Nhắc đến lớp nghệ sĩ làm nên thời kỳ rực rỡ của sân khấu và điện ảnh Việt Nam từ những năm 1980, NSƯT Minh Trang là cái tên được nhiều khán giả nhớ đến bởi khả năng diễn xuất giàu nội lực cùng vẻ đẹp nền nã.

Trong giai đoạn đỉnh cao, bà được giới nghề và công chúng gọi là “đệ nhất đào thương” của sân khấu kịch Sài Gòn, đồng thời là một trong những gương mặt nổi bật của kịch nói Việt Nam.

Nữ nghệ sĩ hiếm hoi của Việt Nam thuộc dòng dõi hoàng tộc

NSƯT Minh Trang sinh năm 1960 tại Hà Nội trong một gia đình có cha mẹ là kỹ sư. 

Năm 1930, Tạp chí National Geographic từng đăng tải bức ảnh một thiếu nữ Việt Nam mặc áo dài đỏ, đeo trang sức vàng, ngồi trên chiếc ghế chạm trổ tinh xảo. Bức ảnh được chú thích là "Con gái của một gia đình hoàng tộc An Nam". Thiếu nữ trong ảnh chính là Mệ Bông - Công nữ Nguyễn Thị Cẩm Hà (1911-2001) - bà ngoại của NSƯT Minh Trang.

Được biết, Công nữ Nguyễn Thị Cẩm Hà (Mệ Bông) là con của Công chúa Nguyễn Phúc Tốn Tùy (hay Tôn Thụy) - chị ruột của vua Thành Thái. Nói cách khác, NSƯT Minh Trang chính là hậu duệ của vị vua yêu nước triều Nguyễn.

"Nói ra có thể mọi người sẽ bất ngờ, bởi chính mẹ tôi là người giấu và không kể cho con cái nghe về gốc tích bên ngoại. Lúc nhỏ tôi chỉ biết mẹ là người Huế, ngoại ở Huế, mẹ ra ngoài Bắc học (khoảng năm 1954) rồi lập gia đình và sinh tôi (năm 1960)", Minh Trang cho biết.

Mãi đến năm 1987, khi chuyển vào TP. HCM sinh sống cùng gia đình, được ở gần bà ngoại và gặp gỡ họ hàng bên ngoại, Minh Trang mới hiểu rõ về gốc gác của mình.

Trong ký ức của NSƯT Minh Trang, Mệ Bông là người phụ nữ có phong thái đĩnh đạc, lời ăn tiếng nói nhẹ nhàng, ứng xử tinh tế. Bà ngoại của nữ nghệ sĩ am hiểu lễ nghi cung đình, giỏi đàn tranh, ca Huế, nấu ăn và vấn khăn. Dù quãng thời gian sống bên bà không dài do lịch diễn dày đặc, Minh Trang cho biết những câu chuyện, nếp sống và cách ứng xử của bà ngoại đã để lại nhiều ảnh hưởng trong cuộc đời mình.

Một trong những kỷ niệm khiến nữ nghệ sĩ nhớ nhất là lá thư bà ngoại viết nhưng chưa từng gửi đi. Trong thư, Mệ Bông bày tỏ mong muốn truyền hình phát lại các vở diễn của nghệ sĩ Kim Cương vì cho rằng lớp diễn viên trẻ cần đào sâu hơn trong diễn xuất. Về sau, Minh Trang hiểu đó là cách bà ngoại nhắc nhở cháu gái phải luôn nghiêm túc với nghề và không ngừng hoàn thiện bản thân.

Thuở nhỏ, NSƯT Minh Trang khá nhút nhát và ít nói. Tuy vậy, niềm yêu thích văn nghệ đã sớm nhen nhóm khi bà thường tham gia các chương trình biểu diễn tại khu tập thể nơi gia đình sinh sống. 

Khi gia đình chuyển vào miền Nam sinh sống sau năm 1975, Minh Trang quyết định ở lại Hà Nội một mình để theo học khoa Kịch nói của Trường Trung học Văn hóa Nghệ thuật Hà Nội (nay là khoa Diễn viên Kịch - Điện ảnh, Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Hà Nội). Nữ nghệ sĩ từng thừa nhận quãng thời gian ấy rất khó khăn nhưng chưa từng nghĩ đến việc từ bỏ con đường mình đã lựa chọn.

