Đất nước có diện tích nhỏ nhất thế giới

Thành Vatican (tên chính thức là Thành quốc Vatican) là một quốc gia có chủ quyền nằm trọn trong lòng thành phố Rome của Italy và được bao quanh bởi tường thành. 

Với diện tích chỉ khoảng 44ha (tương đương 0,44km2) đây là quốc gia nhỏ nhất thế giới cả về diện tích lẫn dân số. Dù vậy, Vatican vẫn là nơi chứa đựng nhiều điều đặc biệt khiến du khách tò mò. Chỉ với diện tích chưa đầy nửa km2, du khách có thể đi bộ quanh toàn bộ quốc gia này trong chưa đầy một giờ.

Để dễ hình dung, diện tích của Vatican chỉ bằng khoảng 1/10 hồ Tây (Hà Nội), nhỏ hơn khoảng 4 lần so với Monaco (quốc gia nhỏ thứ hai thế giới với diện tích khoảng 2km2) và chỉ tương đương khoảng 1/8 diện tích Công viên Trung tâm (Central Park) tại New York, Mỹ.

Vatican được thành lập năm 1929 theo Hiệp ước Latêranô, với tư cách là một thực thể chính trị mới, không phải sự kế thừa trực tiếp của Lãnh địa Giáo hoàng từng tồn tại trong giai đoạn 756-1870 với quy mô rộng lớn hơn nhiều.

Do đứng đầu là Giám mục Rôma (tức Giáo hoàng), Vatican được tổ chức theo mô hình quân chủ thần quyền. Các vị trí lãnh đạo cao nhất tại đây đều do các giáo sĩ Công giáo đến từ nhiều quốc gia đảm nhiệm.

Một điểm đặc biệt khác là Giáo hoàng Vatican có thể trị vì trọn đời và không thể bị phế truất, dù vẫn có quyền từ chức. Giáo hoàng nắm quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp tối cao đối với Tòa thánh cũng như toàn bộ Giáo hội Công giáo La Mã trên toàn cầu. 

Khi Giáo hoàng qua đời hoặc từ chức, Hội đồng Hồng y toàn cầu gồm khoảng 120 thành viên dưới 80 tuổi sẽ họp kín tại Vatican để bầu ra Giáo hoàng mới trong số các hồng y tham dự.

Hiện nay, Giáo hoàng của Vatican là Hồng y Robert Francis Prevost, sinh ra tại Mỹ. Ông là Giáo hoàng thứ 267 của Giáo hội Công giáo, đồng thời là vị Giáo hoàng đầu tiên trong lịch sử mang quốc tịch Mỹ. Giáo hoàng chọn tông hiệu là Leo XIV.

Dù dân số rất ít, Vatican vẫn vận hành đầy đủ các thiết chế của một quốc gia độc lập như bưu điện, viễn thông, hiệu thuốc, cơ quan truyền thông, cùng hệ thống hộ chiếu, biển số xe, quốc kỳ và quốc ca riêng.

Quốc gia này sử dụng đồng Euro làm tiền tệ chính thức nhưng không áp dụng hệ thống thuế. Nguồn thu chủ yếu của Vatican đến từ bán vé tham quan bảo tàng, phát hành tem, kinh doanh quà lưu niệm và các khoản đóng góp từ nhiều tổ chức trên thế giới.

Nơi không có trẻ em được sinh ra trong gần một thế kỷ

Vatican là quốc gia duy nhất trên thế giới gần như không có trẻ em được sinh ra trong suốt gần một thế kỷ, với tỷ lệ sinh bằng 0. Điều này xuất phát từ đặc thù tôn giáo cũng như cơ cấu dân số tại đây.

Được thành lập với vai trò trung tâm tinh thần và hành chính của Giáo hội Công giáo, Vatican chủ yếu là nơi sinh sống và làm việc của các linh mục, tu sĩ cùng lãnh đạo tôn giáo - những người sống độc thân và không lập gia đình.

Với quy mô dân số chỉ khoảng 800 người, Vatican cũng không có bệnh viện riêng. Những phụ nữ mang thai hoặc người cần chăm sóc y tế đều được chuyển đến các cơ sở y tế ở Rome, vì vậy việc sinh con trên lãnh thổ Vatican gần như không diễn ra.

Việc không có bệnh viện được xem là một trong những nguyên nhân chính khiến Vatican suốt nhiều thập kỷ không ghi nhận trẻ em chào đời. 

Là nơi đặt trụ sở của Giáo hoàng và trung tâm điều hành của Giáo hội Công giáo, quốc gia này vốn không được xây dựng để trở thành nơi sinh sống của các gia đình. Với diện tích chỉ khoảng 44ha, Vatican cũng không có đủ không gian để phát triển hệ thống y tế hoàn chỉnh.

Do đó, bất kỳ cư dân nào cần chăm sóc sức khỏe đều phải di chuyển sang Rome - nơi chỉ cách Vatican vài bước chân. Ngay cả việc sinh nở cũng không thể diễn ra trong lãnh thổ này vì không có phòng sinh hay cơ sở y tế phù hợp. 

Những đứa trẻ được sinh ra tại các bệnh viện ở Italy vì thế sẽ không được tính vào tỷ lệ sinh của Vatican. Sự thiếu vắng hạ tầng y tế, kết hợp với đặc thù tôn giáo của cư dân, đã khiến Vatican trở thành nơi gần như không có trẻ em được sinh ra trong suốt nhiều năm qua.

Bên cạnh đó, Vatican được xem là quốc gia duy nhất trên thế giới không có nhà tù do quy mô dân số quá nhỏ. Tuy nhiên, nơi đây vẫn có khu vực tạm giam để giữ người vi phạm trước khi xét xử. Theo Hiệp ước Lateran, những người bị kết án sẽ được chuyển sang Italy để chấp hành án và chi phí giam giữ do Vatican chi trả.

Năm 1984, UNESCO công nhận toàn bộ Vatican là Di sản Thế giới, biến nơi đây trở thành quốc gia duy nhất trên thế giới sở hữu toàn bộ lãnh thổ mang danh hiệu này.