Minh bạch hóa thị trường xăng dầu từ gốc: Hoàn thiện khung quản lý đo lường và chất lượng
Việc ban hành Văn bản hợp nhất số 01/VBHN-BKHCN không chỉ là bước kỹ thuật trong hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật, mà còn thể hiện quyết tâm siết chặt kỷ cương thị trường xăng dầu.
Chuẩn hóa toàn bộ chuỗi cung ứng
Văn bản hợp nhất được xây dựng trên nền tảng các quy định trước đó gồm Thông tư số 15/2015/TT-BKHCN, Thông tư số 08/2018/TT-BKHCN, Thông tư số 07/2024/TT-BKHCN và Thông tư số 06/2025/TT-BKHCN. Việc hệ thống hóa các quy định rải rác qua nhiều giai đoạn giúp doanh nghiệp và cơ quan quản lý có một căn cứ pháp lý thống nhất, dễ tra cứu, hạn chế chồng chéo.
Theo đó, xăng dầu sản xuất, nhập khẩu hoặc pha chế trong nước phải đáp ứng đầy đủ quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, được chứng nhận và công bố hợp quy trước khi lưu thông. Mỗi lô hàng đều phải được thử nghiệm chất lượng, lưu giữ hồ sơ và sẵn sàng cung cấp khi cơ quan chức năng kiểm tra.
Cơ chế quản lý theo lô tạo điều kiện tăng khả năng truy xuất nguồn gốc, đồng thời xác lập rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong chuỗi: từ thương nhân đầu mối, đơn vị pha chế, vận chuyển, phân phối đến cửa hàng bán lẻ.
Tăng cường kiểm soát phương tiện đo
Một trong những điểm trọng tâm là yêu cầu nghiêm ngặt đối với phương tiện đo, đặc biệt là cột bơm xăng dầu. Thiết bị phải được phê duyệt mẫu, kiểm định ban đầu và kiểm định định kỳ theo quy định. Các bộ phận ảnh hưởng trực tiếp đến đặc tính đo lường phải được niêm phong nhằm ngăn ngừa can thiệp trái phép.
Trường hợp phát hiện dấu hiệu sai lệch, tổ chức kiểm định có trách nhiệm dừng kiểm định và phối hợp xử lý. Quy định này hướng đến việc phòng ngừa gian lận trong đo lường – vấn đề từng gây bức xúc trong dư luận.
Không dừng ở đó, các cửa hàng bán lẻ phải công khai thông tin về chủng loại xăng dầu, tiêu chuẩn áp dụng và nguồn gốc sản phẩm. Hoạt động giao nhận, vận chuyển phải đi kèm quy trình lấy mẫu, niêm phong và lưu hồ sơ đầy đủ. Các thương nhân phân phối, tổng đại lý được yêu cầu xây dựng và duy trì hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế, bảo đảm kiểm soát xuyên suốt.
Củng cố niềm tin thị trường
Trong bối cảnh xăng dầu có tác động lan tỏa tới chi phí sản xuất, vận tải và giá cả hàng hóa, yêu cầu minh bạch về chất lượng và đo lường không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn liên quan trực tiếp đến ổn định kinh tế vĩ mô.
Việc hợp nhất các quy định giúp giảm độ phân tán của hệ thống pháp luật, tăng tính đồng bộ và tạo thuận lợi cho thực thi. Đồng thời, cơ chế lưu trữ hồ sơ, báo cáo và chịu thanh tra định kỳ buộc doanh nghiệp nâng cao ý thức tuân thủ, hạn chế rủi ro gian lận thương mại.
Ở góc độ dài hạn, việc chuẩn hóa quản lý đo lường và chất lượng là nền tảng để tiến tới ứng dụng công nghệ số trong giám sát thị trường xăng dầu. Khi dữ liệu được kiểm soát chặt chẽ và minh bạch, niềm tin của người tiêu dùng và cộng đồng doanh nghiệp sẽ được củng cố, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, ổn định và bền vững.
