Khi nông sản bước lên màn hình

Đắk Lắk có nhiều sản phẩm nông nghiệp chủ lực như cà phê, sầu riêng, hồ tiêu, mắc ca, ca cao cùng hàng trăm sản phẩm OCOP. Tuy nhiên, sản phẩm tốt không đồng nghĩa với việc thị trường tự tìm đến. Trong môi trường cạnh tranh ngày càng lớn, người sản xuất phải đồng thời quan tâm chất lượng, thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và cách tiếp cận người tiêu dùng.

Mạng xã hội đang mở ra một hướng đi mới. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các khâu trung gian, nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp có thể giới thiệu sản phẩm trực tiếp đến khách hàng thông qua Facebook, TikTok, Zalo hoặc các sàn thương mại điện tử.

Livestream là một ví dụ rõ nét. Tại Lễ hội Sầu riêng Đắk Lắk 2026, 16 phiên livestream đã thu hút hơn 4,25 triệu lượt xem, chốt hơn 8.700 đơn hàng, với doanh thu trên 11 tỷ đồng. Những con số này cho thấy hoạt động bán hàng trực tuyến đã vượt khỏi phạm vi thử nghiệm, trở thành một kênh kết nối thị trường có khả năng tạo ra doanh thu thực tế.

Điểm đáng chú ý là cách giới thiệu nông sản trên môi trường số cũng thay đổi. Người bán không chỉ đưa hình ảnh sản phẩm và giá bán lên mạng mà có thể đưa người tiêu dùng về tận vườn, giới thiệu quá trình chăm sóc, thu hoạch, sơ chế, đóng gói và truy xuất nguồn gốc.

Với nông sản, cách làm này đặc biệt quan trọng bởi người mua thường khó đánh giá chất lượng chỉ qua một bức ảnh. Những thông tin về vùng trồng, quy trình sản xuất và người trực tiếp làm ra sản phẩm giúp tăng khả năng nhận diện và tạo thêm cơ sở để khách hàng lựa chọn.

Công nghệ phải phục vụ thị trường

Chuyển đổi số trong nông nghiệp không nhất thiết bắt đầu bằng những công nghệ phức tạp. Với nhiều nông hộ, bước đầu có thể chỉ là sử dụng điện thoại để ghi chép sản xuất, lưu trữ hình ảnh, quản lý khách hàng hoặc giới thiệu sản phẩm.

Khi cần chứng minh nguồn gốc, người sản xuất có thể áp dụng nhật ký điện tử, mã QR và các giải pháp truy xuất. Khi sản phẩm đã có chất lượng nhưng khó tiếp cận người mua, mạng xã hội và livestream có thể trở thành công cụ quảng bá. AI cũng có thể hỗ trợ tạo nội dung, hình ảnh, video và xử lý những công việc mà trước đây nông hộ thường phải thuê bên ngoài.

Điều quan trọng là lựa chọn công cụ phù hợp với nhu cầu thực tế. Một nông hộ không nhất thiết phải xuất hiện đồng thời trên nhiều nền tảng. Việc tập trung vào một kênh phù hợp, duy trì nội dung đều đặn và xây dựng nhóm khách hàng riêng có thể hiệu quả hơn việc chạy theo quá nhiều xu hướng.

Môi trường số cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về tính minh bạch. Khi người tiêu dùng có thể tìm kiếm thông tin về sản phẩm chỉ bằng vài thao tác, những nội dung thiếu chính xác hoặc quảng cáo quá mức dễ làm mất niềm tin.

Đối với nông dân, đây cũng là một thay đổi đáng kể. Bên cạnh kỹ thuật sản xuất, họ cần biết sản phẩm của mình có điểm gì khác biệt, khách hàng là ai và câu chuyện nào có thể tạo sự quan tâm. Kỹ năng quay video, chụp ảnh, viết nội dung hay livestream vì thế dần trở thành những kỹ năng hỗ trợ bán hàng.

Tuy nhiên, livestream không thể giải quyết toàn bộ bài toán thị trường. Một phiên bán hàng có thể tạo ra hàng nghìn đơn nhưng phía sau đó vẫn là câu chuyện về chất lượng sản phẩm, đóng gói, bảo quản, vận chuyển và chăm sóc khách hàng. Nếu những khâu này chưa được chuẩn bị, lượng đơn tăng nhanh có thể trở thành áp lực đối với người bán. Vì vậy, thị trường số cần được nhìn như một phần của cả chuỗi giá trị, thay vì chỉ là một phương thức bán hàng.

Đối với Đắk Lắk, nơi có vùng sản xuất nông nghiệp quy mô lớn và nhiều sản phẩm đặc trưng, việc ứng dụng công nghệ vào tiếp thị đang mở thêm cơ hội rút ngắn khoảng cách giữa vùng sản xuất với người tiêu dùng.

Từ “làm ra để bán”, nông dân đang từng bước chuyển sang tư duy “làm theo nhu cầu thị trường”. Khi đó, công nghệ không chỉ giúp một sản phẩm xuất hiện trên màn hình điện thoại, mà còn hỗ trợ người sản xuất hiểu khách hàng, xây dựng thương hiệu và duy trì thị trường lâu dài.