Sinh năm 1976 tại Phú Thọ, NSND Xuân Bắc (tên thật Nguyễn Xuân Bắc) là gương mặt quen thuộc của sân khấu kịch và truyền hình Việt Nam. Từ xuất phát điểm không thuộc gia đình nghệ thuật, anh từng bước khẳng định vị trí qua loạt vai diễn ấn tượng. Sau đó, Xuân Bắc mở rộng hoạt động sang lĩnh vực dẫn chương trình, trở thành MC được đông đảo khán giả yêu thích với lối dẫn linh hoạt, giàu tính tương tác.

Từ Núi của “Sóng ở đáy sông” đến Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn

Trong chương trình “Cuộc hẹn cuối tuần”, Xuân Bắc tiết lộ anh đến với nghề diễn vì may mắn và thích nổi tiếng. Thời bé, anh ước mơ trở thành phi công chỉ để thỏa mãn một sự tò mò của mình. Nhưng sau này cuộc đời lại rẽ lối sang nghiệp diễn xuất, nghệ thuật.

Sau khi hoàn thành bậc phổ thông, Xuân Bắc tham gia thi tuyển vào 4 trường đại học và nhận được nhiều giấy báo trúng tuyển, trong đó có vị trí Á khoa Trường Đại học Văn hóa Hà Nội. Ban đầu, anh lựa chọn theo học tại đây và đã chuẩn bị nhập học. Tuy nhiên, vào thời điểm lên đường, anh nhận thêm giấy báo trúng tuyển của Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội.

Theo chia sẻ trên báo Dân Việt, NSND Xuân Bắc cho biết: “Tôi đăng ký hồ sơ 4 trường và đỗ 'cổ khoa' (Á khoa) khoa Văn hóa trường Đại học Văn hóa. Lúc chuẩn bị lên đường thì bác hàng xóm gọi báo còn một giấy báo nữa, lúc đó tôi mới nhớ mình còn 1 giấy báo của trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội.

Tôi lại quay về hỏi bố mẹ: ‘Bố mẹ ơi, con lại nhận được một giấy báo trúng tuyển nữa, bây giờ con đi học trường nào?’. Cho đến bây giờ, tôi vẫn phải cảm ơn bố tôi vì ông đưa ra kim chỉ nam cho tất cả anh em. Bố bảo, con học trường nào cũng được, ngành nào cũng được nhưng con phải giỏi. Bởi chính con mới làm ra con người của con.

Tôi lại chạy xuống bếp hỏi mẹ tôi, mẹ tôi bảo: ‘Con học trường nào cũng được miễn ngoan và khỏe’. Và tôi đã quyết định đi theo trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh vì tôi thích được nổi tiếng như anh Xuân Hinh, chị Minh Vượng, anh Chí Trung - những thần tượng lớn của tôi".

NSND Xuân Bắc kể rằng, thời đi học đại học, số tiền anh có nhiều nhất mỗi tháng là 350.000 đồng. Mỗi lần về nhà, anh được mẹ, chị gái và chị dâu cho tiền. Anh thường chỉ nhận một nửa trong số tiền được cho. Số tiền gia đình cho và chu cấp để đi học mỗi tháng dùng chủ yếu cho việc ăn uống. Thời đó, bạn bè trong trường Sân khấu - Điện ảnh hay gọi anh là "Bắc quẩy". Những lần bạn bè rủ nhau đi uống trà đá hoặc nhân trần, anh lại thường quy lại thành quẩy, chỉ thích ăn chứ không thích uống.

Trong môi trường đào tạo chuyên nghiệp, anh từng gặp khó khăn ban đầu do không có nền tảng gia đình nghệ thuật, nhưng dần khẳng định khả năng nhờ sự nỗ lực và lối diễn tự nhiên.

Ngoài học tập, Xuân Bắc từng tham gia các cuộc thi dành cho học sinh và đạt giải Nhất cuộc thi Nam sinh thanh lịch cấp trường, sau đó đoạt giải Nhì cấp tỉnh. Những trải nghiệm này góp phần hình thành sự tự tin trước công chúng.

Năm 1998, sau khi tốt nghiệp, Xuân Bắc về công tác tại Nhà hát Kịch Việt Nam. Tại đây, anh tham gia nhiều vở diễn phản ánh đời sống xã hội, mang tính thời sự và giá trị nhân văn.

