm Hà Đông ghi nhận mức 12,8 độ C, trong khi vùng núi Ba Vì và Sơn Tây còn thấp hơn.

Tuy nhiên, điều đáng lo ngại nhất không chỉ là cái rét, mà là sự chênh lệch nhiệt độ quá lớn giữa ngày và đêm. Ban ngày, trời hưởng nắng, nhiệt độ có thể vọt lên mức 24 độ C, tạo ra biên độ chênh lệch trên 10 độ C.
Các chuyên gia y tế cảnh báo, trạng thái "sáng nắng, đêm rét" này khiến cơ thể rất khó thích nghi kịp thời. Không khí khô hanh làm khô niêm mạc mũi họng, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập. Đặc biệt, nhiệt độ giảm sâu về đêm khiến mạch máu co lại, làm tăng đột ngột nguy cơ tăng huyết áp và đột quỵ ở người cao tuổi.

"Màn sương" độc hại bao trùm Thủ đô

Song hành với giá rét là tình trạng ô nhiễm không khí ở mức báo động. Sáng 12/1, bầu trời Hà Nội mờ đục, tầm nhìn bị hạn chế. Đây không phải là sương mù lãng mạn của mùa đông, mà là sự pha trộn giữa hơi ẩm và các chất ô nhiễm đậm đặc.

Theo số liệu từ IQAir và mạng lưới quan trắc của Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), chỉ số chất lượng không khí (AQI) tại Hà Nội và các tỉnh lân cận như Hưng Yên, Thái Nguyên, Bắc Ninh đồng loạt chạm ngưỡng "Rất xấu" (Màu tím) đến "Nguy hại" (Màu nâu).

Hà Nội: Có thời điểm IQAir xếp Hà Nội đứng đầu nhóm thành phố ô nhiễm nhất thế giới với chỉ số 243. Các điểm đo cục bộ như Hai Bà Trưng (286), Tây Hồ (295) tiệm cận mức nguy hại.

Các tỉnh lân cận: Hưng Yên, Thái Nguyên cũng ghi nhận các điểm đo vượt ngưỡng 200, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.

Nguyên nhân chính được xác định là do hiện tượng nghịch nhiệt. Vào mùa đông, lớp không khí sát mặt đất lạnh hơn lớp không khí bên trên, cộng với điều kiện ít gió, khiến bụi mịn PM2.5 và khí thải từ giao thông, xây dựng bị "nhốt" lại gần mặt đất, không thể khuếch tán lên cao.

Dự báo và khuyến cáo cấp thiết

Về diễn biến thời tiết, TS Nguyễn Ngọc Huy – chuyên gia về biến đổi khí hậu nhận định: Từ 13/1 đến 22/1, miền Bắc sẽ ấm dần lên, miền Trung giảm mưa. Tuy nhiên, hình thái rét về đêm và sáng vẫn duy trì. Đáng chú ý, từ ngày 23/1 – 27/1, một đợt không khí lạnh mạnh sẽ tràn về, tuy không mạnh bằng đợt rét vừa qua nhưng sẽ gây mưa ẩm, chấm dứt chuỗi ngày hanh khô.

Trước tình hình ô nhiễm nghiêm trọng, ngày 27/11, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã yêu cầu các bộ ngành triển khai biện pháp cấp bách, bao gồm việc kiểm soát khí thải nhà máy và phương tiện giao thông.

Lời khuyên cho người dân:

Hạn chế hoạt động ngoài trời: Đặc biệt vào sáng sớm khi nồng độ ô nhiễm cao nhất và nhiệt độ thấp nhất.Bảo vệ hệ hô hấp: Sử dụng khẩu trang chuyên dụng lọc bụi mịn PM2.5 khi ra đường.

Giữ ấm và cấp ẩm: Giữ ấm cơ thể vào ban đêm, uống đủ nước và giữ ẩm niêm mạc mũi họng để tránh các bệnh hô hấp do trời hanh khô.

Theo dõi sức khỏe: Nhóm đối tượng nhạy cảm như người già, trẻ em, người có bệnh nền tim mạch, hô hấp cần tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định của bác sĩ, đề phòng biến chứng do thời tiết.