NSƯT Mạnh Tường (1946-2023) được nhắc đến như một trong những giọng đọc tiêu biểu của truyền hình Việt Nam thời kỳ đầu. Ông gắn bó với Đài Truyền hình Việt Nam từ những ngày còn sơ khai, đồng hành cùng các phát thanh viên thế hệ đầu như Kim Tiến, Thanh Hùng, Minh Trí, góp phần định hình phong cách thể hiện bản tin và phim tài liệu trên sóng quốc gia.

Giọng đọc huyền thoại của VTV

Sinh năm 1946 trong gia đình có 11 anh chị em, Mạnh Tường sớm bộc lộ năng khiếu âm nhạc và được thừa hưởng chất giọng tốt từ gia đình. Thời trẻ, ông tham gia đoàn văn công Binh chủng Phòng không - Không quân, đi biểu diễn phục vụ chiến sĩ trên nhiều mặt trận.

Một cơn xuất huyết dạ dày khiến ông buộc phải rời quân ngũ, trở về địa phương. Bước ngoặt đến vào năm 1973 khi Đài Truyền hình Việt Nam tuyển dụng phát thanh viên. Với lợi thế giọng nói và khả năng biểu diễn, ông trúng tuyển, gia nhập tổ phát thanh viên thuộc phòng Chương trình - tiền thân của Ban Thư ký Biên tập hiện nay.

Thời điểm đó, truyền hình Việt Nam còn rất mới, lịch phát sóng mỗi tuần chỉ gồm 2 buổi vào thứ Tư và thứ Bảy, mỗi buổi kéo dài 1 giờ. Nội dung xoay quanh các chuyên mục cơ bản như “Những bông hoa nhỏ”, phóng sự tài liệu, bản tin thời sự và chương trình văn nghệ.

Tổ phát thanh viên quy tụ những gương mặt đầu tiên như Kiều Oanh, Lan Hương, Hồng Trang, Minh Trí, Bích Ngọc và Mạnh Tường. Điều kiện làm việc hạn chế, trường quay sử dụng nhiều đèn chiếu công suất lớn, tỏa nhiệt cao nhưng chưa có hệ thống làm mát.

NSƯT Mạnh Tường từng chia sẻ môi trường làm việc khi đó được ví như “công nhân hầm lò”. Trong trường quay, phát thanh viên mặc vest, áo sơ mi chất liệu nilon ít thấm hút, khiến mồ hôi chảy nhiều dưới ánh đèn nóng. Sau mỗi bản tin, họ phải nhanh chóng cởi áo ngoài để giảm nhiệt.

“Lúc bấy giờ, khi làm chương trình, cần rất nhiều đèn rọi xung quanh. Nhưng chúng tôi phải dùng ánh sáng cực nóng mà không có các thiết bị điều hòa nhiệt độ. Khi lên hình, bên ngoài mặc comple, bên trong là áo sơ mi pha nilon sơ vin trong quần. Tới lúc giải lao, phải cởi vội chiếc áo vest bên ngoài ra, bỏ sơ vin thì mồ hôi chảy rào rào như tắm. Ai không biết thì thấy lạ nhưng đối với anh em trong nghề chúng tôi, đó là chuyện quá đỗi bình thường”, ông kể lại trong chương trình “Bữa trưa vui vẻ” năm 2015, nhân kỷ niệm 45 năm phát sóng chương trình đầu tiên của VTV.

Trong môi trường cạnh tranh nghề nghiệp cao, các phát thanh viên tự rèn luyện để hoàn thiện kỹ năng. NSƯT Mạnh Tường dành nhiều thời gian nghiên cứu cách đọc, nhịp điệu và cách truyền tải thông tin sao cho ngắn gọn, rõ ràng nhưng vẫn tạo sức thuyết phục.

Sau khoảng 2 năm công tác, ông được đánh giá là phát thanh viên chủ lực. Giọng đọc của ông mang đặc trưng nghiêm trang, dứt khoát, thiên về tính thuyết minh, tạo cảm giác chắc chắn và tin cậy. Phong cách này tạo nên sự khác biệt so với sự mềm mại của Minh Trí hay Kim Tiến.

Trong suốt sự nghiệp, ông tham gia đọc và thuyết minh nhiều bản tin thời sự, phim tài liệu và các tác phẩm điện ảnh nổi tiếng, góp phần đưa những nội dung này đến gần hơn với công chúng.

