Phan Minh Đức (SN 1992), cựu học sinh chuyên Lý Trường THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam, từng gây chú ý khi giành vòng nguyệt quế Đường lên đỉnh Olympia năm thứ 10. Chiến thắng này giúp anh trở thành thí sinh đầu tiên của Hà Nội đăng quang tại trận chung kết năm.

16 năm sau khoảnh khắc đứng trên bục cao nhất của cuộc thi, Minh Đức đã trải qua một hành trình khá khác biệt. Anh đi du học Úc, làm thêm nhiều công việc để mưu sinh, thay đổi định hướng nghề nghiệp và cuối cùng trở về Việt Nam khởi nghiệp.

Những năm tháng tự lập ở Australia

Sau khi tốt nghiệp THPT, Minh Đức sang Úc học ngành Tài chính - Kế toán tại Đại học Công nghệ Swinburne. Từng có thành tích học tập nổi bật ở Việt Nam nhưng bước vào môi trường mới, anh vẫn phải mất thời gian để thích nghi.

Ngoại ngữ là một trong những rào cản đầu tiên. Cách phát âm, ngữ điệu và tốc độ giao tiếp của người bản xứ khác với những gì từng được học khiến Minh Đức có thời điểm lo lắng vì sợ không theo kịp chương trình. Để cải thiện khả năng giao tiếp, anh chủ động làm việc nhóm với các sinh viên Úc. Qua những lần trao đổi, Minh Đức dần tự tin hơn khi sử dụng tiếng Anh và học được cách trình bày vấn đề ngắn gọn, rõ ý.

Không chỉ thích nghi với môi trường học tập, Minh Đức còn sớm tự trang trải một phần cuộc sống bằng việc làm thêm. Anh từng làm tại một tiệm rửa ô tô bán tự động. Công việc đòi hỏi phải đứng nhiều giờ mỗi ngày và khá vất vả đối với một sinh viên vốn quen với sách vở.

Sau đó, Minh Đức lần lượt thử sức với nhiều công việc khác như giao báo, pha chế, nấu ăn và gia sư Toán, Vật lý cho học sinh THPT. 

Công việc gắn bó lâu nhất với anh là phụ bếp tại một nhà hàng chuyên phục vụ tiệc cưới. Mỗi buổi tiệc có khoảng 300-500 khách, ca làm việc kéo dài từ 17h đến 2h sáng hôm sau. Tại đây, anh được giao khâu rửa bát bằng máy. Trong khoảng 40 phút, anh cùng hai đồng nghiệp phải xử lý xong khoảng 300 chiếc bát đĩa, từ rửa, tráng, lau khô đến xếp lên giá để kịp phục vụ lượt tiếp theo.

Những trải nghiệm này mang đến cho Minh Đức một cuộc sống hoàn toàn khác phía sau hình ảnh quán quân Olympia. Anh thậm chí được các cựu quán quân đặt cho biệt danh vui “ông tổ nghề rửa bát” bởi từng gắn bó với công việc này và giới thiệu chỗ làm cho bạn bè.

Nhiều lần thay đổi hướng đi

Dù đi làm thêm, Minh Đức vẫn duy trì việc học và tốt nghiệp với thành tích xuất sắc. Năm 2018, anh được chuyển thẳng lên chương trình Tiến sĩ Kinh tế năng lượng tại Đại học Công nghệ Swinburne. Anh còn tham gia giảng dạy môn Nguyên lý kinh tế.

Tuy nhiên, đến tháng 3/2021, Minh Đức quyết định dừng chương trình Tiến sĩ để chuyển sang học Thạc sĩ Hệ thống thông tin doanh nghiệp, định hướng chuyển đổi số.

Sau đó, anh làm gia sư và tham gia một dự án nông nghiệp của một tập đoàn lớn Việt Nam đầu tư tại Úc. Công việc này không kéo dài do không phù hợp với chuyên môn mà anh được đào tạo.

Những thay đổi liên tiếp trong học tập và công việc cũng giúp Minh Đức dần xác định điều mình muốn theo đuổi. Trong thời gian ở nước ngoài, anh nhận thấy Việt Nam đang có tốc độ phát triển nhanh, đặc biệt ở khoa học và công nghệ.

Từ đó, giáo dục trở thành lĩnh vực Minh Đức muốn gắn bó. Anh kỳ vọng những kiến thức và kinh nghiệm tích lũy trong nhiều năm ở nước ngoài có thể được sử dụng để hỗ trợ người trẻ trong học tập, phát triển kỹ năng và lựa chọn hướng đi phù hợp.

Trở về Việt Nam khởi nghiệp

Sau 13 năm sinh sống và làm việc tại Australia, năm 2024, Minh Đức trở về Việt Nam. Tại quê nhà, anh đảm nhận vị trí Trưởng bộ phận học thuật tại Trung tâm Edison, tập trung vào các hoạt động liên quan đến học tập và định hướng nghề nghiệp.

Minh Đức cũng tham gia quản trị một cộng đồng hướng nghiệp trên Facebook với hơn 70.000 thành viên, chủ yếu là người trẻ dưới 25 tuổi. Việc thường xuyên tiếp xúc với những câu hỏi về ngành học, nghề nghiệp và tương lai giúp anh tiếp tục theo đuổi công việc gắn với giáo dục.

Anh sau đó xây dựng các chương trình ôn luyện SAT và IELTS, trong đó có “Future Class - Đường lên đỉnh 1600 SAT” và “15h xây dựng kiến thức nền tảng Digital SAT”, dành cho học sinh từ lớp 9.

Đến tháng 7/2025, Minh Đức cùng một người bạn mở trung tâm luyện thi SAT và ngoại ngữ. Bước sang lĩnh vực kinh doanh giáo dục, Minh Đức cũng có những khoảng thời gian lo lắng, hoang mang, áp lực. Sau nhiều năm học tập và làm việc tại Australia, anh có nền tảng kiến thức và kinh nghiệm nhưng khi bắt đầu một hành trình mới vẫn luôn có nhiều thách thức.

Trong quá trình đó, Minh Đức nhận được sự ủng hộ từ người vợ làm nghề giáo viên. Thấu hiểu định hướng và niềm đam mê giáo dục của chồng, chị luôn ở bên, động viên anh tiếp tục con đường đã lựa chọn. 

Từ một học sinh chuyên Lý giành vòng nguyệt quế Olympia, Minh Đức đã đi qua nhiều môi trường và công việc khác nhau trước khi trở về Việt Nam. Anh lựa chọn đứng phía sau và đồng hành cùng những người trẻ đang chuẩn bị cho hành trình của chính mình.

* Tổng hợp