Hành trình gian nan tìm hướng đi mới trên đất lúa

Trước khi bén duyên với mô hình trồng rau đắng Nhật, anh Trần Thanh Phong – một nông dân ở xã Tân Xuân, tỉnh Vĩnh Long – chỉ có vài công đất ruộng và mỗi năm canh tác duy nhất một vụ lúa. Trong bối cảnh sản xuất lúa gạo gặp nhiều khó khăn, thu nhập bấp bênh, anh trăn trở tìm kiếm một loại cây trồng phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng địa phương, dễ canh tác và có thể mang lại nguồn thu ổn định hơn.

Sau quá trình tìm hiểu kỹ lưỡng, anh Phong quyết định lựa chọn trồng rau đắng Nhật – một loại rau còn khá xa lạ với nhiều nông dân trong khu vực vào thời điểm đó. Thời gian đầu triển khai, anh bắt tay cải tạo ba công đất vốn đang thâm canh rau má để chuyển hẳn sang trồng loại rau đặc sản này, với nguồn giống được đưa về từ tỉnh Thừa Thiên Huế. Những ngày đầu khởi nghiệp không hề dễ dàng, bởi đây là hướng đi hoàn toàn mới, khiến không ít người dân xung quanh e ngại về đầu ra cũng như lo lắng thị trường tiêu thụ thiếu ổn định.

Do chưa có nhiều kinh nghiệm thực tiễn, cây rau sinh trưởng chậm, sâu bệnh thường xuyên xuất hiện, trong khi đầu ra chủ yếu vẫn do anh tự tìm kiếm các mối tiêu thụ nhỏ lẻ. Có thời điểm, anh Phong gần như phải làm lại từ đầu khi buộc phải điều chỉnh phương pháp xử lý đất, thay đổi lịch xuống giống và học hỏi thêm kỹ thuật chăm sóc sao cho phù hợp với điều kiện khí hậu địa phương. “Trồng rau cũng như nuôi con, phải hiểu cây cần gì thì mới mong phát triển tốt”, anh Phong chia sẻ.

Đến năm 2021, anh Phong mạnh dạn tận dụng số tiền 20 triệu đồng vay từ Quỹ Hỗ trợ nông dân để mở rộng diện tích trồng rau đắng lên 10 công đất. Trong ký ức của anh, đã có những thời điểm giá rau đắng chỉ ở mức 2.000 đồng/kg, song vợ chồng anh vẫn kiên trì vượt khó, vững chí duy trì mô hình cho đến ngày hôm nay. Nhờ được Hội Nông dân xã tạo điều kiện tham gia nhiều lớp tập huấn khoa học kỹ thuật, vườn rau của anh Phong dần phát triển ổn định và từng bước có đầu ra bền vững.

Chính sự khác biệt trong tư duy sản xuất đã mở ra cho người nông dân này một hướng đi mới đầy triển vọng ngay trên chính mảnh đất quê hương. Anh Phong đã biến những khó khăn ban đầu thành động lực để nghiên cứu sâu hơn về đặc tính của cây rau đắng Nhật, giúp cây thích nghi tốt với vùng đất vốn có nhiều phèn mặn tại địa phương. Với ý chí quyết tâm của người nông dân sinh năm 1977, anh Phong cho thấy rằng, khi có sự đầu tư bài bản và không ngại đổi mới, những thửa ruộng kém hiệu quả hoàn toàn có thể mang lại giá trị kinh tế khác biệt.

Khẳng định giá trị kinh tế bền vững từ rau đặc sản

Nhờ kiên trì học hỏi và chủ động tìm hiểu thêm tư liệu sản xuất qua sách báo, đến nay mô hình của anh Phong đã đạt quy mô 1ha rau đắng Nhật cho thu hoạch ổn định. Đây là loại rau dễ trồng, thời gian chăm sóc ngắn, ít sâu bệnh, năng suất cao và có chu kỳ thu hoạch nhanh, trung bình mỗi tháng có thể cắt một lần. Hiện nay, bình quân mỗi 1.000m² đất canh tác cho thu hoạch khoảng 1 tấn rau tươi mỗi tháng, đáp ứng nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng như luộc, xào, nấu canh hoặc ăn lẩu.

Mỗi ngày, từ 3 giờ sáng, vợ chồng anh Phong đã ra đồng cắt rau, đến khoảng 7–8 giờ sáng là hoàn tất việc giao hàng cho thương lái. Với sản lượng thu hoạch khoảng 600kg/ngày và giá bán ổn định ở mức 4.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí sản xuất, anh Phong thu về hơn 20 triệu đồng mỗi tháng. Tại xã Tân Xuân, cánh đồng rau đắng xanh mướt rộng hơn 3ha của anh đã trở thành điểm nhấn trong quá trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đồng thời duy trì sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP suốt hai năm qua.

Không chỉ dừng lại ở rau đắng Nhật, anh Phong còn sở hữu 7 công đất trồng dừa và thuê thêm hơn 1ha để canh tác lúa cung cấp cho hợp tác xã nông nghiệp tại địa phương. Hiệu quả kinh tế từ rau đặc sản đã giúp anh lo chu toàn cho ba người con gái ăn học, trong đó con đầu là du học sinh tại Nhật Bản và con thứ hai đang theo học Đại học Kiến trúc. Anh Phong cho biết, làm nông dân hiện nay, việc bán rau cũng đòi hỏi phải am hiểu thị trường thì mới có thể đứng vững, nếu không rất dễ bị đào thải. Nhận thấy hiệu quả kinh tế cao gấp nhiều lần so với làm ruộng và trồng dừa, anh tiếp tục mạnh dạn chuyển đổi thêm một số diện tích dừa xiêm sang canh tác rau đắng Nhật.

Hiện vườn rau của anh còn tạo việc làm thường xuyên cho hơn 10 lao động địa phương, chủ yếu là người trung niên và phụ nữ nông thôn, giúp họ có thêm nguồn thu trang trải cuộc sống. Ông Trần Quang Thân, Chủ tịch Hội Nông dân xã, đánh giá cao mô hình của hộ anh Trần Thanh Phong bởi hiệu quả kinh tế rõ nét và nguồn thu nhập ổn định. Nhờ những thành tích nổi bật trong lao động sản xuất, anh Phong nhiều năm liền đạt danh hiệu Nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi cấp xã và cấp huyện, đồng thời đang phấn đấu đạt danh hiệu cấp tỉnh. Anh luôn sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm cải tạo đất và kỹ thuật nhân giống cho bà con xung quanh với mong muốn cùng nhau phát triển bền vững.

Từ những luống rau xanh mướt, mô hình trồng rau đắng Nhật đã khẳng định vị thế của một sản phẩm thiên nhiên phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng địa phương, đồng thời mở ra tương lai tươi sáng cho nhiều hộ dân trong quá trình chuyển đổi cây trồng. Thành công của anh Trần Thanh Phong là minh chứng rõ nét cho sự nhạy bén với thị trường và tinh thần nỗ lực không ngừng của người nông dân trong thời đại mới.