Chính phủ đã ban hành Nghị định số 255/2026/NĐ-CP quy định về quản lý thuế đối với các giao dịch liên kết của doanh nghiệp có quan hệ liên kết. Nghị định quy định đầy đủ các nguyên tắc quản lý thuế, tiêu chí xác định quan hệ liên kết, phương pháp xác định giá giao dịch liên kết cũng như quyền, nghĩa vụ của người nộp thuế và trách nhiệm của các cơ quan quản lý.

Theo Nghị định, giao dịch liên kết bao gồm các hoạt động mua bán, trao đổi, chuyển nhượng hàng hóa, dịch vụ, tài sản hữu hình và vô hình; các giao dịch vay, cho vay, bảo lãnh tài chính, chuyển giao công nghệ, chia sẻ chi phí, sử dụng chung nguồn lực giữa các bên có quan hệ liên kết. Các giao dịch thuộc diện Nhà nước định giá theo quy định của pháp luật về giá không thuộc phạm vi điều chỉnh.

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định là quy định chi tiết các trường hợp được xác định là có quan hệ liên kết theo Luật Quản lý thuế. Theo đó, doanh nghiệp được coi là có quan hệ liên kết khi trực tiếp hoặc gián tiếp sở hữu từ 25% vốn góp của doanh nghiệp khác; cùng chịu sự sở hữu của một bên thứ ba; là cổ đông lớn nhất nắm giữ tối thiểu 10% cổ phần; hoặc có quan hệ bảo lãnh, cho vay đáp ứng các điều kiện về tỷ lệ vốn và dư nợ theo quy định.

Ngoài yếu tố sở hữu vốn, quan hệ liên kết còn được xác định thông qua quyền kiểm soát hoạt động quản trị, điều hành doanh nghiệp; quan hệ giữa các thành viên ban lãnh đạo; quan hệ gia đình giữa các cá nhân có quyền điều hành doanh nghiệp; quan hệ giữa trụ sở chính với cơ sở thường trú; doanh nghiệp chịu sự kiểm soát của cùng một cá nhân hoặc các trường hợp doanh nghiệp chịu sự chi phối thực tế trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Nghị định cũng bổ sung quy định đối với các giao dịch chuyển nhượng vốn, vay và cho vay giữa doanh nghiệp với cá nhân có quan hệ điều hành, kiểm soát doanh nghiệp, đồng thời làm rõ trường hợp tổ chức tín dụng và các công ty con, công ty liên kết cũng thuộc phạm vi điều chỉnh.

Đối với người nộp thuế, Nghị định yêu cầu việc kê khai và xác định giá giao dịch liên kết không được làm giảm nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp tại Việt Nam. Doanh nghiệp có trách nhiệm thực hiện phân tích so sánh, lựa chọn phương pháp xác định giá giao dịch liên kết phù hợp; kê khai đầy đủ thông tin về quan hệ liên kết và các giao dịch phát sinh theo các biểu mẫu ban hành kèm theo Nghị định, đồng thời nộp cùng hồ sơ quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp phải lập, lưu giữ và cung cấp đầy đủ Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết, bao gồm hồ sơ quốc gia, hồ sơ toàn cầu, thông tin về giao dịch liên kết và báo cáo lợi nhuận liên quốc gia của công ty mẹ tối cao (nếu thuộc diện áp dụng). Toàn bộ hồ sơ phải được hoàn thành trước thời điểm nộp hồ sơ quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp hằng năm và sẵn sàng cung cấp khi cơ quan thuế yêu cầu trong quá trình thanh tra, kiểm tra hoặc tham vấn.

Theo Nghị định, người nộp thuế chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính đầy đủ, trung thực và chính xác của toàn bộ thông tin, tài liệu liên quan đến giao dịch liên kết. Đối với các công ty tư vấn, doanh nghiệp kiểm toán độc lập hoặc đại lý thuế được doanh nghiệp ủy quyền lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết, các đơn vị này cũng phải tuân thủ đầy đủ quy định của pháp luật về quản lý thuế và chịu trách nhiệm trước pháp luật đối với nội dung tư vấn, kê khai.

Việc ban hành Nghị định số 255/2026/NĐ-CP được đánh giá là bước hoàn thiện quan trọng trong khung pháp lý về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có quan hệ liên kết, góp phần nâng cao tính minh bạch, hạn chế hành vi chuyển giá, chống thất thu ngân sách và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa các doanh nghiệp.