Sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử trong những năm gần đây đã kéo theo tình trạng xâm phạm thương hiệu, sản xuất và tiêu thụ hàng giả, hàng nhái trên môi trường số ngày càng gia tăng với quy mô ngày càng lớn. Nhiều vụ việc vi phạm liên tiếp bị phát hiện cho thấy mức độ phức tạp và tinh vi của các hành vi giả mạo thương hiệu trên không gian mạng.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Thanh Tuấn - chuyên gia thương hiệu, CEO Sao Kim Branding cho biết, nhiều thương hiệu lớn đã trở thành mục tiêu của các đối tượng vi phạm. Điển hình như VIB Bank từng bị dựng cùng lúc 18 website giả mạo nhằm đánh cắp thông tin tài khoản khách hàng. Ví điện tử MoMo cũng liên tục bị giả fanpage để lừa người dùng cung cấp mã OTP và chiếm đoạt tài khoản.

Không chỉ lĩnh vực tài chính, các thương hiệu lớn trong ngành tiêu dùng như Castrol, Honda hay Yamaha cũng bị làm giả sản phẩm dầu nhớt và tiêu thụ rộng rãi trên môi trường số. Theo thống kê, hơn 220.000 sản phẩm giả đã được tung ra thị trường, mang lại nguồn lợi bất chính lên tới hàng chục tỷ đồng cho các đối tượng vi phạm.

Ngay cả các sàn thương mại điện tử lớn như Shopee, Lazada hay TikTok Shop cũng trở thành mục tiêu giả mạo giao diện để lừa đảo người dùng. Ở góc độ quản lý nhà nước, ông Hoàng Ninh - Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) cho biết, chỉ trong năm 2025, cơ quan này đã ban hành 28 văn bản yêu cầu các sàn thương mại điện tử, website và ứng dụng bán hàng thực hiện các biện pháp ngăn chặn, gỡ bỏ sản phẩm vi phạm thương hiệu.

Kết quả, gần 47.842 sản phẩm vi phạm đã bị gỡ bỏ và hơn 13.728 gian hàng bị chặn hoạt động. Các nhóm hàng có nguy cơ vi phạm cao tập trung ở thực phẩm chức năng, thuốc, mỹ phẩm, sữa và nhiều mặt hàng tiêu dùng khác.

Theo các chuyên gia, bên cạnh sự tinh vi của đối tượng vi phạm, một phần nguyên nhân khiến tình trạng hàng giả, hàng nhái tồn tại dai dẳng đến từ tâm lý dễ dãi của người tiêu dùng.

Ông Lại Tiến Mạnh - chuyên gia xây dựng thương hiệu, Giám đốc điều hành Mibrand Việt Nam cho rằng, với những đơn hàng có giá trị nhỏ, nhiều người tiêu dùng chấp nhận bỏ qua khi nhận phải hàng kém chất lượng thay vì khiếu nại hoặc phản ánh tới cơ quan chức năng.

Theo ông Mạnh, điều này khiến không ít người tiêu dùng xem việc mua phải hàng giả như “một phần của cuộc chơi”, trong khi nếu cộng dồn các giao dịch nhỏ, thiệt hại gây ra cho xã hội và doanh nghiệp là rất lớn.

Ngoài ra, mức lợi nhuận khổng lồ từ việc sao chép thương hiệu và nội dung số cũng là yếu tố khiến tình trạng vi phạm ngày càng phổ biến.

Đại diện một doanh nghiệp trong lĩnh vực giáo dục cho biết, doanh nghiệp phải đầu tư lớn để sản xuất các video đào tạo và bán với giá khoảng 500.000 đồng. Tuy nhiên, nhiều đối tượng đã sao chép trái phép nội dung này rồi bán lại với giá chỉ vài chục nghìn đồng mà gần như không mất chi phí đầu tư.

Theo đánh giá của các chuyên gia, dù hệ thống chính sách và pháp luật liên quan đến thương mại điện tử ngày càng được hoàn thiện, song khâu thực thi vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế.

Luật Thương mại điện tử năm 2025 đã bổ sung nhiều quy định mới nhằm siết chặt trách nhiệm của các nền tảng thương mại điện tử trong việc xác thực người bán, minh bạch thông tin hàng hóa và phối hợp với cơ quan chức năng khi phát hiện vi phạm.

Luật cũng đặt ra yêu cầu các chủ thể kinh doanh phải cung cấp đầy đủ thông tin về nguồn gốc, xuất xứ và điều kiện kinh doanh đối với các mặt hàng thuộc nhóm ngành nghề có điều kiện. Đồng thời, các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới cũng sẽ chịu sự quản lý chặt chẽ hơn nhằm bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh và bảo vệ người tiêu dùng.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, để hạn chế tình trạng nhái thương hiệu trên môi trường số, cần siết chặt hơn nữa công tác thực thi pháp luật, tăng cường kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Doanh nghiệp cũng cần chủ động ứng dụng công nghệ để bảo vệ thương hiệu, minh bạch hóa thông tin sản phẩm và nâng cao chất lượng hàng hóa nhằm tạo niềm tin với người tiêu dùng.

Trong khi đó, người tiêu dùng được khuyến cáo cần thay đổi thói quen mua sắm, ưu tiên lựa chọn sản phẩm chính hãng, sẵn sàng phản ánh và khiếu nại khi phát hiện hàng giả, hàng nhái hoặc các hành vi xâm phạm thương hiệu trên môi trường số.

Theo ông Hoàng Ninh, thời gian tới, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số sẽ tập trung hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực tự bảo vệ trên môi trường số thông qua việc tăng cường tuyên truyền pháp luật, thúc đẩy xây dựng môi trường thương mại điện tử minh bạch và hỗ trợ người tiêu dùng nhận diện các nền tảng uy tín.

“Các giải pháp này không chỉ nhằm bảo vệ doanh nghiệp mà còn góp phần giữ gìn uy tín hàng hóa Việt Nam trên môi trường số”, ông Hoàng Ninh nhấn mạnh.