Với kế hoạch phát hành khoảng 555,6 triệu cổ phiếu để thu về 75 tỷ USD, cùng quyền chọn mua thêm từ các tổ chức bảo lãnh trị giá 11,2 tỷ USD, SpaceX đang chuẩn bị thực hiện thương vụ niêm yết lớn nhất trong lịch sử thị trường chứng khoán Mỹ. Quy mô của thương vụ này dự kiến sẽ bỏ xa kỷ lục niêm yết do tập đoàn Alibaba nắm giữ trước đó. Cổ phiếu SpaceX dự kiến sẽ chính thức giao dịch trên sàn Nasdaq từ ngày 12/6 dưới mã chứng khoán SPCX, với sự tham gia bảo lãnh chính của ông lớn Goldman Sachs cùng hàng loạt ngân hàng danh tiếng như Morgan Stanley, Bank of America, Citigroup và JPMorgan Chase.

Định giá vượt bóng Tesla và mạng lưới sở hữu chéo trong hệ sinh thái

Mức giá 135 USD/cổ phiếu định giá SpaceX ở con số khổng lồ khoảng 1.770 tỷ USD (giả định các thương vụ liên quan đến EchoStar và Cursor hoàn tất đúng kế hoạch). Con số này giúp SpaceX lập tức gia nhập nhóm những doanh nghiệp giá trị nhất hành tinh, vượt qua cả hãng xe điện Tesla (hiện được định giá khoảng 1.600 tỷ USD) và Meta Platforms. Điều này tạo nên một hiện tượng hiếm thấy trong lịch sử kinh doanh hiện đại khi một doanh nhân đồng thời kiểm soát hai đế chế tài chính nằm trong nhóm vốn hóa lớn nhất nước Mỹ.

Bản cáo bạch từ SEC cũng phơi bày bức tranh tài chính với những mối liên kết sâu rộng và sở hữu chéo trong hệ sinh thái của vị tỷ phú gốc Nam Phi. Đầu năm nay, SpaceX và công ty trí tuệ nhân tạo xAI đã được hợp nhất, định giá thực thể sau sáp nhập ở mức 1.250 tỷ USD. Mối quan hệ thương mại giữa các công ty này diễn ra rất nhộn nhịp: xAI đã chi 269 triệu USD trong tháng 4 để mua hệ thống pin lưu trữ Megapack của Tesla, sau khi đã mua một lượng pin trị giá 430 triệu USD vào năm ngoái. Ở chiều ngược lại, hãng xe điện Tesla hiện cũng đang sở hữu 18,99 triệu cổ phiếu SpaceX, tương đương giá trị khoảng 2,56 tỷ USD theo mức giá chào bán mới nhất.

Sự liên kết chặt chẽ về cả nhân sự lẫn công nghệ trong nhiều năm qua đang làm dấy lên những đồn đoán mạnh mẽ tại Phố Wall về việc Elon Musk có thể sẽ tiến tới hợp nhất SpaceX và Tesla trong tương lai để tạo ra một siêu tập đoàn đa ngành từ xe điện, năng lượng đến hàng không vũ trụ và AI.

Cơ cấu doanh thu Starlink gánh lỗ và tham vọng chinh phục không gian

Mặc dù sở hữu mức định giá kỳ vọng cao ngất ngưỡng, tình hình tài chính nội tại của SpaceX vẫn ẩn chứa nhiều điểm đáng lưu ý đối với các nhà đầu tư. Các tài liệu công bố gần đây cho thấy công ty vẫn đang ghi nhận các khoản lỗ hoạt động hàng tỷ USD mỗi năm, đặc biệt là mảng kinh doanh vũ trụ (lỗ 619 triệu USD) và bộ phận AI (lỗ tới 2,5 tỷ USD) trong quý gần nhất.

Ngược lại, điểm sáng lớn nhất cứu vãn bức tranh tài chính của SpaceX chính là mảng kết nối internet vệ tinh Starlink. Bộ phận này đã mang về 3,26 tỷ USD doanh thu trong quý gần nhất, chiếm tới 69% tổng doanh thu của toàn công ty và tạo ra khoản lợi nhuận hoạt động 1,19 tỷ USD. Hiện tại, Starlink đã cán mốc khoảng 10,3 triệu thuê bao trên toàn cầu.

Thực tế, doanh thu năm vừa qua của SpaceX chỉ đạt khoảng 18,67 tỷ USD, một con số rất nhỏ bé nếu đặt cạnh doanh thu gần 95 tỷ USD của Tesla hay hơn 200 tỷ USD của Meta. Điều này minh chứng rằng các nhà đầu tư đang đặt cược dòng tiền vào tiềm năng tăng trưởng dài hạn của dịch vụ vận tải không gian và tham vọng xây dựng thuộc địa trên sao Hỏa hơn là các số liệu tài chính ở hiện tại. Đáng chú ý, các khoản thưởng tương lai dành cho Elon Musk tại SpaceX cũng gắn liền với các mục tiêu không tưởng: đưa vốn hóa công ty lên mức 7,5 nghìn tỷ USD và hỗ trợ xây dựng căn cứ trên sao Hỏa với ít nhất 1 triệu dân.

Bước đệm đưa Elon Musk trở thành "Tỷ phú nghìn tỷ USD" đầu tiên của nhân loại

Thương vụ IPO lịch sử này không chỉ tái cấu trúc lại ngành hàng không vũ trụ mà còn trực tiếp đưa khối tài sản cá nhân của Elon Musk lên một tầm cao chưa từng có. Sau khi niêm yết, dù tối đa 5% lượng cổ phiếu được phân phối cho nhân viên và đối tượng lựa chọn, Elon Musk vẫn nắm giữ quyền kiểm soát tuyệt đối với hơn 82% quyền biểu quyết tại SpaceX.

Dù bản cáo bạch quy định điều khoản khóa giao dịch bắt buộc (không được bán cổ phiếu trong vòng 366 ngày sau IPO), lượng cổ phần SpaceX mà Musk nắm giữ trên giấy tờ sẽ có giá trị lên tới 866,5 tỷ USD. Khi cộng gộp với lượng cổ phiếu Tesla trị giá khoảng 355 tỷ USD cùng các quyền chọn, gói thưởng hiệu suất trị giá hơn 100 tỷ USD khác, Elon Musk sẽ chính thức phá vỡ mọi giới hạn tài chính để trở thành "trillionaire" – tỷ phú nghìn tỷ USD đầu tiên trong lịch sử nhân loại.

Hành trình tích lũy tài sản của vị tỷ phú 54 tuổi này bắt đầu bùng nổ từ năm 2013 nhờ cổ phiếu Tesla. Dù từng trải qua biến động mạnh vào năm 2022 khi cổ phiếu Tesla lao dốc 65% khiến tài sản bốc hơi hàng trăm tỷ USD, Musk đã nhanh chóng lấy lại vị thế dẫn đầu. Theo bảng xếp hạng hiện tại của Forbes, tài sản ròng của Elon Musk đang tạm ghi nhận ở mức 826 tỷ USD, bỏ xa người đứng ở vị trí thứ hai là nhà sáng lập Google Larry Page (chưa đầy 300 tỷ USD). Sự kiện SpaceX chính thức lên sàn Nasdaq trong những ngày tới chắc chắn sẽ là cột mốc độc nhất vô nhị, xác lập một kỷ lục vô tiền khoáng hậu cho cá nhân Elon Musk và toàn bộ lịch sử kinh tế thế giới.