Năm 1979, sau khi tốt nghiệp, Minh Trang chính thức công tác tại Đoàn Kịch nói Hà Nội (nay là Nhà hát Kịch Hà Nội). Ngay khi vừa về đơn vị, bà được đạo diễn Doãn Hoàng Giang giao vai chính Hà Mi trong vở kịch “Hà Mi của tôi”. Vai Hà Mi - một cô gái mạnh mẽ, dám vượt qua định kiến để bảo vệ lựa chọn của mình đã giúp nữ diễn viên trẻ giành Huy chương Vàng tại Hội diễn Sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc. Từ dấu mốc này, tên tuổi Minh Trang được khán giả cả nước biết đến.

Sau thành công của “Hà Mi của tôi”, nữ nghệ sĩ tiếp tục ghi dấu ấn trong hàng loạt tác phẩm sân khấu như “Cô gái đội mũ nồi xám”, “Tôi và chúng ta”, “Bình minh đó trái tim anh”, “Đêm cuối cùng ở Tây Ban Nha”, “Người đàn bà sau tấm cửa xanh”, “Thung lũng tình yêu”, “Hà Nội ngày trở lại”, “Điều thiêng liêng nhất”, “Lôi Vũ”, “Một cuộc đời bị đánh cắp”...

Trong đó, “Tôi và chúng ta” của cố nhà viết kịch Lưu Quang Vũ là tác phẩm để lại nhiều dấu ấn với Minh Trang. Năm 1985, vai Ngà trong vở diễn này mang về cho bà thêm một Huy chương Vàng tại Hội diễn Sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc. Ngoài công việc, Minh Trang và cố NSND Hoàng Dũng còn thường xuyên được vợ chồng Lưu Quang Vũ - Xuân Quỳnh mời đến nhà ăn cơm dịp Tết. Những lần ra về, hai vợ chồng nhà thơ đều lặng lẽ gửi tiền để các diễn viên trẻ có thêm chi phí đón năm mới. Với Minh Trang, đó là những kỷ niệm khó quên trong những năm đầu làm nghề.

Nữ nghệ sĩ từng chia sẻ bản thân nhớ nhất vở “Tôi và chúng ta”. Khi đoàn biểu diễn tại TP. HCM, có ngày bà diễn tới 3 suất. Sau mỗi đêm diễn, khán giả vẫn nán lại rất lâu để vỗ tay. Dù đã diễn nhiều lần, mỗi lần hạ màn bà vẫn xúc động vì cảm thấy mình thực sự sống cùng nhân vật.

Năm 1987, Minh Trang chuyển vào TP. HCM đoàn tụ cùng gia đình. Đây cũng là giai đoạn bà tiếp tục khẳng định tên tuổi trên sân khấu phía Nam với hàng loạt vai chính trong các vở diễn ăn khách. Chính thời kỳ này, Minh Trang được khán giả và giới nghề gọi là "đệ nhất đào thương" của sân khấu kịch Sài Gòn. Theo Dân Việt, NSND Hồng Vân từng nhận xét: "Khi tôi mới ra trường và về sân khấu 5B thì Minh Trang đã là 'vedette của các vedette' rồi".

Song hành cùng sân khấu, Minh Trang cũng là một trong những gương mặt quen thuộc của điện ảnh Việt Nam thời kỳ Đổi mới. Từ bộ phim đầu tay “Nhịp sống hài hòa” năm 1981, bà tham gia gần 30 bộ phim thuộc nhiều thể loại như “Nơi bình yên chim hót”, “Sẽ đến một tình yêu”, “Bông lục bình”, “Người trong cuộc”, “Biệt thự Hoài Thu”, “Chung cư”, “Một cuộc đời bị đánh cắp”, “Mê Thảo - thời vang bóng”, “Đừng đốt”, “Chiều ngang qua phố cũ”, “Phượng Khấu”...

