Siêu dự án “xương sống” mới

Dự án Cross River Rail là công trình hạ tầng lớn nhất trong lịch sử bang Queensland (Australia). Dự án bao gồm tuyến đường sắt mới dài 10,2km, trong đó có 5,9km đường hầm đôi được đào sâu dưới trung tâm thành phố Brisbane.

Tuyến hầm này cũng tích hợp 4 ga ngầm mới gồm Boggo Road, Woolloongabba, Albert Street và Roma Street, hứa hẹn tái định hình hệ thống giao thông tại một trong những đô thị phát triển nhanh nhất Australia.

Ở điểm sâu nhất, các máy đào hầm đã đạt độ sâu tới 58m tại Kangaroo Point và 42m dưới đáy sông Brisbane. Điều đáng chú ý là trong suốt quá trình này, cuộc sống trên mặt đất vẫn diễn ra bình thường - người dân đi lại, mua sắm, làm việc mà hầu như không nhận ra bên dưới đang có 2 “cỗ máy khổng lồ” âm thầm hoạt động.

Theo International Railway Journal, dự án sử dụng 2 máy đào hầm (TBM) mang tên Else và Merle - được đặt theo tên những phụ nữ tiên phong của Queensland.

Mỗi máy nặng tới 1.350 tấn, dài 165m - tương đương gần 2 sân bóng đá. Về bản chất, đây là những “nhà máy di động” có thể đào, gia cố và hoàn thiện kết cấu hầm trong một quy trình liên tục.

Máy TBM Else đã hoàn thành hành trình kéo dài 294 ngày dưới sông Brisbane và khu trung tâm thành phố. Cột mốc “xuyên hầm” - khi máy đào chui ra khỏi đầu hầm bên kia - được giới kỹ sư xem là một trong những dấu mốc quan trọng nhất của ngành xây dựng Australia.

Thách thức phức tạp

Khác với môi trường núi non, việc đào hầm dưới lòng thành phố đặt ra hàng loạt rủi ro. Phía trên các máy TBM là hệ thống công trình dày đặc: nhà cao tầng, móng nền, cống thoát nước, cáp điện, đường ống khí và thậm chí cả các di tích khảo cổ.

Để kiểm soát rủi ro, kỹ sư đã lắp đặt hệ thống cảm biến rung trên các tòa nhà nhằm theo dõi chuyển động theo thời gian thực trong suốt quá trình thi công.

Điều kiện địa chất tại Brisbane cũng rất phức tạp, xen kẽ giữa đất sét mềm, sa thạch và đá cứng, buộc các máy TBM phải liên tục điều chỉnh tốc độ và áp lực cắt.

Đặc biệt, khi đào dưới sông Brisbane, áp lực nước phía trên lớn đến mức chỉ cần một sai sót trong việc bịt kín hầm cũng có thể dẫn tới nguy cơ ngập lụt nghiêm trọng.

Dù vậy, trong suốt 294 ngày thi công, không ghi nhận thiệt hại nào đối với các công trình trên mặt đất, cũng như không có cư dân nào phản ánh rung chấn đáng kể.

Khi hoàn thành, Brisbane sẽ lần đầu tiên sở hữu một hệ thống metro ngầm đúng nghĩa - bước tiến công nghệ lớn đối với một thành phố trước đây chủ yếu phụ thuộc vào mạng lưới đường sắt trên mặt đất.

Dù mang tính biểu tượng, dự án cũng đối mặt với áp lực lớn về chi phí và tiến độ. Ngân sách ban đầu khoảng 5,4 tỷ AUD nhưng tổng mức đầu tư hiện đã vượt 10,5 tỷ AUD (khoảng 199.290 tỷ đồng).

Các cuộc đình công và chậm trễ thi công cũng khiến thời điểm vận hành bị lùi từ năm 2026 sang 2029.

Tuy vậy, những người ủng hộ cho rằng lợi ích dài hạn là đáng kể: tuyến đường mới sẽ giảm ùn tắc khu trung tâm Brisbane, tạo lựa chọn thay thế cho giao thông mặt đất và kết nối trực tiếp các khu vực trước đây phải trung chuyển.

Khi Cross River Rail đi vào hoạt động, năng lực vận tải đường sắt của Brisbane ước tính sẽ tăng khoảng 30%, giúp loại bỏ hàng nghìn ô tô khỏi đường phố mỗi ngày.

Hệ thống hầm cũng được thiết kế để chịu được ngập lụt từ bề mặt mà không làm gián đoạn vận hành. Bên cạnh đó, hệ thống thông gió còn có khả năng tái tuần hoàn không khí trong hầm chỉ trong 3 phút, đảm bảo nhiệt độ và chất lượng không khí luôn ở mức dễ chịu, ngay cả trong những ngày hè khắc nghiệt tại Australia.