Doanh nghiệp xuất khẩu ứng phó ra sao trước 36 thông báo SPS mới?
Trước hàng loạt thông báo dự thảo và quy định mới về an toàn thực phẩm từ các thị trường quốc tế, cộng đồng doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam đang đứng trước bài toán cấp bách về việc cập nhật tiêu chuẩn, chuẩn hóa quy trình sản xuất để giữ vững thị phần.
Trong bối cảnh thị trường toàn cầu liên tục siết chặt các hàng rào kỹ thuật, việc nắm bắt nhanh chóng thông tin từ cơ quan quản lý đóng vai trò quyết định sống còn đối với năng lực cạnh tranh. Ghi nhận trong nửa cuối tháng 8/2026, Văn phòng SPS Việt Nam cho biết có tới 36 thông báo liên quan đến các biện pháp an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật từ các thành viên Tổ chức Thương mại thế giới, bao gồm 22 dự thảo lấy ý kiến và 14 thông báo đã chính thức có hiệu lực. Sự gia tăng dồn dập này đòi hỏi các đơn vị sản xuất và xuất khẩu phải có phản ứng chủ động, thay vì bị động đối phó khi hàng hóa đã đến cửa khẩu quốc tế.
Đáng chú ý, các thị trường trọng điểm như Hoa Kỳ, Nhật Bản hay Canada đều đồng loạt đưa ra những điều chỉnh khắt khe về mức giới hạn dư lượng tối đa đối với hóa chất bảo vệ thực vật, thuốc thú y cũng như các quy định về phụ gia màu và nhãn mác. Cụ thể, Hoa Kỳ ban hành nhiều thông báo quan trọng như cho phép sử dụng chiết xuất cây rum, màu xanh gardenia hay quy định về chromium DL-methionine chelate, đồng thời tiếp nhận hồ sơ kiến nghị sửa đổi MRL cho loạt hoạt chất như carboxin, cypermethrin, thiabendazole. Trong khi đó, Nhật Bản đề xuất cập nhật MRL đối với imidacloprid cùng nhiều hoạt chất khác trên đa dạng nông sản, gia vị và sản phẩm động vật. Còn Canada đưa ra dự thảo MRL đối với epyrifenacil, đồng thời nâng giới hạn hàm lượng nước ép trong đồ uống chứa caffeine lên tới 30% kèm yêu cầu ghi nhãn minh bạch.
Bên cạnh các thị trường lớn, làn sóng dịch chuyển tiêu chuẩn kỹ thuật còn ghi nhận những bước đi đáng chú ý tại nhiều quốc gia khác trên bản đồ thương mại quốc tế. Tại Tanzania, 8 tiêu chuẩn quốc gia chính thức được thông qua đối với nhiều sản phẩm gia vị, thực phẩm lên men và đồ uống từ gừng, nghệ. Chile thiết lập điều kiện vệ sinh thú y cho gia cầm, trứng ấp và tinh dịch bò; trong khi Thổ Nhĩ Kỳ, Israel, Australia, Dominica, Hàn Quốc, Malaysia, UAE và Armenia lần lượt đưa ra các quy chuẩn mới về nước ép, hài hòa MRL, tuân thủ GMP/HACCP, điều kiện nhập khẩu cá cảnh, phí thẩm định thực phẩm chức năng hay quy định thú y. Sự đa dạng này cho thấy chuỗi cung ứng xuất khẩu của Việt Nam đang chịu áp lực chuẩn hóa toàn diện ở mọi ngóc ngách thị trường.
Đánh giá về xu hướng này, ông Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam nhấn mạnh: "Việc cập nhật sớm các thay đổi về MRL, tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và yêu cầu kiểm dịch có ý nghĩa quan trọng đối với doanh nghiệp xuất khẩu, nhất là trong bối cảnh các thị trường ngày càng điều chỉnh tiêu chuẩn đối với nông sản, thực phẩm và sản phẩm có nguồn gốc động, thực vật".
Trước áp lực từ các hàng rào kỹ thuật toàn cầu và để hiện thực hóa chỉ đạo đó, Văn phòng SPS Việt Nam khuyến cáo các cơ quan quản lý, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp cần nhanh chóng nghiên cứu kỹ lưỡng nội dung từng thông báo. Để bảo vệ quyền lợi và tối ưu hóa cơ hội vươn xa, các đơn vị liên quan cần chủ động gửi ý kiến đóng góp bằng cả tiếng Anh và tiếng Việt về Văn phòng trước thời hạn quy định ít nhất 3 ngày. Sự chủ động phối hợp chặt chẽ giữa khối nhà nước và doanh nghiệp chính là chìa khóa then chốt để hóa giải thách thức, biến các tiêu chuẩn khắt khe thành động lực nâng tầm thương hiệu quốc gia.