Theo NSƯT Mạnh Tường, phát thanh viên là một lĩnh vực mang tính nghệ thuật, đòi hỏi sự kết hợp giữa giọng đọc, biểu cảm khuôn mặt, ngữ điệu và phong thái. Ông cho rằng mỗi bản tin cần được đầu tư kỹ lưỡng để truyền tải trọn vẹn thông điệp trong thời lượng ngắn.

Sau này, ông đảm nhiệm vị trí Trưởng phòng Phát thanh viên, trực tiếp đào tạo và dẫn dắt nhiều thế hệ kế cận như Phương Hoa, Nhật Lệ, Ngọc Trâm, Minh Khuê. Dưới sự phụ trách của ông, phòng Phát thanh viên đã đào tạo khoảng 200 phát thanh viên cho các đài địa phương, từ Quy Nhơn trở ra các tỉnh phía Bắc.

Cùng với Kim Tiến, Thanh Hùng và Minh Trí, NSƯT Mạnh Tường thuộc nhóm phát thanh viên tiêu biểu được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú của Đài Truyền hình Việt Nam.

Từng bị đồn đoán khi biến mất khỏi sóng giờ vàng

Khi công việc đang ở giai đoạn thuận lợi, cơn đau dạ dày khiến NSƯT Mạnh Tường sút cân nghiêm trọng, thể trạng suy giảm. Việc này ảnh hưởng trực tiếp đến hình ảnh khi lên sóng, dẫn đến việc ông phải tạm dừng xuất hiện trong các bản tin thời sự. Từ một phát thanh viên đang được yêu mến ngày nào cũng xuất hiện trên sóng vào "giờ vàng" đột nhiên "biến mất" khiến ông buồn vô kể.

Trong khoảng thời gian đó, đã xuất hiện nhiều đồn đoán xung quanh sự vắng mặt của NSƯT Mạnh Tường. Trước những thông tin này, ông cho biết nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc ngoại hình không còn phù hợp với yêu cầu lên hình, nên được cơ quan phân công chuyển sang đảm nhiệm công việc thuyết minh phim truyện.

Việc chuyển sang một lĩnh vực mới ban đầu tạo ra những hụt hẫng nhất định. Tuy nhiên, với tinh thần gắn bó với nghề, NSƯT Mạnh Tường nhanh chóng thích nghi, dành thời gian nghiên cứu cách thể hiện phù hợp với đặc thù thuyết minh phim.

Ông đặt mục tiêu đạt chất lượng cao trong công việc mới, tương tự như giai đoạn làm phát thanh viên thời sự. Lợi thế từng trải qua môi trường quân đội, trực tiếp chứng kiến chiến tranh giúp ông có chiều sâu cảm xúc khi thể hiện các tác phẩm cùng đề tài.

Thời điểm đó, truyền hình Việt Nam phát sóng nhiều bộ phim chiến tranh của Liên Xô. Giọng đọc của NSƯT Mạnh Tường, với sắc thái trầm, chắc và giàu cảm xúc, tạo sự đồng cảm với nội dung phim. Những tác phẩm như “17 Khoảnh khắc mùa xuân”, “Cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại” gắn liền với tên tuổi ông, trở thành ký ức quen thuộc của nhiều thế hệ khán giả.

NSƯT Mạnh Tường kết hôn với đạo diễn Kim Thúy. Ông từng chia sẻ mối quan hệ này đến từ sự đồng điệu trong nghề nghiệp và được ông xem là một cơ duyên. Trong đời sống gia đình, sự điềm đạm của ông tạo sự cân bằng với tính cách sôi nổi của người bạn đời.

Vợ chồng ông có 2 con gái. Về già, ông tận hưởng cuộc sống an nhiên, bình lặng bên vợ con.

NSƯT Mạnh Tường qua đời ngày 9/11/2023, hưởng thọ 77 tuổi. Sự ra đi của ông để lại nhiều tiếc thương trong giới làm nghề và khán giả.

Trong suốt sự nghiệp, ông vừa là phát thanh viên, giọng thuyết minh tiêu biểu, vừa là người tham gia đào tạo nhiều thế hệ kế cận. Dấu ấn của NSƯT Mạnh Tường thể hiện qua phong cách đọc chuẩn mực, tinh thần làm nghề nghiêm túc và những đóng góp đối với sự phát triển của đội ngũ phát thanh viên truyền hình Việt Nam.