Liên kết để nâng giá trị

Mới đây, Liên minh Hợp tác xã tỉnh Đắk Lắk tổ chức Hội nghị nhân rộng mô hình hợp tác xã hoạt động hiệu quả trên địa bàn tỉnh năm 2026. Hội nghị có sự tham gia của đại diện các sở, ngành, địa phương, doanh nghiệp và các hợp tác xã (HTX) trên địa bàn tỉnh.

Hội nghị tập trung chia sẻ kinh nghiệm từ những mô hình HTX hoạt động hiệu quả, trao đổi giải pháp nâng cao năng lực sản xuất, mở rộng thị trường và tăng cường liên kết. Đây cũng là dịp để các HTX kết nối với doanh nghiệp trong cung ứng, tiêu thụ sản phẩm, đồng thời tiếp cận thêm thông tin về vốn và các chính sách hỗ trợ.

Tại hội nghị, đại diện HTX Nông nghiệp công nghệ cao Xanh Cao Nguyên, HTX Hala Farm Việt Nam và HTX Nông nghiệp kinh doanh tổng hợp Đồng Din chia sẻ những kinh nghiệm thực tế trong quá trình hoạt động. Đại diện một số doanh nghiệp cũng trao đổi về nhu cầu cung ứng, tiêu thụ sản phẩm.

Một trong những vấn đề được các đại biểu đề cập là tổ chức vùng nguyên liệu gắn với kiểm soát chất lượng và liên kết tiêu thụ.

Theo ông Nguyễn Văn Thanh Bình, Tổng Giám đốc HTX Xanh Cao Nguyên, việc xây dựng mã số vùng trồng (MSVT) cần gắn với kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và liên kết tiêu thụ. Doanh nghiệp cần nguồn nguyên liệu ổn định, chất lượng đồng đều; nông dân cần được hướng dẫn kỹ thuật, cập nhật thông tin thị trường và có đầu ra. Trong chuỗi này, HTX giữ vai trò tổ chức, điều phối và kết nối các bên.

Theo ông Bình, MSVT không chỉ là công cụ quản lý vùng sản xuất mà còn góp phần tạo dựng uy tín cho sản phẩm. Tuy nhiên, có MSVT chưa đồng nghĩa với việc hình thành một chuỗi giá trị hoàn chỉnh.

Để vùng nguyên liệu hoạt động hiệu quả, HTX và thành viên phải duy trì đúng quy trình sản xuất; doanh nghiệp thực hiện các cam kết liên kết; các khâu từ sản xuất, thu hoạch, thu mua đến tiêu thụ cũng cần được kiểm soát. Khi những mắt xích này được kết nối chặt chẽ, sản phẩm mới có khả năng đáp ứng những thị trường yêu cầu cao về chất lượng và nguồn gốc.

Ở hướng khác, HTX Hala Farm Việt Nam tập trung vào chế biến sâu và xây dựng thương hiệu để gia tăng giá trị nông sản. Bà Nguyễn Lan, Giám đốc điều hành HTX Hala Farm Việt Nam, cho rằng nếu chỉ tiêu thụ nguyên liệu thô thì giá trị tạo ra còn hạn chế. Vì vậy, HTX phải thay đổi từ cách tổ chức sản xuất đến phát triển sản phẩm, trong đó nhu cầu của người tiêu dùng cần được xem là cơ sở để định hướng sản xuất.

Cùng với chế biến, sản phẩm phải được chuẩn hóa từ nguyên liệu, công thức, quy trình sản xuất, chất lượng, pháp lý, truy xuất nguồn gốc đến bao bì và thương hiệu.

Đây là quá trình đòi hỏi nguồn lực và kiến thức mà một HTX khó có thể tự giải quyết. Theo bà Lan, sự kết nối giữa nông dân, nhà khoa học, doanh nghiệp, HTX và cơ quan quản lý sẽ giúp phát huy thế mạnh của từng bên, qua đó hình thành chuỗi giá trị bền vững hơn.

Mở rộng không gian cho sản phẩm

Bên cạnh tổ chức vùng nguyên liệu và chế biến sâu, phát triển sản phẩm OCOP, ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số cũng được các đại biểu đề cập tại hội nghị.

Ông Nguyễn Hoàng Chương, Chủ tịch HĐQT, Giám đốc HTX Nông nghiệp kinh doanh tổng hợp Đồng Din, cho rằng phát triển sản phẩm OCOP cần đi vào chiều sâu. Chất lượng nguyên liệu, quy trình sản xuất, bao bì, nhãn hiệu và truy xuất nguồn gốc phải được chú trọng ngay từ đầu.

Cùng với đó, việc ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số trong sản xuất, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm đang mở thêm cơ hội tiếp cận thị trường cho các HTX. Các kênh bán hàng trực tuyến giúp sản phẩm vượt khỏi phạm vi thị trường truyền thống, tiếp cận trực tiếp hơn với người tiêu dùng.

Theo ông Chương, sản phẩm OCOP cũng có thể được nâng giá trị khi gắn với du lịch nông nghiệp, văn hóa địa phương và kinh tế cộng đồng. Khi đó, sản phẩm không chỉ mang giá trị hàng hóa mà còn gắn với câu chuyện của vùng đất, văn hóa và sinh kế của người dân.

Từ thực tế hoạt động của các HTX, ông Lê Văn Dần, Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh, cho rằng mỗi HTX cần xác định rõ lợi thế, tập trung vào những ngành nghề, sản phẩm có khả năng cạnh tranh; đồng thời nâng chất lượng, xây dựng thương hiệu và mở rộng liên kết.

Ở góc độ liên kết giữa HTX và doanh nghiệp, ông Lê Bá Cảnh, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, cho rằng vấn đề hiện nay không chỉ nằm ở việc phát triển số lượng HTX mà quan trọng hơn là nâng năng lực quản trị, chất lượng sản phẩm, thị trường và khả năng liên kết lâu dài.

HTX có lợi thế trong tập hợp thành viên, tổ chức sản xuất và xây dựng vùng nguyên liệu. Trong khi đó, doanh nghiệp có thế mạnh về vốn, công nghệ, quản trị, chế biến và thị trường. Việc kết nối hiệu quả hai khu vực sẽ giúp bổ trợ thế mạnh của nhau, tạo chuỗi giá trị ổn định hơn.

Từ những kinh nghiệm được chia sẻ tại hội nghị, có thể thấy nâng giá trị nông sản không thể chỉ dựa vào một công đoạn riêng lẻ. Vùng nguyên liệu cần được tổ chức bài bản; quy trình sản xuất phải được kiểm soát; sản phẩm cần được chế biến, chuẩn hóa và xây dựng thương hiệu; còn thị trường phải được tính đến ngay trong quá trình sản xuất.

Trong chuỗi đó, HTX có thể đóng vai trò cầu nối giữa nông dân với doanh nghiệp, giữa vùng nguyên liệu với thị trường và giữa sản xuất với chế biến, tiêu thụ. Nâng cao năng lực liên kết vì thế không chỉ giúp HTX mở rộng thị trường mà còn tạo thêm giá trị cho thành viên, nâng sức cạnh tranh của sản phẩm và góp phần phát huy vai trò của kinh tế tập thể trong sản xuất nông nghiệp.