Luật hóa công nghệ chiến lược và chuyển dịch dòng vốn r&d

Điểm nhấn đáng chú ý nhất trong lần sửa đổi Luật Công nghệ cao là việc bổ sung và tách bạch rõ ràng khái niệm "công nghệ chiến lược". Đây là nhóm công nghệ có khả năng tạo ra sự đột phá về kinh tế - xã hội, hình thành chuỗi giá trị, ngành công nghiệp mới từ công nghệ lõi do người Việt Nam nghiên cứu và làm chủ. Việc định danh rõ ràng giúp phân bổ nguồn lực quốc gia một cách chính xác, tránh dàn trải.

Cơ chế ưu đãi cho doanh nghiệp sản xuất và phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược được thiết kế ở mức cao nhất hiện nay về thuế, đất đai và đầu tư. Đặc biệt, quy định mới đánh dấu "dấu chấm hết" cho kỷ nguyên ưu đãi dựa trên cam kết dự án ban đầu. Thay vào đó, việc thụ hưởng chính sách đặc quyền, ví dụ như doanh nghiệp công nghệ cao nhóm 1 (miễn thuế thu nhập 4 năm, giảm 50% trong 9 năm tiếp theo và áp dụng thuế suất 10% trong 15 năm), sẽ gắn chặt với kết quả thực chất. Doanh nghiệp phải chứng minh tổng chi cho hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) tại Việt Nam hàng năm đạt tối thiểu 1% doanh thu thuần. Đồng thời, thủ tục hành chính được cắt giảm tối đa khi bãi bỏ giấy chứng nhận doanh nghiệp công nghệ cao, chuyển sang cơ chế tự đánh giá và chịu trách nhiệm.

Bên cạnh đó, chiến lược thu hút FDI cũng có sự chuyển hướng rõ rệt. Thay vì tận dụng lợi thế nhân công giá rẻ, chính sách mới ưu tiên các dự án có cam kết chuyển giao công nghệ lõi và liên kết sâu rộng với các doanh nghiệp, thương hiệu nội địa, từ đó nâng tầm vị thế tự chủ công nghệ của quốc gia.

Kiến tạo hạ tầng số đồng bộ và siết chặt kỷ cương thương mại điện tử

Lần đầu tiên, một khung pháp lý thống nhất điều chỉnh toàn diện quá trình chuyển đổi số của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và người dân được thiết lập thông qua Luật Chuyển đổi số. Đạo luật này quy định bắt buộc các hệ thống, nền tảng số phải tuân thủ Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, đảm bảo khả năng liên thông và chia sẻ dữ liệu xuyên suốt. Cột mốc quan trọng nhất là việc Nhà nước cam kết chi hằng năm tối thiểu 1% tổng chi ngân sách cho chuyển đổi số, tạo ra một nguồn lực tài chính ổn định và mạnh mẽ để thực thi các mục tiêu vĩ mô.

Song song với việc xây dựng nền móng, môi trường kinh doanh số cũng được thiết lập lại trật tự thông qua Luật Thương mại điện tử và Luật An ninh mạng mới. Các nền tảng thương mại điện tử, đặc biệt là các sàn xuyên biên giới, bị ràng buộc trách nhiệm liên đới chặt chẽ hơn, buộc phải minh bạch thuật toán và xử lý vi phạm nhanh chóng. Các mô hình tiếp thị hiện đại như livestream bán hàng và affiliate marketing chính thức bị đưa vào diện quản lý khắt khe. Cá nhân tham gia phải xác thực danh tính, lưu trữ nội dung tối thiểu một năm và chịu trách nhiệm trực tiếp về chất lượng sản phẩm nhằm triệt tiêu vấn nạn hàng giả, bảo vệ uy tín cho các thương hiệu chân chính.

Đồng thời, hệ thống thông tin được phân loại thành 5 cấp độ bảo vệ, gắn với các chế tài nghiêm khắc đối với hành vi sử dụng AI tạo deepfake lừa đảo, trục lợi hoặc can thiệp trái phép vào dữ liệu, qua đó bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và xây dựng niềm tin trên không gian số.

Thúc đẩy thương mại hóa và mở rộng hệ sinh thái sản phẩm

Mục tiêu cuối cùng của mọi nền tảng công nghệ là tạo ra sản phẩm mang lại giá trị thực tiễn. Do đó, khung pháp lý mới dành sự ưu tiên đặc biệt cho các hoạt động chuyển giao, môi giới và xúc tiến thương mại hóa công nghệ. Nhà nước khuyến khích hình thành các sàn giao dịch công nghệ, nền tảng số kết nối cung - cầu, đồng thời hỗ trợ tài chính cho chi phí thử nghiệm, chứng nhận và giám định đối với các sản phẩm công nghệ chiến lược.

Để nuôi dưỡng các thương hiệu đổi mới sáng tạo, khái niệm "hệ sinh thái công nghệ cao" và "đô thị công nghệ cao" lần đầu tiên được định hình. Các đô thị này không chỉ là khu công nghiệp thuần túy mà là một tổ hợp hoàn chỉnh gồm hạ tầng số, các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox). Đây sẽ là những "vườn ươm" lý tưởng, cho phép các doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp vừa và nhỏ dễ dàng tiếp cận hạ tầng phòng thí nghiệm dùng chung, mạnh dạn thử nghiệm các mô hình kinh doanh số mới trước khi tung sản phẩm ra thị trường rộng lớn.