Ở lĩnh vực phim truyền hình, anh góp mặt trong các tác phẩm như “12A và 4H”, “Ngã ba Đồng Lộc”, “Chuyện nhà Mộc”, “Đồng quê xào xạc”… Bước ngoặt lớn đến vào năm 2000 với bộ phim “Sóng ở đáy song”, chuyển thể từ tiểu thuyết của Lê Lựu, do đạo diễn Phi Đức Tiến thực hiện.

Vai diễn Núi ban đầu được giao cho một diễn viên khác. Trong một lần hỗ trợ đồng nghiệp, Xuân Bắc được giới thiệu thử vai. Anh dành nhiều giờ đọc kịch bản và nhanh chóng được đạo diễn lựa chọn. Nhân vật Núi - một chàng trai hiền lành trở nên gai góc trước biến cố, rồi lựa chọn hoàn lương, đã tạo dấu ấn mạnh mẽ, giúp Xuân Bắc được công chúng biết đến rộng rãi. Đây được xem là cột mốc quan trọng trong sự nghiệp của anh.

Sau thành công này, anh tiếp tục tham gia các dự án như “Miếu làng”, “Công dân vàng”, “Chuyện ngày xưa”, “Vua bãi rác”…, đồng thời duy trì hoạt động sân khấu.

Sau bộ phim “Con đường sáng”, năm 2007, Xuân Bắc giảm hoạt động diễn xuất để chuyển sang lĩnh vực dẫn chương trình. Nhờ khả năng ứng biến và phong cách dẫn dắt linh hoạt, anh trở thành MC quen thuộc qua các chương trình như “Hỏi xoáy đáp xoay”, “Đuổi hình bắt chữ”, “Ơn giời cậu đây rồi”, “Đồ rê mí”, “Vua tiếng Việt”.

Song song, anh tham gia nhiều chương trình giải trí như “Gặp nhau cuối năm”, “Gala cười”, “Thư giãn cuối tuần”, “Bố ơi mình đi đâu thế”. Trong đó, hình tượng Nam Tào trong “Táo quân” được khán giả ghi nhận như một vai diễn tiêu biểu, góp phần củng cố vị trí của Xuân Bắc trên truyền hình nhờ lối thể hiện dí dỏm, linh hoạt nhưng vẫn gần gũi.

Bên cạnh vai trò MC, anh còn tham gia ban giám khảo các chương trình như “SV 2000”, “SV 2016”, “Gương mặt thân quen nhí”.

Trong lĩnh vực quản lý, Xuân Bắc được bổ nhiệm Phó Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam năm 2016, sau đó giữ chức Giám đốc từ tháng 1/2021. Dưới sự điều hành của anh, đơn vị có những nỗ lực đổi mới nhằm tiếp cận khán giả hiện đại.

Ngày 30/10/2024, anh được bổ nhiệm làm Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn, đánh dấu bước chuyển sang vai trò quản lý cấp ngành.

Trong hoạt động xã hội, Xuân Bắc từng là Đại sứ thiện chí của UNICEF về nước sạch và vệ sinh môi trường. Anh đồng thời đảm nhiệm nhiều vị trí như Ủy viên Hội đồng Đội Trung ương khóa VIII, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam khóa VIII, Chủ tịch danh dự Hội Nghệ sĩ trẻ Hà Nội.

Xuân Bắc được phong tặng danh hiệu NSƯT năm 2016 và NSND năm 2023. Năm 2022, khi đang giữ cương vị Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam, anh được trao Huân chương Lao động hạng Ba nhân dịp kỷ niệm 70 năm thành lập nhà hát, ghi nhận những đóng góp trong hoạt động nghệ thuật và công tác quản lý.

Ngoài ra, anh từng được vinh danh Gương mặt trẻ Thủ đô tiêu biểu năm 2009 cùng nhiều giải thưởng, danh hiệu khác.

Tổ ấm hạnh phúc bên bà xã và 3 con trai

Bên cạnh sự nghiệp nghệ thuật và công tác quản lý, đời sống riêng của NSND Xuân Bắc nhận được sự quan tâm từ công chúng. Nam nghệ sĩ kết hôn với bà xã Nguyễn Hồng Nhung vào năm 2006.

Hồng Nhung sinh năm 1982, trưởng thành trong gia đình có điều kiện tại Hà Nội, được định hướng theo lĩnh vực nghệ thuật từ sớm. Năm 2004, chị cùng Xuân Bắc, Tự Long tham gia "Gala Cười" và gây chú ý với tiểu phẩm "Tỏ tình qua điện thoại". Nếu nam nghệ sĩ sinh năm 1976 vào vai chàng trai si tình nhưng nhát gái thì vợ anh tự tin hóa thân thành nhân vật Tạ Thị Lạng hài hước, đáng yêu.

