Ngành công nghiệp ô tô châu Âu đang đối mặt với sức ép chưa từng có khi năng lực sản xuất vượt xa nhu cầu thực tế của thị trường. Báo Handelsblatt của Đức dẫn nghiên cứu mới nhất từ Công ty tư vấn BCG cho biết gần một phần ba số nhà máy ô tô tại châu Âu hiện không còn cần thiết nếu xét theo quy mô tiêu thụ hiện nay, buộc nhiều tập đoàn sản xuất xe phải cân nhắc thu hẹp hoạt động.

Theo nghiên cứu, các nhà máy ô tô trong khu vực hiện chỉ vận hành với mức công suất trung bình khoảng 59%, thấp hơn đáng kể so với ngưỡng khoảng 80% được xem là tối ưu để đảm bảo hiệu quả sản xuất và chi phí. BCG ước tính ngành ô tô châu Âu đang dư thừa năng lực sản xuất khoảng 5,4 triệu xe mỗi năm, tương đương công suất của hơn 35 nhà máy trong tổng số khoảng 90 cơ sở sản xuất đang hoạt động.

Các chuyên gia nhận định đây không còn là vấn đề mang tính chu kỳ mà đã trở thành thách thức mang tính cơ cấu của ngành. Theo ông Albert Waas, chuyên gia ô tô của BCG, việc đóng cửa một số nhà máy tại Đức cũng như nhiều quốc gia châu Âu gần như là điều không thể tránh khỏi nếu các doanh nghiệp muốn duy trì khả năng cạnh tranh và kiểm soát chi phí. Hiện có hơn 10 cơ sở sản xuất được đánh giá đang đối mặt với nguy cơ cao phải dừng hoạt động trong những năm tới.

Áp lực tái cơ cấu tập trung chủ yếu vào các hãng sản xuất xe phổ thông. Theo BCG, tập đoàn Stellantis dự kiến cắt giảm khoảng 800.000 xe công suất sản xuất tại châu Âu, tương đương khoảng 17% năng lực hiện có. Trong khi đó, các nhà sản xuất xe sang cũng không nằm ngoài xu hướng điều chỉnh quy mô.

Mercedes-Benz dự kiến giảm công suất sản xuất toàn cầu từ hơn 2,5 triệu xe trong năm 2024 xuống còn khoảng 2,2 triệu xe vào năm 2028. BMW cũng ghi nhận sản lượng sụt giảm trong năm 2024 khi thị trường tiêu thụ không đạt kỳ vọng.

Theo giới phân tích, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc nhu cầu ô tô toàn cầu không phục hồi như những dự báo trước đại dịch COVID-19. Nếu trước đây ngành công nghiệp từng kỳ vọng doanh số bán xe trên toàn cầu có thể duy trì ở mức trên 100 triệu xe mỗi năm, thì hiện nay nhiều tổ chức dự báo thị trường sẽ chỉ ổn định quanh ngưỡng khoảng 90 triệu xe mỗi năm.

Tại châu Âu, nhu cầu mua xe vẫn chưa quay trở lại mức trước đại dịch, trong khi tốc độ tăng trưởng của thị trường Trung Quốc cũng chậm hơn kỳ vọng. Bên cạnh đó, xu hướng các hãng xe mở rộng sản xuất ngay tại Mỹ và Trung Quốc để phục vụ nhu cầu nội địa khiến vai trò của các nhà máy tại châu Âu dần suy giảm.

BCG cho rằng một số giải pháp như chuyển đổi nhà máy sang sản xuất linh kiện, hợp tác với các hãng xe Trung Quốc hoặc tham gia chuỗi cung ứng cho ngành công nghiệp quốc phòng chỉ có thể giúp tận dụng một phần năng lực dư thừa. Tuy nhiên, về dài hạn, việc đóng cửa các cơ sở hoạt động kém hiệu quả vẫn được xem là giải pháp quan trọng nhằm tái cân bằng cung - cầu, giảm chi phí sản xuất và nâng cao sức cạnh tranh của ngành ô tô châu Âu.

Quá trình tái cấu trúc được dự báo sẽ tạo ra nhiều tác động đối với thị trường lao động, chuỗi cung ứng và chiến lược phát triển của các tập đoàn ô tô trong những năm tới. Đồng thời, đây cũng phản ánh sự thay đổi sâu sắc của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu khi các doanh nghiệp phải thích ứng với nhu cầu tiêu dùng mới, xu hướng điện hóa phương tiện và sự dịch chuyển của các trung tâm sản xuất trên thế giới.