Trong số đó, “Nơi bình yên chim hót” là bộ phim đầu tiên Minh Trang tham gia sau khi vào TP. HCM sinh sống, đồng thời mở đầu cho sự hợp tác với đạo diễn Việt Linh. Sau tác phẩm này, hai người tiếp tục làm việc cùng nhau trong “Chung cư” và “Mê Thảo - thời vang bóng”. 

Với phim cổ trang “Phượng Khấu”, Minh Trang đảm nhận vai một phi tần của vua Minh Mạng. Nhiều khán giả nhận xét thần thái của nữ nghệ sĩ phù hợp với nhân vật nhờ phong cách đĩnh đạc, nền nã.

Sau thời gian dài sinh sống ở nước ngoài, năm 2024 Minh Trang trở lại màn ảnh rộng với vai bà Năm trong phim “Bà già đi bụi”. Bà cho biết mình đến với dự án khá tình cờ khi đoàn phim thay đổi diễn viên sát ngày bấm máy. Sau cuộc trao đổi trực tuyến cùng ê-kíp, nữ nghệ sĩ nhận lời tham gia và nhanh chóng trở lại trường quay.

Suốt hành trình hoạt động nghệ thuật, Minh Trang nhận nhiều giải thưởng chuyên môn như Huy chương Vàng Hội diễn Sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc, danh hiệu Nghệ sĩ xuất sắc của Thủ đô, giải Nữ diễn viên xuất sắc phim truyện truyền hình tại Cánh Diều với vai Phương trong “Chiều ngang qua phố cũ”, bằng khen Cống hiến của Ủy ban Phát thanh và Truyền hình Việt Nam. Năm 2016, bà được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú. 

Rời đỉnh cao sự nghiệp theo chồng sang nước ngoài

Năm 1992, khi sự nghiệp đang ở giai đoạn đỉnh cao, Minh Trang theo chồng sang Đức định cư. Vài năm sau, gia đình chuyển sang Singapore sinh sống. Quyết định rời Việt Nam khiến nhiều khán giả tiếc nuối bởi thời điểm ấy bà là một trong những gương mặt đắt show của sân khấu và điện ảnh.

Vợ chồng Minh Trang có một con gái tên Hà Mi, được đặt theo nhân vật đã làm nên tên tuổi của nữ nghệ sĩ. Cô nàng sở hữu ngoại hình xinh đẹp, cao nhất nhà và sống tình cảm, đồng hành cùng bố mẹ trong nhiều chuyến du lịch. Ngoài thành tích học tập xuất sắc, Hà Mi còn có năng khiếu vẽ, từng đoạt giải trong các cuộc thi. Năm 2025, NSƯT Minh Trang chia sẻ niềm vui khi con gái tốt nghiệp đại học với thành tích tất cả các môn đều đạt điểm xuất sắc.

Hiện nay, nữ nghệ sĩ vẫn duy trì nhịp sống giữa Singapore và Việt Nam. Khi có lời mời phù hợp, bà trở về tham gia các dự án điện ảnh, truyền hình rồi quay lại cuộc sống đời thường bên gia đình.

Minh Trang cho biết mình yêu sự bình yên. Mỗi sáng bà thức dậy chuẩn bị bữa sáng, pha cà phê cho chồng, chăm sóc khu vườn nhỏ ngoài ban công, đọc sách, đi chợ và làm việc nhà. Căn hộ tại Singapore được thiết kế theo phong cách Việt Nam với nhiều đồ gỗ, tranh ảnh kỷ niệm và rất nhiều cây xanh được bà mang từ Việt Nam sang chăm sóc suốt nhiều năm.

Ở tuổi ngoài 60, Minh Trang vẫn giữ vóc dáng cân đối và diện mạo rạng rỡ. Sau hơn 40 năm gắn bó với nghệ thuật, bà vẫn xuất hiện trên màn ảnh với tâm thế của một diễn viên luôn trân trọng từng vai diễn. Minh Trang từng khẳng định, nếu được lựa chọn lại, bà vẫn sẽ đi con đường nghệ thuật mà mình đã chọn từ thuở thanh xuân.