Nhờ sự kết hợp ăn ý, cặp đôi nhận nhiều lời khen ngợi của cả giới chuyên môn và khán giả. Sau đó 2 năm, Nguyễn Hồng Nhung và Xuân Bắc bất ngờ nên duyên vợ chồng.

Sau khi về chung một nhà, Xuân Bắc vẫn duy trì các hoạt động nghệ thuật quen thuộc còn Nguyễn Hồng Nhung học lên Thạc sĩ và trở thành giảng viên khoa Sân khấu của trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội. Bên cạnh đó, chị quán xuyến gia đình để Xuân Bắc toàn tâm phát triển, thăng tiến hơn trong sự nghiệp.

Cặp đôi có 3 con trai là Khánh Minh (sinh năm 2007), Bi Béo (tên thật Võ Nguyên, sinh năm 2009) và bé Bão (sinh năm 2018). Trong đó, con trai thứ 2 - Bi Béo, được nhiều khán giả biết đến sau khi tham gia “Bố ơi mình đi đâu thế” mùa 2 và một số chương trình giải trí.

Xuân Bắc cho biết cách giáo dục con cái của anh chịu ảnh hưởng từ gia đình, với quan điểm “yêu con bằng cảm xúc, dạy con bằng lý trí”. Anh không đặt ra định hướng nghề nghiệp cụ thể cho các con, thay vào đó chú trọng trang bị kiến thức, kỹ năng và khả năng tự đưa ra quyết định. Trong các chia sẻ, nam nghệ sĩ nhấn mạnh việc chuẩn bị nền tảng nhận thức để con sẵn sàng đối mặt với khó khăn là yếu tố quan trọng.

Trên các nền tảng cá nhân, Xuân Bắc và các con thường xuyên đăng tải những đoạn video về đời sống thường nhật, thu hút sự quan tâm của công chúng. Các con của anh cũng nhận được nhiều nhận xét về sự thông minh, hoạt ngôn.

Cơ ngơi hoành tráng được ví như “biệt phủ thu nhỏ”

Cơ ngơi của gia đình Xuân Bắc ở ngoại thành Hà Nội cũng gây ấn tượng với quy mô hoành tráng, thiết kế tinh tế trong từng chi tiết. Đây là nơi gia đình nam nghệ sĩ sinh sống, được xây dựng theo định hướng kết hợp giữa không gian sinh hoạt và môi trường gần gũi thiên nhiên.

Công trình được đưa vào sử dụng từ năm 2018, gồm 2 tầng chính và 1 tầng hầm. Tổng thể kiến trúc gây ấn tượng bởi quy mô rộng lớn, thường được nhắc đến như một “biệt phủ thu nhỏ”. Điểm nổi bật của căn nhà là việc sử dụng gỗ tự nhiên làm vật liệu chủ đạo ở cả 4 mặt, từ kết cấu đến nội thất, tạo nên sự thống nhất trong phong cách thiết kế.

Bao quanh căn biệt thự là khuôn viên rộng với hệ thống cây xanh, hoa cỏ và hồ cá. Lối đi lát đá xen kẽ thảm cỏ, kết hợp các cụm hoa tạo nên cảnh quan hài hòa. Từ hiên nhà, có thể quan sát toàn bộ khu vườn với không gian thoáng đãng, góp phần mang lại cảm giác thư giãn.

Trong khuôn viên, gia đình bố trí thêm các khu vực bàn ghế ngoài trời và chòi nghỉ, phục vụ sinh hoạt và tiếp khách. Ngoài ngôi nhà chính, một số công trình nhỏ được xây dựng xen kẽ giữa mảng xanh, tạo điểm nhấn cho tổng thể không gian mà vẫn giữ được sự cân đối.

Bước vào bên trong, căn biệt thự của Xuân Bắc tiếp tục ghi điểm với vẻ sang trọng mang đậm tinh thần truyền thống.

Nội thất chủ đạo vẫn là gỗ tự nhiên, từ trần, cột cho đến các món đồ lớn nhỏ, tạo nên tổng thể ấm cúng và bền bỉ theo thời gian. Từng chi tiết đều được sắp đặt có chủ ý: Từ sập gụ, tủ thờ, bình gốm đến những chiếc đồng hồ cổ… tất cả hòa quyện hài hòa, vừa tôn lên nét tinh tế, vừa phản ánh rõ gu thẩm mỹ chỉn chu của nam nghệ sĩ.